Pantoprazole
| Bewijsniveau: L1 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
Pantoprazol: Van maagzweer naar actieve maagzweer (peptic ulcer disease)
Samenvatting in één zin
Pantoprazol is een protonpompremmer die oorspronkelijk wordt gebruikt bij zuurgerelateerde aandoeningen van maag en slokdarm, zoals maagzweer, reflux en het Zollinger-Ellison-syndroom. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij actieve peptische ulcusziekte, met 1 afgeronde fase 3-studie (voor deze voorspelling) en ruim 15 publicaties die deze richting ondersteunen. Deze voorspelling ligt echter sterk in het verlengde van de bestaande indicatie en is dus eerder een bevestiging van bestaand gebruik dan een echte herpositionering.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Peptische ulcusziekte, gastro-oesofageale refluxziekte, oesofagitis, Zollinger-Ellison-syndroom (volgens de kennisgraaf; geen goedgekeurde indicatietekst in de Nederlandse vergunningen beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Actieve peptische ulcusziekte |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,69% |
| Bewijsniveau | L1 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde registraties (geen geldige vergunning in de gegevens) |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens niet beschikbaar als apart veld. Uit de literatuur is wel bekend dat pantoprazol de maagzuurpomp (H+/K+-ATPase) in de pariëtale cellen van de maag onomkeerbaar remt. Daardoor daalt de zuurproductie en kan een zweer genezen.
De voorspelde indicatie, actieve peptische ulcusziekte, valt direct binnen de reeds bekende indicatie peptische ulcusziekte. Het gaat dus niet om een nieuwe toepassing maar om een bevestiging van bestaand gebruik. De hoge score weerspiegelt de nabijheid van deze ziekten in de kennisgraaf.
Andere voorspelde indicaties zijn zwakker onderbouwd. Voor gastrojejunaal ulcus, perforatie van een maagzweer en duodenogastrische reflux is het bewijs indirect (bewijsniveau L3, onderzoeksvraag). Voor duodenale obstructie is er geen duidelijk mechanistisch verband en lijkt de hoge score een artefact van de grafstructuur (bewijsniveau L5, Hold). Dit rapport richt zich op de belangrijkste voorspelling.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Aantal deelnemers | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT02084420 | Fase 3 | Afgerond | 323 | Gerandomiseerde, dubbelblinde, actief gecontroleerde studie naar H. pylori-eradicatie met ilaprazol versus pantoprazol (7 dagen tripletherapie) bij patiënten met maag- en/of twaalfvingerige-darmzweer. De exacte pantoprazolarm moet nog worden geverifieerd. |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 38345252 | 2024 | Systematische review/netwerk-meta-analyse | Am J Gastroenterol | Vergelijking van P-CAB’s en protonpompremmers bij ernstige oesofagitis (graad C/D). |
| 38384180 | 2024 | RCT | Gut and Liver | Tegoprazan bij zweren na endoscopische resectie (actief gecontroleerd). |
| 15567983 | 2004 | RCT | Med Sci Monit | Lactobacillus casei als toevoeging aan tweedelijns viervoudige H. pylori-therapie. |
| 10638560 | 2000 | Vergelijkende studie | Am J Gastroenterol | Pantoprazol versus ranitidine bij twaalfvingerige-darmzweer in Brazilië. |
| 15244210 | 2003 | Vergelijkende studie | Hepato-gastroenterology | Lansoprazol versus pantoprazol bij actieve twaalfvingerige-darmzweer en H. pylori-eradicatie. |
| 19938880 | 2009 | Review | Clin Drug Investig | Overzicht van pantoprazol: onomkeerbare binding aan de protonpomp en weinig geïdentificeerde interacties. |
| 21534455 | 2011 | Review | Med Arh | Protonpompremmers bij gastro-oesofageale refluxziekte. |
| 11060758 | 2000 | Review | Expert Opin Investig Drugs | Nieuwe behandelbenaderingen van maag- en twaalfvingerige-darmzweren. |
| 16961157 | 2006 | Review | Int J Clin Pharmacol Ther | Invloed van CYP2C19-polymorfisme op de werking van protonpompremmers. |
| 8930575 | 1996 | Overzichtsartikel | Eur J Gastroenterol Hepatol | Werkingsmechanisme van pantoprazol: zuuractivering in de pariëtale cel. |
Voor de bredere context bij twaalfvingerige-darmzweer zijn bovendien meerdere RCT’s beschikbaar, onder andere pantoprazol versus ranitidine (7569755, 7781461) en pantoprazol versus omeprazol (7614102). Een overzichtsartikel (8882382) vat samen dat pantoprazol 40 mg superieur is aan ranitidine en gelijkwaardig aan omeprazol bij kortdurende behandeling van acute maag- en twaalfvingerige-darmzweren.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 120126//18300 | Pantozol 40 mg, maagsapresistente tabletten | Maagsapresistente tablet | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
| RVG 110766 | Panclamox 40 / 500 / 1000 mg, maagsapresistente tablet / filmomhulde tablet / filmomhulde tablet | Tablet (combinatieverpakking) | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
Beide registraties zijn doorgehaald. Dit moet worden getoetst aan de feitelijke beschikbaarheid van generieke producten, aangezien pantoprazol in de praktijk breed wordt voorgeschreven. Raadpleeg het CBG-MEB voor de actuele vergunningsstatus.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afkomstig uit grafrelaties, niet uit de productinformatie): osteoporose, postmenopauzale osteoporose, botbreuk en pernicieuze anemie. Dit sluit aan bij bekende zorgen over langdurig gebruik van protonpompremmers, zoals verminderde opname van calcium en vitamine B12.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 823 interacties geregistreerd. Voorbeelden van belangrijke (ernstige) interacties zijn acalabrutinib en atazanavir. Matige interacties zijn onder meer hydrochloorthiazide, atorvastatine, fenofibraat, bosutinib, alpelisib, amfotericine B, amikacine, amfetamine, apalutamide, armodafinil en bumetanide. Lichte interacties zijn onder meer acetylsalicylzuur, cyanocobalamine, axitinib, bortezomib en brivaracetam.
Voor waarschuwingen en contra-indicaties uit de productinformatie zijn in de samengestelde gegevens geen bruikbare gegevens beschikbaar. Raadpleeg hiervoor de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen)
Onderbouwing:
- Er is een afgeronde fase 3-RCT en een omvangrijke set vergelijkende studies bij maag- en twaalfvingerige-darmzweer. De voorspelling is echter grotendeels bevestigend: de indicatie valt binnen het bestaande gebruik van pantoprazol.
- De Nederlandse vergunningen zijn doorgehaald en veiligheidsgegevens uit de productinformatie ontbreken.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- De productinformatie (SmPC) van het CBG-MEB ophalen en analyseren op waarschuwingen en contra-indicaties.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld via DrugBank).
- De pantoprazolarm van NCT02084420 verifiëren.
- De actuele vergunningsstatus en beschikbaarheid van pantoprazolproducten in Nederland controleren.
- Een monitoringsplan opstellen voor langdurig gebruik (botgezondheid, vitamine B12) en voor relevante interacties.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.