Tizanidine
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
Tizanidine: Van spasticiteit naar migraine
Samenvatting in één zin
Tizanidine is een centraal werkende alfa-2-adrenerge agonist, bekend als spierverslapper (merknaam Sirdalud). Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij migraine, met 1 fase 3-studie (nog niet afgerond of gepubliceerd) en 17 publicaties waaronder 1 gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie bij chronische dagelijkse hoofdpijn.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde gegevens (de vergunning bevat geen indicatietekst) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Migraine (migraine disorder) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,79% |
| Evidenceniveau | L1 (grens: de fase 3-studie heeft de status “onbekend”; zie toelichting hieronder) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde registratie (cancelled only) |
| Aantal vergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde gegevens. Op basis van de bekende farmacologie is tizanidine een centrale alfa-2-adrenerge agonist die spasticiteit en spiertonus vermindert. Het wordt aangenomen dat het de nociceptieve banen in de nervus trigeminus en de hersenstam moduleert door de afgifte van exciterende neurotransmitters (zoals glutamaat en substantie P) in de spinale trigeminuskern te remmen.
Dit vormt een plausibele basis voor profylaxe van migraine en chronische dagelijkse hoofdpijn. Daarnaast kan het effect op de spanning in de spieren rond de schedel nuttig zijn bij spanningshoofdpijn en gemengde hoofdpijnvormen. De zeer hoge TxGNN-score past bij deze mechanistische samenhang.
Let op: de oorspronkelijke indicatie ontbreekt in de gegevens, dus de relatie tussen oorspronkelijke en nieuwe indicatie kan niet volledig worden beoordeeld. Het mechanisme is wel een plausibele brug, maar de bovenstaande beschrijving is een interpretatie en geen vastgelegd feit uit de productinformatie.
Klinisch trialbewijs
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT05484349 | Fase 3 | Onbekend | 189 | Gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde multicenterstudie naar orale tizanidine voor het voorkomen van migraineaanvallen bij volwassenen (18-65 jaar) met episodische migraine. Geplande einddatum: 25 december 2025; resultaten nog niet bevestigd. |
| NCT02403687 | Niet van toepassing | Afgerond | 300 | Prospectieve observationele studie van 24 weken naar lokale NSAID’s bij pijn (PACE). Geen tizanidinegerichte migrainestudie; slechts indirecte ondersteuning. |
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 12167135 | 2002 | RCT | Headache | Dubbelblinde, placebogecontroleerde multicenterstudie naar tizanidine als aanvullende profylaxe bij chronische dagelijkse hoofdpijn (chronische migraine, migraineuze hoofdpijn of spanningshoofdpijn) |
| 11318882 | 2001 | Open-label studie | Headache | Open-label dosistitratiestudie naar werkzaamheid en verdraagbaarheid van tizanidinetabletten bij profylaxe van chronische dagelijkse hoofdpijn |
| 11903539 | 2002 | Klinische studie | Headache | Laaggedoseerde tizanidine met NSAID’s voor ontwenning bij hoofdpijn door overmatig pijnstillergebruik |
| 31365643 | 2019 | Consensusrichtlijn | Arquivos de neuro-psiquiatria | Consensus van de Braziliaanse Headache Society over behandeling van chronische migraine |
| 20464578 | 2010 | Review | Neurological Sciences | Overzicht van dubbelblinde, placebogecontroleerde studies naar farmacologische profylaxe van chronische migraine |
| 12696998 | 2003 | Review | CNS Drugs | Middelen die spierspasme en spiertonus beïnvloeden (baclofen, tizanidine, botulinetoxine A) als preventieve behandeling; gecontroleerde studies schaars |
| 15115635 | 2004 | Review | Current Pain and Headache Reports | Nieuwe opties voor migrainepreventie, waaronder tizanidine |
| 17115988 | 2006 | Review | Headache | Profylactische behandeling van chronische dagelijkse hoofdpijn; tizanidine genoemd als een van de onderzochte middelen |
| 21770931 | 2011 | Review | Headache | Lopende studies naar medicatie-overgebruik en profylaxe; tizanidine onder de geëvalueerde middelen |
| 23293866 | 2013 | Review | Headache | Rationele aanpak van chronische migraine; tizanidine genoemd onder de opties |
Daarnaast zijn er een preklinische formuleringsstudie naar een co-kristal van tizanidine met meloxicam (PMID 40983294, 2025) en enkele algemene reviews zonder specifieke tizanidinebevindingen gevonden. Deze zijn hierboven niet opgenomen.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 117382//12983 | Sirdalud MR 6 mg, capsules met gereguleerde afgifte | Niet vermeld | Niet vermeld (registratie doorgehaald) |
De enige bekende registratie bij het CBG-MEB is doorgehaald. Er is dus momenteel geen geldig tizanidineproduct met vergunning in de gegevens, wat relevant is voor elke toekomstige toepassing in Nederland.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (niet gebaseerd op productinformatie): leverfalen, nierziekte, pyoureter, psychotische stoornis, schizofreniforme stoornis, psychische stoornis, schizoaffectieve stoornis en hypotensieve aandoening.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 287 interacties gevonden. Voorbeelden met als ernstig (Major) beoordeelde interacties: famotidine, morfine, cimetidine, dolasetron en obeticholzuur. Voorbeelden van matige interacties: hyoscyamine, loperamide, atropine, claritromycine, levofloxacine en metoclopramide. Bij CYP1A2-remmers zoals fluvoxamine en ciprofloxacine is extra voorzichtigheid geboden.
- Algemene aandachtspunten: sedatie, hypotensie en hepatotoxiciteit.
Voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties: raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter (PIL). De SmPC-gegevens van het CBG-MEB ontbreken nog in de verzamelde gegevens.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen)
Onderbouwing:
- Er is een geregistreerde fase 3-studie voor migrainepreventie en er is placebogecontroleerd bewijs bij chronische dagelijkse hoofdpijn. Het mechanisme is plausibel. De studiestatus is echter onbekend, het RCT-bewijs betreft een bredere hoofdpijngroep en de Nederlandse registratie is doorgehaald, waardoor voorzichtigheid geboden is.
Om verder te gaan is nodig:
- Publicatie of bevestiging van de resultaten van NCT05484349.
- De SmPC-waarschuwingen en contra-indicaties van het CBG-MEB (nu ontbrekend, blokkerend voor de veiligheidsscreening).
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Opheldering over de oorspronkelijke goedgekeurde indicatie en de regulatoire route, gezien de doorgehaalde registratie.
- Een plan voor leverfunctiebewaking, bloeddrukcontrole en beheer van interacties (met name CYP1A2-remmers).
Overige voorspelde indicaties (ter informatie)
| Voorspelde indicatie | TxGNN-score | Evidenceniveau | Aanbeveling | |——|——|——|——| | Migraine met hersenstamaura | 99,71% | L4 | Hold. Geen studies; alleen indirecte literatuur. | | Migraine met of zonder aura, gevoeligheid voor | 99,54% | L2 | Onderzoeksvraag; overlapt met de algemene migraine-indicatie en is geen zelfstandige indicatie. | | Atrophoderma vermiculata | 99,31% | L5 | Hold. Geen aannemelijk mechanisme en geen bewijs. | | Syndroom van Gilles de la Tourette | 99,17% | L5 | Hold. Klasse-rationale voor alfa-2-agonisten, maar geen tizanidinespecifiek bewijs. | | Ulerythema ophryogenes | 99,13% | L5 | Hold. Geen aannemelijk mechanisme en geen bewijs. |
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.