Nortriptyline
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 2 |
Inhoudsopgave
- Nortriptyline
- Nortriptyline: Van angststoornis naar aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)
Nortriptyline: Van angststoornis naar aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)
Samenvatting in één zin
Nortriptyline is een tricyclisch antidepressivum, op basis van de samengestelde gegevens van oorsprong gebruikt bij angststoornissen, neurotische stoornissen en dysthyme stoornis. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij ADHD, met 0 geregistreerde klinische studies en ongeveer 12 relevante publicaties (waaronder een gecontroleerde studie bij kinderen en een Cochrane-review over tricyclische antidepressiva) die deze richting ondersteunen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Angststoornis, neurotische stoornis, dysthyme stoornis (afkomstig uit de kennisgraaf; de geregistreerde indicatietekst van de Nederlandse vergunning is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,42% |
| Bewijsniveau | L2 (voorzichtige inschatting: een gecontroleerde studie lijkt te bestaan, maar fase, omvang en resultaten zijn niet beoordeeld) |
| Marktstatus NL | Alleen doorgehaald (vergunning ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold (aanvullend onderzoek nodig; zie conclusie) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn voor dit rapport geen gegevens over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van algemene kennis is nortriptyline een tricyclisch antidepressivum dat vooral de heropname van noradrenaline remt, en in mindere mate die van serotonine. Een PET-studie (PMID 24345533) beschrijft nortriptyline als een relatief NET-selectieve (noradrenalinetransporter) tricyclische stof.
Versterking van de noradrenerge signalering in de prefrontale schors is een gedeeld mechanisme van niet-stimulerende ADHD-middelen, zoals atomoxetine. Dat vormt een plausibele schakel tussen het oorspronkelijke gebruik (angst- en stemmingsstoornissen) en ADHD. Deze koppeling berust op algemene kennis van de geneesmiddelklasse en niet op de aangeleverde gegevens. De hoge TxGNN-score is slechts een computationele voorspelling.
Het subtype ADHD, overwegend onoplettend type (score 99,33%) heeft geen eigen studies of publicaties. De score weerspiegelt waarschijnlijk vooral de nauwe relatie met de bovenliggende ADHD-term. Dit subtype is daarom niet als aparte kans beoordeeld en moet samen met ADHD worden bekeken.
Bewijs uit klinische studies
Currently no related clinical trials registered.
Bewijs uit de literatuur
Alleen titels en korte samenvattingen zijn beoordeeld; omvang en resultaten van de studies zijn niet beoordeeld. Studietypen zijn deels afgeleid en nog te verifiëren.
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 25238582 | 2014 | Systematische review/meta-analyse (Cochrane) | Cochrane Database Syst Rev | Tricyclische antidepressiva als tweedelijnsbehandeling van ADHD bij kinderen en adolescenten |
| 11052409 | 2000 | Gecontroleerde studie (waarschijnlijk RCT, te verifiëren) | J Child Adolesc Psychopharmacol | Werkzaamheid en verdraagbaarheid van nortriptyline bij kinderen en adolescenten met ADHD |
| 22700161 | 2012 | Gerandomiseerde, dubbelblinde studie | Pediatr Nephrol | Nortriptyline bij enuresis bij kinderen met ADHD |
| 22303520 | 2012 | Richtlijn | Ann Clin Psychiatry | CANMAT-aanbevelingen voor stemmingsstoornissen met comorbide ADHD |
| 15064003 | 2004 | Review | Psychiatr Clin North Am | Niet-stimulerende behandeling van ADHD bij volwassenen; nortriptyline als noradrenerg secundair amine, maar beperkt door smalle therapeutische breedte en cardiovasculaire toxiciteit |
| 12270803 | 2002 | Review | Adolesc Med | Overzicht van geneesmiddelen bij ADHD bij adolescenten, waaronder nortriptyline |
| 8428873 | 1993 | Klinische studie (open-label/reeks) | J Am Acad Child Adolesc Psychiatry | Nortriptyline bij kinderen met ADHD en tic-stoornis of syndroom van Gilles de la Tourette |
| 8444763 | 1993 | Retrospectief dossieronderzoek (58 gevallen) | J Am Acad Child Adolesc Psychiatry | Beoordeling van het mogelijke voordeel van nortriptyline bij kinderen en adolescenten met ADHD |
| 8444754 | 1993 | Retrospectieve studie | J Am Acad Child Adolesc Psychiatry | Serumspiegels en ECG-effecten van nortriptyline bij kinderen en adolescenten |
| 8138513 | 1994 | Veiligheidsrapport | J Am Acad Child Adolesc Psychiatry | Veiligheid van clonidine en nortriptyline |
| 4075308 | 1985 | Vroege klinische studie | Clin Neuropharmacol | Nortriptyline bij aandachtstekortstoornis |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 115499//03286 | Nortrilen 25 mg, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar |
De enige vergunning (CBG-MEB) is doorgehaald; er is momenteel geen geldige vergunning voor nortriptyline in de samengestelde gegevens.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (afgeleid uit relaties tussen geneesmiddel en ziekte, geen bijsluitertekst): lange-QT-syndroom (ook familiair), torsades de pointes, plotselinge hartstilstand, hartgeleidingsstoornissen, myocardinfarct en coronaire trombose, beroerte/cerebrovasculaire aandoeningen/herseninfarct, leverfalen, nierfalen/uremie, epilepsie, manische bipolaire stoornis, glaucoom (waaronder openkamerhoekglaucoom), benigne prostaathyperplasie, middelenmisbruik/-afhankelijkheid, hemoglobinopathie, hyperthyreoïdie (inclusief ziekte van Graves en thyreotoxicose).
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 336 interacties gevonden. Voorbeelden van ernstige (Major) interacties: epinefrine, bupropion, lorcaserine, kaliumcitraat en dolasetron. Voorbeelden van matige interacties: famotidine, cimetidine, clarithromycine, morfine, atropine, hyoscyamine, loperamide, glycopyrronium, dicyclomine en chloorpropamide.
- Aandachtspunten uit de literatuur: tricyclische antidepressiva hebben een smalle therapeutische breedte en kunnen cardiovasculaire toxiciteit veroorzaken (PMID 15064003). De ECG-effecten bij kinderen zijn onderzocht in PMID 8444754.
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC, aangezien de tekst van de bijsluiter (CBG-MEB) niet beschikbaar was.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Er zijn aanwijzingen uit de literatuur (waaronder een gecontroleerde studie en een Cochrane-review), maar geen geregistreerde klinische studies en geen bevestigde fase 3-RCT’s. Bovendien is de Nederlandse vergunning doorgehaald, ontbreken de officiële veiligheidsgegevens en is er een aanzienlijk cardiaal en interactierisico. Nortriptyline kan hooguit gelden als een tweede- of derdelijns onderzoeksoptie, niet als aanbevolen therapie.
Om verder te gaan is nodig:
- De officiële SmPC- en bijsluitergegevens van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) om de veiligheidsbeoordeling te kunnen afronden
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Beoordeling van de volledige tekst van de gecontroleerde studie (PMID 11052409) en de Cochrane-review (PMID 25238582): studieopzet, omvang, resultaten en bijwerkingen
- Een cardiaal veiligheids- en ECG-monitoringsplan, vooral voor kinderen en adolescenten
- Duidelijkheid over de vergunningsstatus en beschikbare toedieningsvormen in Nederland
- Subtypegestratificeerde gegevens voordat ADHD, overwegend onoplettend type, afzonderlijk wordt beoordeeld
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.