Omeprazole
| Bewijsniveau: L3 | Voorspelde indicaties: 2 |
Inhoudsopgave
Omeprazol: Van maagzweer en refluxziekte naar duodenogastrische reflux
Samenvatting in één zin
Omeprazol is een protonpompremmer die oorspronkelijk wordt gebruikt bij zuurgerelateerde maag-darmaandoeningen, zoals maagzweer, refluxziekte en het Zollinger-Ellison-syndroom. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij duodenogastrische reflux (galreflux naar de maag). Hiervoor is 1 klinische studie (zonder directe werkzaamheidsgegevens) en 15 publicaties gevonden, waarvan de meeste klein of dierexperimenteel zijn.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Maagzweer, maagzweerziekte, gastro-oesofageale refluxziekte, oesofagitis, duodenumzweer, Zollinger-Ellison-syndroom (de ingevulde vergunningsteksten zijn leeg; indicaties komen uit de kennisgraaf van TxGNN) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Duodenogastrische reflux |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,64% |
| Bewijsniveau | L3 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registraties |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold (onderzoeksvraag; nader onderzoek nodig vóór verdere stappen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Voor het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen details beschikbaar. Op basis van algemene kennis is omeprazol een protonpompremmer die de maagzuursecretie onderdrukt. De werkzaamheid bij refluxziekte, oesofagitis en zweeraandoeningen is aangetoond, en mechanistisch zou het ook van toepassing kunnen zijn op galreflux.
Duodenogastrische reflux is pathofysiologisch verwant aan de oorspronkelijke indicaties: de klachten overlappen. Toch is het verband niet eenduidig. Zuuronderdrukking verlaagt de blootstelling aan gal niet consequent. Kleine klinische studies bij Barrett-oesofagus en een prospectieve kinderstudie onderzochten het effect van omeprazol op gal-reflux, maar leveren geen sterk bewijs.
Dierstudies geven bovendien een veiligheidssignaal: zuurblokkade in combinatie met duodenogastrische reflux bevorderde bij ratten groeistimulatie van het slijmvlies en maagcarcinogenese. De zeer hoge score (0,996) is een computationele voorspelling en weerspiegelt vooral de nabijheid van de bestaande indicaties voor reflux en zweren.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT02685150 | Niet van toepassing | Afgerond | 157 | Diagnostische beeldvormingsstudie (endoscopische tri-modale beeldvorming) om functionele dyspepsie van refluxziekte te onderscheiden. Geen interventiestudie met omeprazol, dus geen direct werkzaamheidsbewijs. |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 18679668 | 2008 | Review | Eur J Clin Pharmacol | Overzicht van klinisch gebruik en farmacokinetiek van protonpompremmers (zweren, H. pylori, GERD, Zollinger-Ellison) |
| 16641575 | 2006 | Prospectieve klinische studie (kinderen) | J Pediatr Gastroenterol Nutr | Effect van omeprazol op oesofageale galreflux bij kinderen |
| 10994616 | 2000 | Kleine klinische studie | Scand J Gastroenterol | Effect van omeprazol op antrale duodenogastrische reflux bij Barrett-oesofagus |
| 9824338 | 1998 | Kleine klinische studie | Gut | Omeprazol 20 mg tweemaal daags en duodenogastrische/gastro-oesofageale galreflux bij Barrett-oesofagus |
| 12836018 | 2003 | Observationele studie (kinderen) | Eur J Pediatr | Beschrijving van primaire duodenogastrische reflux bij zes kinderen en adolescenten |
| 8076761 | 1994 | Fysiologische studie | Gastroenterology | Relatie tussen pH, duodenogastro-oesofageale reflux en Barrett-oesofagus |
| 10389684 | 1999 | Dierstudie (rat) | Dig Dis Sci | Zuurblokkade met omeprazol bevordert maagcarcinogenese bij duodenogastrische reflux |
| 8943968 | 1996 | Dierstudie (rat) | Dig Dis Sci | Duodenogastrische reflux stimuleert slijmvliesgroei, versterkt door zuurblokkade |
| 33027361 | 2020 | Dierstudie (rat) | Acta Cir Bras | Onderzoek naar een beschermend effect van omeprazol op maagadenocarcinoom bij reflux |
| 20697939 | 2010 | Klinische studie | Chin J Integr Med | Acupunctuur bij gastro-oesofageale reflux (niet specifiek voor omeprazol) |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 114901 | Omeprazol Hetero 40 mg, harde maagsapresistente capsules (doorgehaald) | Capsule (volgens productnaam) | Niet beschikbaar |
| RVG 119910//21685 | Losec MUPS 40 mg, maagsapresistente tabletten (doorgehaald) | Tablet (volgens productnaam) | Niet beschikbaar |
Beide registraties bij het CBG-MEB zijn doorgehaald; er is geen geldige registratie van een eenmalig product.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (geen productteksten): leverfalen, leverziekte, galblaasaandoening, congestief hartfalen, osteoporose, postmenopauzale osteoporose, botbreuk en chronische atrofische gastritis.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 929 interacties gevonden. Voorbeelden zijn:
- Majeur: acalabrutinib, atazanavir
- Matig: onder andere hydrochloorthiazide, alprazolam, amfotericine B, amikacine, amfetamine, fenofibraat, atorvastatine
- Gering: onder andere lidocaïne, nifedipine, acetylsalicylzuur
- Dierexperimenteel signaal: zuurblokkade in combinatie met duodenogastrische reflux bevorderde maagcarcinogenese bij ratten; de relevantie voor mensen is niet vastgesteld.
Voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties: raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs voor duodenogastrische reflux bestaat uit kleine klinische studies en dierstudies, met een mogelijk veiligheidssignaal. De enige geregistreerde studie is een diagnostische studie. De hoge modelscore weerspiegelt vooral de nabijheid van bestaande indicaties.
- Beide Nederlandse registraties zijn doorgehaald.
Om verder te gaan is nodig:
- Productteksten (SmPC) van het CBG-MEB met waarschuwingen en contra-indicaties, nodig voor veiligheidsscreening
- Gegevens over het werkingsmechanisme
- Gerandomiseerde, gecontroleerde studies van omeprazol bij duodenogastrische reflux
- Beoordeling van het carcinogeniteitssignaal uit dierstudies
- Duidelijkheid over de registratiestatus en beschikbare toedieningsvormen in Nederland
Aanvullende kandidaat-indicatie: duodenumobstructie (kort)
Voor duodenumobstructie (TxGNN-score 99,64%) is het bewijsniveau L5 en de beslissing Hold. Er is geen duidelijk mechanistisch verband: obstructie is een mechanisch of structureel probleem dat endoscopisch of chirurgisch wordt behandeld, en zuuronderdrukking behandelt de obstructie zelf niet. Er zijn geen publicaties. De gekoppelde studie NCT00557921 (fase 3, beëindigd, 5000 deelnemers; clopidogrel met omeprazol versus clopidogrel ter voorkoming van bovenste maag-darmbloedingen) onderzoekt deze indicatie niet en is waarschijnlijk een koppelingsartefact.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.