Spironolactone
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 2 |
Inhoudsopgave
- Spironolactone
- Spironolacton: Van hypertensie en hartfalen naar hypotrichosis simplex van de hoofdhuid
Spironolacton: Van hypertensie en hartfalen naar hypotrichosis simplex van de hoofdhuid
Samenvatting in één zin
Spironolacton is een mineralocorticoïdreceptorantagonist die oorspronkelijk wordt gebruikt bij hypertensie, congestief hartfalen en hyperaldosteronisme. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij hypotrichosis simplex van de hoofdhuid, maar er zijn momenteel 0 klinische studies en 0 publicaties die deze richting ondersteunen; het is dus uitsluitend een modelvoorspelling.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie, congestief hartfalen, hyperaldosteronisme (primair aldosteronisme), Bartter-syndroom, Waterhouse-Friderichsen-syndroom (afkomstig uit de kennisgraaf; de geregistreerde indicatietekst in de Nederlandse vergunning is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Hypotrichosis simplex van de hoofdhuid |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,26% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (vergunning ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport samengestelde data niet beschikbaar. Op basis van algemene farmacologische kennis is spironolacton een mineralocorticoïdreceptorantagonist met een duidelijke anti-androgene werking (blokkade van de androgeenreceptor en verminderde androgeensynthese). Dit mechanisme wordt klinisch off-label gebruikt bij vrouwelijke haaruitval (androgenetische alopecia).
Hypotrichosis simplex van de hoofdhuid is echter een zeldzame erfelijke haarziekte (gekoppeld aan genen zoals CDSN, APCDD1 en RPL21) en wordt niet primair door androgenen aangedreven. De mechanistische link met de oorspronkelijke cardiovasculaire en renale indicaties is daardoor indirect en speculatief. De zeer hoge score (0,993) is waarschijnlijk het gevolg van nabijheid in het kennisnetwerk tot andere haaruitvalaandoeningen en wordt niet door studies of literatuur onderbouwd.
Een tweede voorspelling, congenitale hypotrichosis met milia (score 99,04%), heeft geen duidelijke mechanistische onderbouwing: een anti-androgeen of mineralocorticoïdantagonistisch mechanisme corrigeert naar verwachting geen aangeboren ontwikkelingsdefect van de haarfollikel. Ook hiervoor is geen bewijs beschikbaar (bewijsniveau L5, aanbeveling Hold).
Klinisch studiebewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Momenteel is er geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 55973 | Spironolacton 50 mg Teva, tabletten | Tablet | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (niet afkomstig uit de productinformatie van het CBG-MEB): nierziekte, anurie, pyoureter, pancreatitis, systemische lupus erythematodes (inclusief pediatrisch), kaliumtekort, diabetes mellitus, diabetische ketoacidose, hyperurikemie, hyperparathyreoïdie, osteïtis fibrosa, hepatische coma en encefalopathie, neonatale icterus, jicht, hypercalciëmie, nefrocalcinose en fosformetabolismestoornissen.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 325 interacties gevonden. Voorbeelden uit de lijst:
- Ernstig (Major): loperamide
- Matig (Moderate): hydrocortison, dexamethason, betamethason, triamcinolon, budesonide, metformine, bupropion, morfine, bisacodyl, ricinusolie, canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine, ertugliflozine, exenatide, dronabinol
- Licht (Minor): doxycycline, acetylsalicylzuur, fidaxomicine
Voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter van het CBG-MEB.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling berust uitsluitend op het TxGNN-model (bewijsniveau L5) zonder klinische studies of literatuur. Het mechanistische verband met een erfelijke haarziekte is zwak en speculatief. Bovendien is het enige Nederlandse product doorgehaald en ontbreekt de veiligheidsinformatie uit de officiële productinformatie, wat een blokkerend datagat vormt voor veiligheidsscreening.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- De officiële SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB ophalen en de waarschuwingen en contra-indicaties analyseren
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijv. via DrugBank)
- Een literatuur- en studieoverzicht uitvoeren naar spironolacton bij erfelijke hypotrichose en haaruitval
- Beoordelen of er een geschikte toedieningsroute is (bijv. topicale formulering) en de huidige marktstatus verduidelijken
- Voor deze zeldzame genetische aandoeningen preklinisch of mechanistisch onderzoek overwegen voordat klinische evaluatie wordt gestart
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.