Norethisterone
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 1 |
Inhoudsopgave
Norethisteron: Van endometriose en ovariële insufficiëntie naar amenorroe
Samenvatting in één zin
Norethisteron is een synthetisch progestageen dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij onder meer endometriose, primaire ovariële insufficiëntie en klachten na de menopauze. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij amenorroe, maar er zijn geen geregistreerde klinische trials en slechts een beperkt aantal publicaties (20), die grotendeels amenorroe als bijwerking van anticonceptie beschrijven en niet als behandeldoel.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Endometriose, primaire ovariële insufficiëntie, postmenopauzale osteoporose, postmenopauzale atrofische vaginitis, acne (volgens de kennisgraaf; geen goedgekeurde indicatietekst in de Nederlandse registraties beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Amenorroe |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,60% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (vergunningen ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde data. Op basis van bekende informatie is norethisteron een synthetisch progestageen met agonistische werking op de progesteronreceptor.
In een door oestrogeen voorbereid endometrium veroorzaakt een progestageen secretoire transformatie en onttrekkingsbloeding. Dit is de basis van de progestageentest bij secundaire amenorroe en van cyclusregulatie bij hypo-oestrogene of anovulatoire toestanden. Dat past bij de bestaande indicaties van norethisteron (primaire ovariële insufficiëntie, endometriose) en maakt de voorspelling biologisch plausibel.
Er zijn wel belangrijke kanttekeningen. De gevonden literatuur behandelt amenorroe vooral als bijwerking of bloedingspatroon bij anticonceptiegebruik, niet als te behandelen aandoening. De hoge score van 0,996 is een computationele voorspelling en geen klinisch bewijs van werkzaamheid.
Bewijs uit klinische trials
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische trials geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
Selectie van de meest relevante publicaties (voorrang: RCT > review > overig). Samenvattingen zijn gebaseerd op de beschikbare titels en abstracts; de relevantie-beoordeling is nog niet afgerond.
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 38530848 | 2024 | RCT (WHICH-studie) | PloS one | Vergelijking van DMPA-IM en norethisteronenantaat (NET-EN) op oestradiolspiegels, menstruatie-effecten en psychologische/gedragsmatige maten |
| 8336583 | 1993 | Gerandomiseerde studie | Med J Aust | Continue laaggedoseerde oestrogeen-progestageentherapie in de postmenopauze; werkzaamheid en aanvaardbaarheid van drie progestagenen |
| 41489365 | 2026 | Observationeel/mechanistisch | Biology of Reproduction | Injecteerbare anticonceptiva beïnvloeden de hypothalamus-hypofyse-gonadeas verschillend; DMPA-IM gaf meer amenorroe dan NET-EN |
| 23641480 | 2013 | Systematische review (Cochrane) | Cochrane Database Syst Rev | Gecombineerde injecteerbare anticonceptiva: effectief en omkeerbaar; bloedingspatroonveranderingen kunnen de acceptatie beperken |
| 18843662 | 2008 | Systematische review (Cochrane) | Cochrane Database Syst Rev | Eerdere versie van bovenstaande review over gecombineerde injecteerbare anticonceptiva |
| 6786825 | 1981 | Fase I-studie | Contraception | NET-EN en norethisteronacetaat bij 20 vrouwen: pieken van LH en FSH onderdrukt; menstruatiestoornissen zoals amenorroe kwamen voor |
| 6230212 | 1983 | Enquête | Contraception | Beheer van menstruatiestoornissen bij injecteerbare progestagenen (DMPA, NET-EN); nadruk op counseling |
| 3695501 | 1987 | Farmaceutische/formuleringsstudie | J Steroid Biochem | Norethisteron-microsferen als anticonceptivum; korte bloedingen, spotting en amenorroe als belangrijkste bijwerkingen |
| 31056890 | 2019 | Case report | JBRA Assist Reprod | Auto-immuun hypothyreoïdie en intermitterend ovarieel falen met secundaire amenorroe |
| 15283931 | 2004 | Overig | Maturitas | Anticardiolipine-antilichamen tijdens hormonale substitutietherapie bij gezonde postmenopauzale vrouwen |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 114612//22819 | Activelle, filmomhulde tabletten (doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
| RVG 119949//14942 | Kliogest, filmomhulde tabletten (doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Beide vergunningen zijn doorgehaald; er is geen geldige registratie bij het CBG-MEB.
Veiligheidsoverwegingen
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit de kennisgraaf, niet uit de officiële productinformatie): hypertensie, epilepsie, angststoornissen, porfyrie, nier- en leveraandoeningen, galblaasaandoeningen, hyperglykemie en diabetes mellitus (incl. diabetische ketoacidose), hypertriglyceridemie, hypercalciëmie, hypothyreoïdie, systemische lupus erythematodes, astma en borstkanker bij vrouwen.
Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 175 interacties gevonden. De weergegeven interacties zijn van gemiddeld niveau, vooral met bloedglucoseverlagende middelen (o.a. metformine, acarbose, insulines, GLP-1-agonisten, DPP-4-remmers, dapagliflozine, nateglinide), en daarnaast met aprepitant, clotrimazol en prucalopride.
Raadpleeg voor de officiële waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling is biologisch plausibel, maar rust alleen op een modelscore en op literatuur waarin amenorroe vooral een bijwerking is. Er zijn geen klinische trials en de producten zijn in Nederland doorgehaald.
- De officiële veiligheidsinformatie ontbreekt, waardoor de veiligheidsscreening niet kan worden uitgevoerd.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- De bijsluiter/SmPC van het CBG-MEB ophalen en verwerken (waarschuwingen en contra-indicaties).
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen, bijvoorbeeld via DrugBank.
- Literatuur beoordelen op gebruik van norethisteron als behandeling van primaire/secundaire amenorroe (progestageentest, cyclusregulatie).
- Beoordelen welke actuele Nederlandse producten met norethisteron beschikbaar zijn, aangezien beide gevonden vergunningen zijn doorgehaald.
- Zo mogelijk een klinisch onderzoek of een richtlijnanalyse opzetten voor de beoogde indicatie.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.