Tazobactam
| Bewijsniveau: L1 | Voorspelde indicaties: 2 |
Inhoudsopgave
- Tazobactam
- Tazobactam: Van bacteriële pneumonie naar pneumonie (en urineweginfectie)
Tazobactam: Van bacteriële pneumonie naar pneumonie (en urineweginfectie)
Samenvatting in één zin
Tazobactam is een bètalactamaseremmer die in combinatie met bètalactamantibiotica (zoals piperacilline en ceftolozaan) wordt gebruikt bij onder andere bacteriële pneumonie, peritonitis en appendicitis. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij pneumonie (en daarnaast bij urineweginfectie). Voor pneumonie ondersteunen 20 klinische studies en 20 publicaties deze richting, waarbij het bewijs vooral betrekking heeft op combinatiepreparaten en niet op tazobactam alleen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Bacteriële pneumonie, peritonitis, appendicitis, Staphylococcus aureus-infecties (volgens de kennisgraaf; er is geen geregistreerde indicatietekst uit het Nederlandse register beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Pneumonie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,46% |
| Bewijsniveau | L1 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde registraties (ingetrokken) |
| Aantal registraties | 3 (alle doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de voor dit rapport samengestelde gegevens. Op basis van bekende informatie is tazobactam een bètalactamaseremmer die de activiteit van partnerantibiotica (piperacilline, ceftolozaan) herstelt tegen bètalactamase-producerende gramnegatieve en sommige grampositieve bacteriën die pneumonie veroorzaken. Het remt klasse A- en enkele klasse C-bètalactamasen.
Bacteriële pneumonie staat al bij de oorspronkelijke indicaties. Het gaat bij pneumonie dus grotendeels om een gebruik dat al binnen of dicht bij de bestaande indicatie ligt, en niet om echte herpositionering. De werkzaamheid hangt af van het combinatiepartnerantibioticum en niet van tazobactam alleen.
Voor de tweede voorspelling, urineweginfectie, geldt hetzelfde mechanisme: behoud van de activiteit van het partnerantibioticum tegen Enterobacterales die gecompliceerde urineweginfecties veroorzaken. Een kanttekening is dat bij ESBL-producerende Enterobacterales carbapenems doorgaans de voorkeur hebben, zeker bij bacteriëmie. Veel fase 3-studies gebruiken piperacilline/tazobactam als vergelijker, waardoor ze informatie geven over de relatieve werkzaamheid, maar tazobactam niet als experimentele stof toetsen.
Bewijs uit klinische studies
Pneumonie (hoofdvoorspelling)
Een selectie van de meest relevante studies (van de 20 gevonden):
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT02493764 | Fase 3 | Afgerond | 537 | Imipenem/cilastatine/relebactam vs piperacilline/tazobactam bij HABP/VABP; primaire hypothese: non-inferioriteit voor mortaliteit door alle oorzaken |
| NCT02070757 | Fase 3 | Afgerond | 726 | Ceftolozaan/tazobactam vs meropenem bij ventilatie-geassocieerde nosocomiale pneumonie (non-inferioriteit, 28-daagse mortaliteit) |
| NCT00253955 | Fase 3 | Afgerond | 460 | Levofloxacine vs piperacilline/tazobactam bij milde tot matige ziekenhuisverworven pneumonie |
| NCT01853982 | Fase 3 | Beëindigd | 4 | Ceftolozaan/tazobactam vs piperacilline/tazobactam bij VAP; slechts 4 deelnemers, dus geen bruikbare werkzaamheidsgegevens |
| NCT03006679 | Fase 3 | Ingetrokken | 0 | Meropenem-vaborbactam vs piperacilline/tazobactam bij HABP/VABP; nooit gestart, dus geen bewijs |
| NCT02735707 | Fase 3 | Lopend | 20.000 | REMAP-CAP: adaptief platform voor community-acquired pneumonie op de intensive care |
| NCT04223752 | Fase 1 | Afgerond | 41 | Veiligheid, verdraagbaarheid en farmacokinetiek van ceftolozaan/tazobactam bij kinderen met nosocomiale pneumonie |
| NCT02387372 | Fase 1 | Afgerond | 37 | Plasmafarmacokinetiek en longpenetratie van ceftolozaan/tazobactam bij ernstig zieke patiënten |
| NCT06972537 | Niet van toepassing | Werving loopt | 42 | Modelgestuurde versus empirische dosering van piperacilline/tazobactam bij pneumonie bij ouderen; nog geen resultaten |
| NCT06977347 | Niet van toepassing | Werving nog niet gestart | 100 | Piperacilline/tazobactam alleen vs met fluorochinolon bij ernstige community-acquired pneumonie (Zuid-Korea) |
Urineweginfectie (tweede voorspelling)
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT03687255 | Fase 3 | Afgerond | 1043 | Cefepime-enmetazobactam vs piperacilline/tazobactam bij gecompliceerde urineweginfectie; piperacilline/tazobactam is de vergelijker |
| NCT03230838 | Fase 2 | Afgerond | 134 | Ceftolozaan/tazobactam vs meropenem bij kinderen met gecompliceerde urineweginfectie |
| NCT02728089 | Fase 3 | Afgerond | 115 | Open-label studie met ceftolozaan/tazobactam bij Japanse patiënten, zonder controlegroep |
| NCT03891433 | Fase 4 | Opgeschort | 198 | Piperacilline/tazobactam vs carbapenems bij niet-bacteriëmische ESBL-urineweginfecties; opgeschort, dus geen conclusies mogelijk |
Bewijs uit de literatuur
Pneumonie
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 31563344 | 2019 | RCT | The Lancet Infectious Diseases | ASPECT-NP: ceftolozaan/tazobactam vs meropenem bij nosocomiale pneumonie (fase 3, non-inferioriteit) |
| 32785589 | 2021 | RCT | Clinical Infectious Diseases | RESTORE-IMI 2: imipenem/cilastatine/relebactam vs piperacilline/tazobactam bij HABP/VABP |
| 39674398 | 2025 | RCT | Int J Infect Dis | Fase 3 non-inferioriteitsstudie IMI/REL vs PIP/TAZ bij HABP/VABP |
| 38823453 | 2024 | Systematische review/netwerk-meta-analyse | Clin Microbiol Infect | Empirische antibioticaschema’s bij niet-beademingsgerelateerde HAP |
| 38971203 | 2024 | Systematische review | Int J Antimicrob Agents | Farmacokinetiek en farmacodynamiek van nieuwe bètalactams en bètalactam/remmer-combinaties bij pneumonie door carbapenemresistente gramnegatieve bacteriën |
| 36543346 | 2022 | Review | Eur Respir Rev | Overzicht van nieuwe antibiotica voor gramnegatieve pneumonie |
| 35088403 | 2022 | Review | Semin Respir Crit Care Med | Nieuwe antibiotica voor HAP en VAP |
| 38688353 | 2024 | Review/richtlijn | Int J Antimicrob Agents | Praktische aanpak bij infecties door multiresistente gramnegatieve bacteriën (Italiaanse en Franse verenigingen) |
| 38902935 | 2025 | Cohortstudie | Clinical Infectious Diseases | Resistentie bij multiresistente P. aeruginosa: ontwikkeling bij 10% met ceftolozaan/tazobactam versus 40% met ceftazidim-avibactam |
| 35699444 | 2022 | Observationeel | Antimicrob Agents Chemother | Relatie tussen bètalactam-doelbereik (PK/PD) en uitkomsten bij HAP/VAP op de IC |
Urineweginfectie
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 36194218 | 2022 | RCT | JAMA | Cefepime/enmetazobactam vs piperacilline/tazobactam: klinische genezing en microbiologische eradicatie bij gecompliceerde UWI of acute pyelonefritis |
| 29486041 | 2018 | RCT | JAMA | TANGO I: meropenem-vaborbactam vs piperacilline/tazobactam bij gecompliceerde UWI |
| 30861061 | 2019 | RCT (fase 2/3) | Clin Infect Dis | ZEUS: fosfomycine i.v. vs piperacilline/tazobactam bij gecompliceerde UWI |
| 39817442 | 2025 | Systematische review/netwerk-meta-analyse | J Comp Eff Res | Werkzaamheid van behandelopties bij gecompliceerde UWI inclusief acute pyelonefritis |
| 40583996 | 2025 | Systematische review | JAC-Antimicrob Resist | Klinische werkzaamheid, veiligheid en PK van nieuwe bètalactam/bètalactamaseremmer-combinaties |
Informatie over de Nederlandse markt
Alle drie de registraties zijn doorgehaald. Er zijn voor deze registraties geen gegevens over doseringsvorm en goedgekeurde indicatie beschikbaar in de voor dit rapport samengestelde gegevens.
| RVG-nummer | Productnaam | Doseringsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 102350 | Piperacilline/Tazobactam Aurobindo 4g/0,5g, poeder voor oplossing voor infusie | Poeder voor oplossing voor infusie | Niet beschikbaar |
| RVG 114973 | Piperacilline/Tazobactam Stravencon 4 g/0,5 g poeder voor oplossing voor infusie | Poeder voor oplossing voor infusie | Niet beschikbaar |
| RVG 100289 | Piperacilline/Tazobactam Fresenius Kabi 4 g/0,5 g poeder voor oplossing voor infusie | Poeder voor oplossing voor infusie | Niet beschikbaar |
De beschikbaarheid van producten moet per regio en per combinatiepreparaat worden gecontroleerd bij het CBG-MEB en, voor centraal geregistreerde producten, de EMA.
Veiligheidsoverwegingen
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afkomstig uit de TxGNN-kennisgraaf, niet uit de productinformatie):
- Nierziekte
- Pyoureter
- Neutropenie
- Agranulocytose
- Stollingsstoornissen
- Clostridium difficile-colitis
- Perinatale necrotiserende enterocolitis
- Infectieuze mononucleosis
- Chronisch Epstein-Barr-virussyndroom
Voor de officiële waarschuwingen, contra-indicaties en geneesmiddelinteracties: raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Een aanvullende opmerking uit de literatuur: bij ceftolozaan/tazobactam is een verminderde klinische respons gemeld bij patiënten met een creatinineklaring van 30-50 mL/min, mogelijk door onnodige dosisverlaging bij acute nierschade (PMID 30219824).
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen)
Onderbouwing:
- Meerdere afgeronde fase 3-RCT’s en publicaties ondersteunen het gebruik van tazobactamcombinaties bij pneumonie en gecompliceerde urineweginfecties (bewijsniveau L1). Het bewijs betreft echter combinatiepreparaten waarbij het partnerantibioticum de werkzaamheid mede bepaalt, en bij pneumonie is dit grotendeels een bestaande indicatie en geen echte herpositionering.
- Alle Nederlandse registraties zijn doorgehaald, dus beschikbaarheid is een praktisch knelpunt.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Controle van de actuele beschikbaarheid en registratiestatus van tazobactamcombinaties in Nederland (CBG-MEB/EMA)
- Aanvullende gegevens uit de SmPC over waarschuwingen en contra-indicaties (momenteel niet beschikbaar, waardoor de veiligheidsscreening nog niet kan worden afgerond)
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Beoordeling van de bijdrage van tazobactam afzonderlijk van het partnerantibioticum
- Bij ESBL-infecties: afweging tegenover carbapenems volgens de Nederlandse richtlijnen
- Nierfunctiegestuurde dosering en monitoring bij kwetsbare groepen
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.