Polymyxin B
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 3 |
Inhoudsopgave
Polymyxine B: Van oorspronkelijke indicatie (niet vastgelegd) naar bronchitis
Samenvatting in één zin
Polymyxine B is een bactericide antibioticum tegen gramnegatieve bacteriën. In Nederland is het alleen nog als onderdeel van twee inmiddels doorgehaalde combinatieproducten (oordruppels en oogzalf) geregistreerd. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij bronchitis, maar er zijn 0 geregistreerde klinische studies en 12 publicaties (vooral kleine, oude of dierstudies, met veiligheidssignalen bij inhalatie). Het bewijs voor deze voorspelling is daarmee zwak.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Niet vastgelegd in de beschikbare gegevens (de vergunningen bevatten geen indicatietekst) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Bronchitis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,87% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige vergunning) |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling plausibel?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar. Op basis van bekende informatie is polymyxine B een kationisch polypeptide-antibioticum dat de buitenmembraan van gramnegatieve bacteriën verstoort, waaronder multiresistente Pseudomonas aeruginosa en Acinetobacter baumannii. Dat geeft een antibacteriële rationale voor gramnegatieve tracheobronchitis.
Er zijn echter duidelijke tegenargumenten. Geïnhaleerd of endobronchiaal polymyxine B kan bronchoconstrictie uitlokken en werd zelfs gebruikt als niet-specifiek provocatiemiddel bij astma en chronische bronchitis. In diermodellen veroorzaakt het ophoping van eosinofielen in de luchtwegen. De hoge TxGNN-score is een computationele voorspelling en wordt niet ondersteund door een geregistreerde klinische studie.
Opmerkelijk is dat voor conjunctivitis (rang 3) wel een bestaande, klinisch gebruikte toepassing bestaat (zie hieronder). Dat is geen nieuwe herpositionering, maar een bekende indicatie van de combinatie met trimethoprim.
Klinisch studiebewijs
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 23124906 | 2013 | Cohort/review | Infection | Vergelijking van polymyxine B met andere antimicrobiële middelen bij beademingsgerelateerde pneumonie en tracheobronchitis door P. aeruginosa of A. baumannii |
| 17350201 | 2007 | Cohort | Diagn Microbiol Infect Dis | 19 patiënten met geïnhaleerd polymyxine B bij infecties door multiresistente gramnegatieve bacteriën (14 pneumonie), vaak als redmiddel |
| 4373513 | 1974 | Klinische beschrijving | J Kans Med Soc | Pseudomonas-tracheobronchitis behandeld met systemisch gentamicine en polymyxine B-aerosol |
| 4319158 | 1970 | Experimenteel | Chest | Endobronchiale toepassing van polymyxine B bij chronische bronchitis |
| 231152 | 1979 | Klinisch fysiologisch (veiligheidssignaal) | Lung | Bronchiale reactiviteit op geïnhaleerd polymyxine B bij astma en chronische obstructieve bronchitis |
| 2984629 | 1985 | Klinisch fysiologisch | Orv Hetil | Polymyxine B-gebaseerde bronchiale provocatie bij astma en chronische bronchitis |
| 4322737 | 1971 | Casus/commentaar | Ann Intern Med | Waarschuwing voor de gevaren van polymyxine B-inhalatie |
| 11359434 | 2001 | Dierstudie | Clin Exp Allergy | Door polymyxine B geïnduceerde eosinofielenophoping verlaagt bronchiale responsiviteit bij cavia’s |
| 8054833 | 1994 | Diermodel | Clin Auton Res | Cavia-model van eosinofiele bronchitis, geïnduceerd met polymyxine B |
| 28441858 | 2017 | Diermodel | Zhonghua Yi Xue Za Zhi | Muismodel van eosinofiele bronchitis met polymyxine B |
Het meeste bewijs betreft dus dierstudies of het gebruik van polymyxine B als provocatiemiddel, niet als behandeling.
Marktinformatie Nederland
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 118022//03542 | Terra-Cortril met polymyxine-B, oordruppels | Niet vermeld | Niet vermeld (doorgehaald) |
| RVG 113295//03543 | Terra-Cortril met polymyxine-B, oogzalf | Niet vermeld | Niet vermeld (doorgehaald) |
Beide vergunningen zijn doorgehaald; er is momenteel geen geldig CBG-MEB-product met polymyxine B als enkelvoudige stof.
Veiligheidsoverwegingen
- Geneesmiddelinteracties: er zijn 99 interacties gevonden (bron: DDInter). Belangrijke interacties van het niveau “Major” zijn onder meer:
- botulinetoxine type A
- amikacine
- cidofovir
- cisatracurium
- deferasirox
- jodiumhoudende contrastmiddelen (iotalaminezuur, diatrizoaat)
- intraveneuze humane immunoglobuline G
- cytomegalovirus-immunoglobuline
- levend choleravaccin
Gematigde interacties betreffen onder andere ethinylestradiol, estradiol, mesalazine, balsalazide, ibandronaat, capreomycine, clofarabine en picosulfaat.
- Veiligheidssignalen uit de literatuur: inhalatie van polymyxine B kan bronchoconstrictie veroorzaken. Bij oogdruppels met polymyxine B en trimethoprim is anafylaxie beschreven (casus, PMID 26922212).
Raadpleeg voor verdere veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken).
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Voor bronchitis is er alleen een hoge modelscore, geen geregistreerde studies en meerdere veiligheidssignalen bij inhalatie. Klinische ontwikkeling voor deze indicatie is daarom niet te rechtvaardigen.
- Voor laryngotracheïtis (rang 2) is er helemaal geen bewijs, en deze aandoening is meestal viraal. Besluit: Hold.
- Voor conjunctivitis (rang 3) is er wel bewijs (L2): gerandomiseerde vergelijkingen van polymyxine B/trimethoprim met moxifloxacine bij kinderen (PMID 19043943, 19043945, 23092529). Dit is echter een bestaand gebruik van de combinatie, geen nieuwe herpositionering, en kan het best als onderzoeksvraag worden beschouwd.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Waarschuwingen en contra-indicaties uit de CBG-MEB-bijsluiter/SmPC (momenteel ontbrekend; blokkerend voor de veiligheidsscreening)
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Opheldering van de oorspronkelijke indicatie en de status van de doorgehaalde vergunningen
- Voor bronchitis: aanvullende gegevens over veiligheid en toedieningsroute (geïnhaleerde vs. systemische toepassing)
- Voor conjunctivitis: beoordeling of een herintroductie van een oogpreparaat met polymyxine B/trimethoprim in Nederland relevant is
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.