Nystatin
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Nystatine: Van candidiasis naar vulvovaginitis
Samenvatting in één zin
Nystatine is een polyeen-antimycoticum dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij candida-infecties van huid, mondholte en vulvovaginaal gebied. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij vulvovaginitis. Voor deze richting zijn geen geregistreerde klinische studies gevonden, maar wel 20 publicaties (vooral reviews en behandeloverzichten). Deze voorspelling is grotendeels een bevestiging van de bestaande indicatie, geen echte nieuwe toepassing.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Candidiasis (huid, mondholte, vulvovaginaal) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Vulvovaginitis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,92% |
| Evidenceniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken (geen geldige vergunning) |
| Aantal vergunningen | 1 (ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport verzamelde data niet beschikbaar. Uit de literatuur is wel bekend dat nystatine een polyeen-antimycoticum is. Het bindt aan ergosterol in het celmembraan van Candida, vormt poriën en veroorzaakt lekkage van celinhoud.
Dit mechanisme past bij vulvovaginale candidiasis, een van de bestaande indicaties van het middel. Vulvovaginitis is daarmee grotendeels de oorspronkelijke indicatie en geen echt nieuw herpositioneringsdoel. Hetzelfde geldt voor vulvitis (rang 8, score 99,83%), dat vaak door Candida wordt veroorzaakt en samen met vaginitis wordt behandeld.
De overige voorspellingen in de top 10 (o.a. aandoeningen van de orbitale regio, cystisch teratoom, spinale dermoïdcyste, biotinemetabolisme-ziekte, commissurale lipfistel, osteoradionecrose van de onderkaak en postmenopauzale atrofische vaginitis) hebben geen aannemelijk mechanistisch verband met nystatine. Ze zijn vermoedelijk artefacten van de graafvoorspelling en worden niet verder uitgewerkt.
Evidentie uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd voor vulvovaginitis.
Evidentie uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 25775428 | 2015 | Review | BMJ Clinical Evidence | Overzicht van vulvovaginale candidiasis: tweede meest voorkomende oorzaak van vaginitis; C. albicans in 85–90% van de gevallen |
| 21718579 | 2010 | Review | BMJ Clinical Evidence | Eerdere versie van hetzelfde behandeloverzicht |
| 19454049 | 2007 | Review | BMJ Clinical Evidence | Eerdere versie van hetzelfde behandeloverzicht |
| 39771534 | 2024 | Review | Pharmaceutics | Beheer van fluconazol-resistente vulvovaginale candidiasis; alternatieven zijn o.a. boorzuur, nystatine, oteseconazol en ibrexafungerp |
| 21774671 | 2011 | Review | Journal of Women’s Health | Boorzuur bij recidiverende vulvovaginale candidiasis (vergelijkende behandeling, niet nystatine) |
| 18729533 | 2008 | Review | Drugs | Lokale en orale behandeling zijn even effectief bij ongecompliceerde candidiasis; lokale therapie heeft eigen voordelen |
| 1436934 | 1992 | Review | Obstet Gynecol Clin North Am | Nystatine, in de jaren 1950 geïntroduceerd, is als eerste keus overtroffen door imidazolen en triazolen |
| 2212172 | 1990 | Review | J Am Acad Dermatol | Individuele behandeling van vaginale candidiasis; veel effectieve lokale en orale middelen |
| 25416649 | 2015 | Vergelijkende studie | Mycopathologia | Vaginaal nystatine (14 dagen per maand) vs. orale fluconazol bij recidiverende VVC (n=293); mycologische genezing 78,3% vs. 73,8% na initiële therapie |
| 20406393 | 2011 | Klinische studie | Mycoses | Relatie tussen in-vitrogevoeligheid voor fluconazol en nystatine en klinische uitkomst bij gecompliceerde VVC (287 isolaten) |
Er is in de aangeleverde gegevens geen gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) geïdentificeerd; de literatuur bestaat voornamelijk uit reviews en behandeloverzichten.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 119515//06771 | Nystatine 100.000 E/ml, suspensie voor oraal gebruik | Niet vermeld | Niet vermeld |
Deze vergunning is ingetrokken; er is geen geldige vergunning voor nystatine in de gegevens van het CBG-MEB.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (TxGNN/PrimeKG, geen bijsluitertekst): bijnierschorsinsufficiëntie, ziekte van Addison, huidatrofie, teleangiëctasieën, capillaire aandoeningen en erfelijke hemorragische teleangiëctasie. Deze zijn niet geverifieerd aan de hand van de officiële productinformatie.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 807 mogelijke interacties gevonden (bron: DDInter), waaronder ciclosporine, octreotide, fluconazol, erytromycine, azitromycine, bortezomib en tramadol. Voor de getoonde interacties is de ernst niet gespecificeerd (“onbekend”).
Raadpleeg voor de officiële waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Vulvovaginitis (en vulvitis) is in wezen een bestaande indicatie van nystatine en geen echte herpositionering. Er zijn geen klinische studies of RCT’s in de aangeleverde gegevens, en nystatine is in Nederland momenteel niet met een geldige vergunning op de markt. De overige voorspellingen missen elk plausibel mechanisme.
Om verder te gaan is nodig:
- Opvragen en analyseren van de officiële productinformatie (SmPC/bijsluiter) via het CBG-MEB, inclusief waarschuwingen en contra-indicaties; zonder deze gegevens kan de veiligheidsscreening niet worden voltooid
- Aanvullende gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Vaststellen of er een actuele vergunde nystatine-formulering (bijv. vaginaal of lokaal) in Nederland beschikbaar is
- Beoordeling van de RCT-evidentie voor nystatine bij vulvovaginale candidiasis in vergelijking met de huidige eerstelijnsmiddelen (azolen)
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.