Pioglitazone
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 9 |
Inhoudsopgave
Pioglitazon: Van diabetes mellitus type 2 naar opsismodysplasie
Samenvatting in één zin
Pioglitazon is een insulinesensitizer die oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van diabetes mellitus type 2. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij opsismodysplasie, een zeldzame skeletdysplasie. Er zijn echter geen klinische studies en geen directe literatuur die deze voorspelling ondersteunen; het betreft uitsluitend een modelvoorspelling.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Diabetes mellitus type 2 (afkomstig uit de kennisgraaf; de registratietekst in de Nederlandse vergunning is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Opsismodysplasie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,59% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal vergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn momenteel geen gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme beschikbaar in de data die voor dit rapport zijn samengesteld. Op basis van algemene kennis is pioglitazon een agonist van PPAR-gamma (thiazolidinedion) die de insulinegevoeligheid verhoogt. De werkzaamheid bij diabetes type 2 is aangetoond.
Opsismodysplasie wordt veroorzaakt door mutaties in het INPPL1-gen (SHIP2), een negatieve regulator van de PI3K/insuline-signaleringsroute. Een theoretisch verband met de insulinesignalering waarop pioglitazon via PPAR-gamma ingrijpt is denkbaar, maar speculatief en niet ondersteund door de beschikbare data. De hoge modelscore weerspiegelt waarschijnlijk vooral netwerkverbanden in de kennisgraaf en geen aangetoonde werkzaamheid.
Andere voorspelde indicaties in de data hebben eveneens uitsluitend een L5-niveau (stijve-lidmaatsyndromen, lipodystrofieën, thiaminegevoelig disfunctiesyndroom en pancreasagenesie). Bij pancreasagenesie zijn zeven publicaties gevonden, maar deze gaan allemaal over diabetes type 2 en niet over de voorspelde ziekte. Insulinesensitizers vereisen restfunctie van bètacellen, waardoor werkzaamheid daar mechanistisch onwaarschijnlijk is.
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Momenteel is er geen gerelateerde literatuur beschikbaar voor opsismodysplasie.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 108791 | Pioglitazon Sanovel 45 mg tabletten (status: doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Volgens de data is er geen geldige registratie bij het CBG-MEB voor pioglitazon als monopreparaat of combinatiepreparaat; de enige vergunning is doorgehaald.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afkomstig uit kennisgraafrelaties, niet uit de productinformatie): onder andere nierziekte, leverziekte, galblaasziekte, congestief hartfalen, hypofyse-insufficiëntie (inclusief groeihormoondeficiëntie en hypogonadotroop hypogonadisme), bijnierschorsinsufficiëntie/ziekte van Addison, thymusziekte en infectieziekten.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 841 interacties gevonden. Voorbeelden uit de eerste resultaten:
- Matig: abirateron, fenylefrine, acetazolamide, formoterol, pseudo-efedrine, epinefrine, hydrocortison, salbutamol, ethanol, hydrochloorthiazide, alpelisib
- Licht: nifedipine, ethinylestradiol, hydrocortison (lokaal), liponzuur
Voor aanvullende waarschuwingen en contra-indicaties volgens de productinformatie: raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter (PIL).
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling is uitsluitend gebaseerd op een model (L5) zonder klinische studies of directe literatuur. Daarnaast is er in Nederland geen geldige registratie van pioglitazon en zijn er relevante veiligheidssignalen (o.a. hartfalen, lever- en nierziekte).
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Informatie uit de CBG-MEB-productinformatie over waarschuwingen en contra-indicaties (blokkerende leemte voor de veiligheidsscreening)
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Preklinisch of mechanistisch onderzoek naar de rol van PPAR-gamma-agonisme bij INPPL1/SHIP2-gerelateerde skeletdysplasie
- Beoordeling van de status van de Nederlandse registratie en van de beschikbare toedieningsvormen
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.