Ranitidine
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Ranitidine: van maagzweer naar actieve maagzweerziekte (peptic ulcer disease)
Samenvatting in één zin
Ranitidine is een H2-receptorantagonist (zuurremmer) die oorspronkelijk wordt gebruikt bij onder meer maagzweren, twaalfvingerigedarmzweren en reflux. Het TxGNN-model voorspelt effect bij actieve maagzweerziekte. Dit is in feite een bestaande indicatie en geen echte herpositionering. Voor deze voorspelling zijn 0 geregistreerde klinische studies en 19 publicaties gevonden, grotendeels narratieve overzichtsartikelen.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Maagzweer (o.a. ook reflux, oesofagitis, dyspepsie, twaalfvingerigedarmzweer, Zollinger-Ellison-syndroom); de vergunningstekst van het Nederlandse product bevat geen indicatietekst |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Actieve maagzweerziekte (active peptic ulcer disease) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,89% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken vergunning(en) |
| Aantal vergunningen | 1 (ingetrokken) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde gegevens. Uit de gevonden literatuur is wel bekend dat ranitidine een competitieve histamine-H2-receptorantagonist is. Het remt de maagzuur- en pepsinesecretie, en het is naar verluidt 4 tot 10 keer krachtiger dan cimetidine.
De oorspronkelijke indicaties (maag- en twaalfvingerigedarmzweer) en de voorspelde indicatie (actieve maagzweerziekte) liggen sterk in elkaars verlengde. Zweren ontstaan mede doordat zuur en pepsine de slijmvliesbescherming overstemmen, dus zuurremming is een logische behandelstrategie. De hoge modelscore weerspiegelt vooral dit bekende mechanisme en niet een nieuwe ontdekking.
Praktisch is het van belang dat ranitidine in Nederland alleen nog een ingetrokken vergunning heeft. Verdere ontwikkeling voor deze indicatie is daardoor beperkt zinvol.
Klinisch studiebewijs
Momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Veel van onderstaande publicaties gaan over andere middelen dan ranitidine (bijv. rabeprazol, nizatidine, omeprazol) of zijn algemene overzichten. Het directe bewijs voor ranitidine zelf is beperkt.
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 3909374 | 1985 | Niet geclassificeerd (klinische studie) | Scand J Gastroenterol | Ranitidine 300 mg/dag: genezingspercentage na 4 weken 91% (twaalfvingerigedarmzweer), 68% (prepylorische zweer) en 81% (corpuszweer); onderhoudsbehandeling vergeleken met placebo |
| 6317325 | 1983 | Review | Drug Intell Clin Pharm | Ranitidine is 4 tot 10 keer krachtiger dan cimetidine; vergelijkbaar effectief en verdraagbaar |
| 2905237 | 1988 | Review | Drugs | Prostaglandines, H2-antagonisten en het ontstaan en de behandeling van maagzweren |
| 12635419 | 2003 | Review | Gastroenterol Clin North Am | Maag- en twaalfvingerigedarmzweren tijdens de zwangerschap |
| 6317740 | 1983 | Niet geclassificeerd | J Clin Gastroenterol | Vergelijking van farmacodynamiek en farmacokinetiek van cimetidine en ranitidine; ranitidine is 6 tot 8 keer krachtiger in het remmen van maagsecretie |
| 2878343 | 1986 | Niet geclassificeerd (overzicht) | Med Toxicol | Bijwerkingen en interacties van H2-antagonisten; over het algemeen lage toxiciteit |
| 34986535 | 2021 | Preklinisch | Zhejiang Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban | Beschermend effect van een plantaardig extract tegen door ethanol veroorzaakte maagzweren (cel- en rattenmodel) |
| 9506245 | 1998 | Niet geclassificeerd (overzicht) | Drugs | Rabeprazol (protonpompremmer) en zijn zuurremmende werking; ranitidine betreft hier een andere stof |
| 2905640 | 1988 | Niet geclassificeerd (overzicht) | Drugs | Nizatidine (andere H2-antagonist) bij maagzweerziekte |
| 3527658 | 1986 | Niet geclassificeerd (overzicht) | Drugs | Omeprazol bij maagzweerziekte en Zollinger-Ellison-syndroom |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 113857//13064 | Zantac 150 mg/10 ml, drank | Drank (volgens productnaam) | Niet vermeld in de beschikbare gegevens; vergunning ingetrokken |
Er is één vergunning bekend bij het CBG-MEB en deze is ingetrokken. Er zijn geen geldige vergunningen voor ranitidine.
Veiligheidsoverwegingen
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (PrimeKG; dit is geen bijsluitertekst en moet aan de SmPC worden getoetst): porfyrie (inclusief erfelijke porfyrie en stoornissen van het porfyrinemetabolisme), nierziekte, leverziekte, galblaasziekte, pyoureter en maagkanker (inclusief maagneoplasma, diffuus maagadenocarcinoom, linitis plastica en maagcarcinoom).
Geneesmiddelinteracties: er zijn in totaal 807 interacties gevonden. In de beschikbare lijst valt het volgende op:
- Ernstig (Major): atazanavir.
- Matig (Moderate): onder meer acalabrutinib, acetohexamide, aminofylline, bacampicilline, bosutinib, brigatinib, cefditoren, cefpodoxim, cefuroxim, ceritinib en chloorpropamide.
- Licht (Minor): onder meer paracetamol, alendroninezuur, aluminiumhydroxide, calciumcarbonaat en cisapride.
Raadpleeg voor de volledige veiligheidsinformatie (waarschuwingen en contra-indicaties volgens de bijsluiter) de SmPC.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling betreft een reeds bestaande indicatie, dus er is geen sprake van echte herpositionering. Er zijn geen gekoppelde klinische studies en het literatuurbewijs bestaat vooral uit overzichtsartikelen, deels over andere middelen (bewijsniveau L4).
- Er is geen geldige handelsvergunning meer in Nederland, wat praktische vervolgstappen beperkt.
Om verder te gaan is nodig:
- Veiligheidsinformatie uit de SmPC en de bijsluiter van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties).
- Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Beoordeling van het directe klinische bewijs voor ranitidine zelf, apart van studies met andere middelen.
- Besluit over de relevantie van de ingetrokken vergunning, bijvoorbeeld of herintroductie of een alternatieve H2-antagonist aan de orde is.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.