Tretinoin
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Tretinoïne: Van acne en acute promyelocytaire leukemie naar reumatoïde nodulose
Samenvatting
Tretinoïne (all-trans-retinoïnezuur) wordt van oudsher gebruikt bij acne, acute promyelocytaire leukemie, verworven keratose en palmoplantaire keratodermie. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij reumatoïde nodulose, maar er zijn 0 klinische studies en 0 relevante publicaties die deze voorspelling ondersteunen. De voorspelling is dus uitsluitend gebaseerd op een computermodel.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Acne, acute promyelocytaire leukemie, verworven keratose, palmoplantaire keratodermie (volgens de kennisgraaf; de goedkeuringstekst van de Nederlandse registraties is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Reumatoïde nodulose |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,84% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige registratie) |
| Aantal registraties | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling plausibel?
Voor deze rapportage zijn geen gegevens over het werkingsmechanisme van tretinoïne beschikbaar. Op basis van algemene kennis is tretinoïne een retinoïde dat via retinoïnezuurreceptoren de celdifferentiatie en ontstekingssignalering beïnvloedt. Het heeft bekende immuunmodulerende effecten, onder meer op de balans tussen Th17- en Treg-cellen.
Dit zou theoretisch kunnen aansluiten bij ontstekingsprocessen zoals bij reumatoïde aandoeningen. Dit is echter een algemene hypothese. Geen enkele studie of publicatie in de samengestelde gegevens ondersteunt een verband tussen tretinoïne en reumatoïde nodulose. De hoge modelscore (0,998) is een rekenkundige voorspelling en geen klinisch bewijs.
Andere voorspellingen van het model voor tretinoïne betreffen vooral gewrichts- en skeletaandoeningen (o.a. juveniele idiopathische artritis, artrose, skeletdysplasieën). Het merendeel hiervan is mechanistisch niet onderbouwd. Voor skeletdysplasieën en kinderen geldt zelfs een extra veiligheidszorg, omdat retinoïden bekend staan om teratogeniteit en skeletale toxiciteit.
Klinisch studiebewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Voor reumatoïde nodulose is momenteel geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 101711//20455 | Vesanoid, capsules 10 mg (doorgehaald) | Capsule | Niet beschikbaar |
| RVG 109745 | Treclinac 0,25 mg/g + 10 mg/g, gel (doorgehaald) | Gel | Niet beschikbaar |
Beide registraties bij het CBG-MEB zijn doorgehaald. Er is momenteel geen geldig tretinoïneproduct op de Nederlandse markt in de gegevens.
Cytotoxiciteit
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Classificatie cytotoxiciteit | Geen classificatie beschikbaar in de gegevens. Tretinoïne wordt bij acute promyelocytaire leukemie ingezet als differentiatie-inducerend middel, niet als klassiek cytostaticum. |
| Risico op beenmergsuppressie | Raadpleeg de waarschuwingen en voorzorgen in de SmPC |
| Emetogeniciteit | Raadpleeg de SmPC |
| Controleparameters | Raadpleeg de SmPC (o.a. bloedbeeld, lever- en nierfunctie, lipiden) |
| Beschermingsmaatregelen bij hantering | Raadpleeg de SmPC en lokale richtlijnen voor het hanteren van gevaarlijke geneesmiddelen |
Veiligheidsoverwegingen
De registratietekst (SmPC/bijsluiter) is niet beschikbaar in de samengestelde gegevens. Raadpleeg de SmPC voor officiële waarschuwingen en contra-indicaties.
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productteksten, maar verbanden uit de TxGNN-kennisgraaf):
- Lever-, nier-, galblaas- en pancreasaandoeningen (leverziekte, nierziekte, galblaasziekte, pancreatitis, pyoureter)
- Hartfalen
- Stofwisselingsaandoeningen: diabetes mellitus, diabetische ketoacidose, bijnierschorsinsufficiëntie (ziekte van Addison)
- Botziekte: osteoporose, postmenopauzale osteoporose
- Psychiatrische aandoeningen: angststoornis, neurotische stoornis, dysthyme stoornis, psychotische stoornis, schizofreniforme stoornis, schizoaffectieve stoornis en overige psychische stoornissen
- Maag-darmaandoeningen: ziekte van Crohn, inflammatoire darmziekte, Crohn-colitis
- Huidaandoeningen: zonnebrand, atopisch eczeem, mycosis fungoides en varianten, primair cutaan T-cellymfoom
Geneesmiddelinteracties: er zijn 721 interacties gevonden. De belangrijkste zijn:
- Ernstig (Major): doxycycline, tetracycline, minocycline, vitamine A
- Matig (Moderate): aprepitant, claritromycine, naltrexon
- Licht (Minor): levofloxacine
Daarnaast zijn er interacties met onbekend niveau gemeld, o.a. met calcitriol, protonpompremmers, metformine, prednison en hydrocortison.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling voor reumatoïde nodulose berust uitsluitend op een computermodel (L5) zonder klinische studies of relevante publicaties. De geneesmiddelregistraties in Nederland zijn bovendien doorgehaald, en de veiligheidsgegevens uit de officiële productinformatie ontbreken.
Om verder te gaan is nodig:
- Productinformatie (SmPC) van het CBG-MEB downloaden en analyseren voor waarschuwingen en contra-indicaties (blokkerende gegevensleemte)
- Gegevens over het werkingsmechanisme ophalen uit DrugBank
- Systematische literatuurstudie naar retinoïden bij reumatoïde nodulose en verwante reumatische aandoeningen
- Preklinisch of mechanistisch onderzoek naar het verband tussen retinoïdesignalering en nodulaire reumatoïde ontsteking
- Een grondige veiligheidsbeoordeling (teratogeniteit, skeletale toxiciteit, interacties) vóór eventuele verdere overweging
- Beoordeling van de vraag welke toedieningsroute nodig zou zijn en of een product daarvoor beschikbaar of herregistreerbaar is
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.