Rifaximin
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
Rifaximine: Van hepatische encefalopathie naar orale candidiasis
Samenvatting in één zin
Rifaximine is een slecht opgenomen, in de darm werkzaam antibioticum, oorspronkelijk gebruikt bij hepatische encefalopathie (en hepatisch coma). Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij orale candidiasis, maar de bewijslast is zeer beperkt: er zijn geen geregistreerde klinische studies en slechts 1 publicatie. Die publicatie wijst bovendien op een mogelijk risico (resistente Candida-infecties) en niet op een voordeel.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hepatische encefalopathie, hepatisch coma (volgens de kennisgraaf; de geregistreerde indicatietekst is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Orale candidiasis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,75% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen vervallen (ingetrokken) vergunning |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 vervallen) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling (on)aannemelijk?
Voor de gegevens die voor dit rapport zijn samengesteld, is geen gedetailleerde beschrijving van het werkingsmechanisme beschikbaar. Bekend is dat rifaximine een slecht opgenomen antibioticum is dat het bacteriële RNA-polymerase remt en vooral in de darm werkt. Het heeft geen bekende antischimmelwerking.
Het verband tussen de oorspronkelijke indicatie (hepatische encefalopathie, behandeld door de darmflora en de productie van ammoniak te verminderen) en orale candidiasis (een schimmelinfectie van de mondslijmvliezen) is mechanistisch zwak. De hoge TxGNN-score lijkt vooral een artefact van de kennisgraaf te zijn en wordt niet ondersteund door het klinische signaal.
De enige gekoppelde studie (PMID 34180023) laat zien dat gebruik van rifaximine samenging met infecties door micafungine-resistente Candida-soorten bij patiënten na allogene hematopoëtische stamceltransplantatie. Dit wijst op een mogelijk risico (overgroei van Candida door verstoring van de darmflora), niet op een therapeutisch voordeel.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 34180023 | 2021 | Cohort/observationeel | Annals of Hematology | Bij patiënten na allogene stamceltransplantatie ging profylactisch gebruik van rifaximine samen met meer infecties door micafungine-resistente Candida-soorten. Dit duidt op een risico, niet op werkzaamheid. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 117454//110659 | XIFAXAN 550 mg filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (vergunning vervallen) |
Het CBG-MEB vermeldt voor dit product alleen een vervallen vergunning; er is momenteel geen geldige vergunning voor rifaximine in de gegevens.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productinformatietekst): Clostridium difficile-colitis en perinatale necrotiserende enterocolitis.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 165 interacties gevonden. Een belangrijke (ernstige) interactie betreft het levende choleravaccin (Vibrio cholerae CVD 103-HgR). Daarnaast zijn er veel interacties van matig niveau, onder andere met ciclosporine, warfarine, tolvaptan, cabozantinib, alpelisib, apalutamide, brigatinib, capmatinib, daclatasvir, darolutamide, elagolix, eliglustat, enasidenib, encorafenib, ledipasvir en picosulfaat.
- Candida-risico: de beschikbare literatuur wijst op een mogelijke verhoging van het risico op (resistente) Candida-infecties bij gebruik van rifaximine.
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Er is geen aannemelijk antischimmelmechanisme, er zijn geen klinische studies, en de enige beschikbare publicatie wijst op een mogelijk risico. De hoge modelscore wordt niet door klinisch bewijs gedragen. Bovendien is er in Nederland geen geldige vergunning.
Om verder te gaan is nodig:
- Gegevens over het werkingsmechanisme (bijv. via DrugBank) en de waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC van het CBG-MEB (veiligheidsscreening kan nu niet worden afgerond).
- Preklinisch of klinisch bewijs voor een therapeutisch effect bij orale candidiasis.
- Beoordeling van het risico op Candida-overgroei en resistentie.
- Opheldering van de vergunningsstatus en beschikbare toedieningsvormen in Nederland.
Opmerking: de overige voorspelde indicaties (commissurale lipfistel, osteoradionecrose van de onderkaak, orale leukoedeem, brandend mondsyndroom en candidiasis) hebben eveneens een hoge modelscore maar geen of ongunstig klinisch bewijs (niveau L4–L5) en krijgen allemaal de beslissing Hold.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.