Sertraline
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 8 |
Inhoudsopgave
Sertraline: Van angststoornissen naar agorafobie
Samenvatting in één zin
Sertraline is een selectieve serotonine-heropnameremmer (SSRI) die oorspronkelijk wordt gebruikt bij angststoornissen, obsessieve-compulsieve stoornis, posttraumatische stressstoornis en sociale fobie. Het TxGNN-model voorspelt dat sertraline mogelijk werkzaam is bij agorafobie. Daarvoor zijn 2 klinische studies en 19 publicaties gevonden in de voor dit rapport samengestelde gegevens, waaronder meerdere gerandomiseerde studies en netwerk-meta-analyses over paniekstoornis met of zonder agorafobie.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Angststoornis, neurotische stoornis, dysthyme stoornis, PTSS, sociale fobie, fobische stoornis, OCD (de goedgekeurde indicatietekst van de Nederlandse registratie is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Agorafobie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,54% |
| Bewijsniveau | L1 (met voorbehoud, zie hieronder) |
| Status op de Nederlandse markt | Alleen doorgehaald (geen geldige registratie) |
| Aantal registraties | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Opmerking: de bewijsklasse L1 is gebaseerd op het geheel van het bewijs voor paniekstoornis met of zonder agorafobie. In de gegevens is niet vastgesteld of de opgehaalde fase 3-studies agorafobie-specifieke uitkomsten hebben gemeten. Dit moet worden geverifieerd.
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar. Op basis van bekende informatie behoort sertraline tot de SSRI’s. De werkzaamheid bij angststoornissen en sociale fobie is aangetoond, en mechanistisch kan het ook toepasbaar zijn bij agorafobie. SSRI’s remmen de heropname van serotonine, wat paniek en anticipatieangst kan verminderen.
Agorafobie komt meestal voor samen met paniekstoornis. Sertraline wordt al gebruikt bij paniekstoornis en sociale fobie, die nauw verwant zijn aan de oorspronkelijke indicaties. Dubbelblinde, multicenter-studies naar sertraline bij paniekstoornis, vergelijkende studies met imipramine en alprazolam en recente netwerk-meta-analyses ondersteunen deze richting.
Voorbehoud: het bewijs betreft grotendeels paniekstoornis met agorafobie als comorbiditeit en niet agorafobie als op zichzelf staande aandoening.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00182533 | Fase 4 | Beëindigd | 170 | Sertraline bij gegeneraliseerde sociale fobie met comorbiditeit. Relevant voor het fobisch-angstspectrum, maar voortijdig beëindigd en niet specifiek voor agorafobie |
| NCT05930912 | N.v.t. | Onbekend | 1 | Psychoanalytische behandeling van autismespectrumstoornis. Behandelt sertraline bij agorafobie niet; weinig relevant |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 35045991 | 2022 | Systematische review/netwerk-meta-analyse van RCT’s | BMJ | Geneesmiddelklassen en individuele SSRI’s vergeleken op remissie en bijwerkingen bij paniekstoornis met of zonder agorafobie |
| 38014714 | 2023 | Netwerk-meta-analyse | Cochrane Database Syst Rev | Farmacologische behandelingen van paniekstoornis bij volwassenen |
| 9734541 | 1998 | RCT (dubbelblind, multicenter) | Am J Psychiatry | Werkzaamheid en veiligheid van sertraline bij paniekstoornis |
| 14971862 | 2003 | RCT (vergelijkend) | Ann Clin Psychiatry | Imipramine versus sertraline bij paniekstoornis, 24 weken, bij patiënten die de behandeling afmaakten |
| 16053461 | 2005 | Klinische studie (vergelijkend) | Bosn J Basic Med Sci | Sertraline versus alprazolam, 12 weken, bij paniekstoornis met en zonder agorafobie (n=40) |
| 11206597 | 2000 | Klinische studie (post-hocanalyse) | J Clin Psychiatry | Respons op sertraline bij patiënten met risicofactoren voor een slechte uitkomst, waaronder agorafobie |
| 11110016 | 2000 | Review | Int Clin Psychopharmacol | SSRI’s, waaronder sertraline, zijn bij paniekstoornis en agorafobie beter dan placebo |
| 36573969 | 2022 | Review | JAMA | Overzicht van angststoornissen |
| 37676054 | 2023 | Systematische review | Expert Rev Neurother | Farmacologische behandeling van paniekstoornis bij oudere patiënten |
| 16505130 | 2006 | RCT | Am J Geriatr Psychiatry | Cognitieve gedragstherapie en sertraline versus wachtlijstcontrole bij angststoornissen bij ouderen |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 120699//16292 (doorgehaald) | Zoloft 50 mg, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit relaties in de TxGNN-kennisgraaf, niet uit bijsluitertekst): epilepsie, bipolaire stoornis, ernstige affectieve stoornis, leverziekte, galblaasziekte, stollingsstoornis, maligne neurolepticasyndroom, syndroom van inappropriate ADH-secretie, nefrogeen syndroom van inappropriate antidiurese en serotoninesyndroom.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 455 interacties gevonden. Voorbeelden met ernstig (Major) niveau: bupropion, lorcaserine, diethylpropion, dolasetron, eliglustat, palonosetron en fentermine. Voorbeelden met matig niveau: famotidine, loperamide, morfine, acetylsalicylzuur, clarithromycine, chloorpropamide, glimepiride en insuline aspart.
Raadpleeg voor de volledige en officiële veiligheidsinformatie (waarschuwingen en contra-indicaties) de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter via het CBG-MEB.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails
Onderbouwing: Voor sertraline bij paniekstoornis, vaak met agorafobie, bestaat omvangrijk bewijs uit RCT’s en netwerk-meta-analyses. Dit bewijs is echter grotendeels indirect en niet specifiek voor agorafobie, en de Nederlandse registratie is doorgehaald.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Verificatie of de RCT’s agorafobie-specifieke uitkomsten rapporteren
- De SmPC- en bijsluiterinformatie van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) ophalen voor de veiligheidsscreening
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen
- Opheldering over de huidige registratiestatus in Nederland, aangezien de enige bekende registratie is doorgehaald
- Een plan voor veiligheidsmonitoring, met aandacht voor serotoninesyndroom, hyponatriëmie/SIADH, bloedingsrisico en de interacties met een ernstig niveau
Overige voorspelde indicaties (ter informatie)
| Voorspelde indicatie | TxGNN-score | Bewijsniveau | Aanbeveling |
|---|---|---|---|
| Schizotypische persoonlijkheidsstoornis | 99,93% | L4 | Onderzoeksvraag (1 kleine studie, n=8, zonder resultaten) |
| Schizoïde persoonlijkheidsstoornis | 99,93% | L5 | Hold |
| Theatrale persoonlijkheidsstoornis | 99,93% | L5 | Hold |
| Paranoïde persoonlijkheidsstoornis | 99,93% | L5 | Hold |
| Benigne paroxismale torticollis van de kindertijd | 99,55% | L5 | Hold |
| Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis | 99,21% | L4 | Onderzoeksvraag |
| Narcistische persoonlijkheidsstoornis | 99,14% | L4 | Hold |
Voor deze indicaties is geen direct bewijs, of slechts zeer beperkt indirect bewijs, beschikbaar.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.