Tobramycin
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Tobramycine: Van bacteriële oogontstekingen naar blootstellingskeratitis
Samenvatting in één zin
Tobramycine is een aminoglycoside-antibioticum dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij bacteriële infecties, vooral van het oog (onder andere conjunctivitis, uveïtis en infecties met Staphylococcus aureus) en bij meningitis. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij blootstellingskeratitis (exposure keratitis). Voor deze voorspelling zijn geen klinische studies en 8 publicaties beschikbaar, die geen directe ondersteuning bieden voor deze richting.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Bacteriële oogontstekingen (zoals conjunctivitis en uveïtis), infecties met Staphylococcus aureus en bacteriële meningitis (volgens de kennisgraaf; er is geen goedkeuringstekst van het CBG-MEB beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Blootstellingskeratitis (exposure keratitis) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,93% |
| Evidenceniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken registraties |
| Aantal vergunningen | 5 (alle ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Voor de werking van tobramycine zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen mechanistische details beschikbaar. Op basis van algemene kennis is tobramycine een breedspectrum aminoglycoside dat werkzaam is tegen Gram-negatieve bacteriën en Staphylococcus aureus. Dit zijn veelvoorkomende verwekkers van secundaire bacteriële keratitis.
Blootstellingskeratitis is echter een niet-infectieuze aandoening, veroorzaakt door onvolledige oogleidsluiting. Een antibioticum zou hier alleen een profylactische rol hebben of dienen bij secundaire infectie. Er is dus een beperkt, indirect verband met de oorspronkelijke indicaties.
Daar komt een zorgpunt bij: een in-vitrostudie meldt toxiciteit van aminoglycosiden voor het cornea-epitheel. Bij een reeds aangetast hoornvliesoppervlak is dit een relevant risico.
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd voor blootstellingskeratitis.
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 42842711 | 2026 | Retrospectief cohort | Cornea | Vergelijking van uitkomsten, resistentieprofielen en behandelpatronen bij MRSA- en MSSA-keratitis |
| 2707046 | 1989 | In-vitrostudie | Current Eye Research | Aminoglycosiden (waaronder tobramycine) zijn toxisch voor gekweekte hoornvliesepitheelcellen van konijnen |
| 17228760 | 2006 | In-vitrostudie | Nippon Ganka Gakkai Zasshi | Vergelijking van minimale remmende concentratie en post-antibioticumeffect van oogdruppels bij isolaten van infectieuze keratitis in Japan |
| 42358321 | 2026 | In-vitrostudie (veterinair) | Frontiers in Veterinary Science | Effect van fluorometholon op de antibioticagevoeligheid van oogpathogenen bij honden |
| 11581057 | 2001 | Casusbeschrijving | Ophthalmology | Bacillus cereus-keratitis bij contactlensdragers |
| 12861116 | 2003 | Casusbeschrijving | Eye & Contact Lens | Bilaterale MRSA-keratitis na fotorefractieve keratectomie |
| 34987857 | 2021 | Casusbeschrijving | Oxford Medical Case Reports | Bacteriële keratitis door multiresistente Shewanella algae bij een patiënt die zijn ogen niet kon sluiten |
| 14574976 | 2003 | Casusbeschrijving | Yan Ke Xue Bao | Paracentrale corneale dellen als zeldzaam teken van Graves-oftalmopathie |
Geen van deze publicaties toont werkzaamheid van tobramycine bij blootstellingskeratitis zelf.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 57430 | Tobramycine CF 40 mg/ml, injectievloeistof | Injectievloeistof | Niet beschikbaar (ingetrokken) |
| RVG 109689//10225 | Tobrex oogzalf 3 mg/g | Oogzalf | Niet beschikbaar (ingetrokken) |
| RVG 117779//14223 | Tobradex, oogdruppels, suspensie | Oogdruppels, suspensie | Niet beschikbaar (ingetrokken) |
| RVG 119042//14223 | Tobradex 3 mg/ml + 1 mg/ml oogdruppels, suspensie | Oogdruppels, suspensie | Niet beschikbaar (ingetrokken) |
| RVG 110613 | Tomidexofta 3 mg/ml + 1 mg/ml, oogdruppels, oplossing | Oogdruppels, oplossing | Niet beschikbaar (ingetrokken) |
Alle vijf vergunningen zijn ingetrokken; er is momenteel geen geldige registratie bij het CBG-MEB.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit de kennisgraaf, niet uit de officiële productinformatie): onder meer nierziekte, open-hoekglaucoom, oculaire hypertensie, myasthenia gravis en andere aandoeningen van de neuromusculaire overgang, de ziekte van Parkinson, herpes-simplex-keratitis, virale en schimmelinfecties van het oog, oculaire tuberculose, oftalmische herpes zoster, diabetes mellitus, diabetische ketoacidose, Clostridium difficile-colitis en necrotiserende enterocolitis bij pasgeborenen.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 175 interacties gevonden. Belangrijkste (ernstig): magnesiumsulfaat en mannitol. Matig: onder meer amfotericine B, vancomycine, kanamycine, neomycine, acetylsalicylzuur, mesalazine, sulfasalazine en protonpompremmers (omeprazol, pantoprazol, lansoprazol, rabeprazol).
- Specifiek voor deze voorspelling: in-vitrotoxiciteit van aminoglycosiden voor het cornea-epitheel is een zorgpunt bij een reeds aangetast hoornvlies.
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken).
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling heeft de hoogste TxGNN-score, maar er zijn geen klinische studies en de literatuur is indirect (casussen en in-vitrodata). Blootstellingskeratitis is bovendien niet-infectieus en aminoglycosiden kunnen het hoornvliesepitheel schaden. Alle Nederlandse vergunningen zijn bovendien ingetrokken.
Om verder te gaan is nodig:
- Productinformatie van het CBG-MEB (waarschuwingen, contra-indicaties, goedgekeurde indicaties) ophalen en analyseren
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld via DrugBank)
- Preklinisch of klinisch bewijs voor profylactisch gebruik bij blootstellingskeratitis, inclusief beoordeling van cornea-epiteeltoxiciteit
- Vergelijking met bestaande standaardzorg (oogsmering, bevochtiging, bescherming van het oogoppervlak)
Overige voorspelde indicaties (ter oriëntatie)
Het model voorspelt ook andere aandoeningen. Daarvan is otitis externa (score 99,81%, evidenceniveau L4) het meest onderbouwd. De literatuur omvat microbiologische en gevoeligheidsstudies en historische casusbeschrijvingen van tobramycine bij maligne otitis externa, maar er zijn geen klinische studies. Topisch gebruik is biologisch plausibel, al moet rekening worden gehouden met ototoxiciteit bij een trommelvliesperforatie. Dit is het meest geschikt als onderzoeksvraag. De overige voorspellingen (onder meer niet-specifieke categorieën zoals “non-human animal disease”, post-infectieuze aandoeningen, de cardiomyopathie van Chagas, infectiegerelateerd hemolytisch-uremisch syndroom en epidemische keratoconjunctivitis) hebben geen of alleen indirect bewijs en krijgen Hold.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.