Montelukast
| Bewijsniveau: L2 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Montelukast: Van allergische rhinitis naar bronchitis
Samenvatting in één oogopslag
Montelukast is een leukotrieenreceptorantagonist die oorspronkelijk wordt gebruikt bij allergische rhinitis en astma. Het TxGNN-model voorspelt dat het ook werkzaam kan zijn bij bronchitis. Dit wordt momenteel ondersteund door 17 klinische studies en 20 publicaties. Het bewijs betreft vooral deelgebieden van bronchitis, zoals bronchiolitis bij zuigelingen en bronchiolitis obliterans na transplantatie, en is niet eenduidig.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Allergische rhinitis, vasomotore rhinitis, intrinsieke astma, allergische astma (volgens de kennisgraaf; de vergunningstekst is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Bronchitis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,95% |
| Bewijsniveau | L2 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige registratie) |
| Aantal vergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de databron. Op basis van bekende informatie blokkeert montelukast de cysteïnyl-leukotrieen-1-receptor (CysLT1). Daardoor kan het door leukotriënen gestuurde ontstekingsprocessen in de luchtwegen verminderen: bronchoconstrictie, slijmproductie en eosinofiele ontsteking. Dit werkingsmechanisme ligt ten grondslag aan het bewezen gebruik bij astma en allergische rhinitis.
Bij bronchitis en verwante aandoeningen spelen vergelijkbare ontstekingsroutes een rol. Bij virale bronchiolitis bij zuigelingen zijn verhoogde leukotriënen beschreven. Een rattenmodel van bronchiolitis obliterans na transplantatie (PMID 28545478) wijst op een rol van leukotrieensignalering bij fibro-obliteratieve luchtwegziekte.
Let op: de verschillende vormen verschillen sterk in pathofysiologie en mogen niet worden samengevoegd. Het gaat om infectieuze bronchiolitis bij zuigelingen, wheezing na bronchiolitis, eosinofiele bronchitis zonder astma en bronchiolitis obliterans-syndroom (BOS) na long- of stamceltransplantatie. Het label “bronchitis” in de voorspelling is daardoor breed en niet specifiek.
Klinisch trialbewijs
| Trialnummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00076973 | Fase 3 | Afgerond | 1125 | Dubbelblind, placebogecontroleerd; twee doses montelukast bij luchtwegklachten door RSV-bronchiolitis bij kinderen van 3–24 maanden (resultaten niet beschikbaar) |
| NCT00524693 | Niet van toepassing | Afgerond | 51 | Dubbelblind, placebogecontroleerd; klinisch beloop en cytokineprofielen bij acute RSV-bronchiolitis; klein |
| NCT01370187 | Niet van toepassing | Afgerond | 146 | Montelukast bij acute bronchiolitis en wheezing na bronchiolitis bij zuigelingen van 3–12 maanden; werkzaamheid niet bevestigd in de beschikbare gegevens |
| NCT00863317 | Niet van toepassing | Afgerond | 141 | Gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd; dagelijks montelukast en duur van de acute ziekte bij eerste bronchiolitis |
| NCT04613180 | Fase 4 | Onbekend | 100 | Montelukast bij behandeling en preventie van recidiverende obstructieve bronchitis bij kinderen van 1–7 jaar |
| NCT01121016 | Fase 4 | Onbekend | 63 | Gerandomiseerd, dubbelblind; montelukast als aanvulling op budesonide bij niet-astmatische eosinofiele bronchitis (hoest) |
| NCT00656058 | Fase 2 | Afgerond | 25 | Multicenter, éénarmig; montelukast bij bronchiolitis obliterans na stamceltransplantatie |
| NCT01307462 | Fase 2 | Afgerond | 36 | Combinatie fluticason, azitromycine en montelukast bij bronchiolitis obliterans na stamceltransplantatie; bijdrage van montelukast niet te isoleren |
| NCT01211509 | Fase 4 | Afgerond | 30 | Dubbelblind, placebogecontroleerd; montelukast bij BOS na longtransplantatie |
| NCT00394160 | Fase 2 | Afgerond | 12 | Veiligheid en plasmaconcentratie van montelukast bij kinderen van 1–3 maanden met bronchiolitis; zeer klein |
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 25773054 | 2015 | Cochrane-review | Cochrane Database of Systematic Reviews | Leukotrieenremmers zoals montelukast bij bronchiolitis bij zuigelingen en jonge kinderen; conclusie niet beschikbaar in de gegevens |
| 24118637 | 2014 | Systematische review | Pediatric Allergy and Immunology | Werkzaamheid van montelukast ter voorkoming van wheezing na bronchiolitis |
| 38504551 | 2024 | Review | Therapeutic Advances in Respiratory Disease | Therapeutisch potentieel en mogelijke mechanismen van montelukast bij BOS na long- en stamceltransplantatie |
| 29704475 | 2018 | Rapport van expertpanel | Chest | Systematische reviews over chronische hoest na acute virale bronchiolitis bij kinderen, inclusief astmamedicatie |
| 38485149 | 2024 | Klinische richtlijn | European Respiratory Journal | ERS/EBMT-richtlijn voor de behandeling van pulmonale chronische graft-versus-hostziekte bij volwassenen |
| 28662986 | 2017 | Systematische review | Journal of Heart and Lung Transplantation | Behandelopties voor chronische afstoting (CLAD-BOS) na longtransplantatie |
| 25563311 | 2015 | Klinische studie | Chinese Medical Journal | Effect van montelukast naast budesonide bij niet-astmatische eosinofiele bronchitis op luchtwegontsteking, hoest en kwaliteit van leven |
| 28545478 | 2017 | Dierstudie | Journal of Cardiothoracic Surgery | Rol van LTB4 en montelukast bij bronchiolitis obliterans na transplantatie bij ratten |
| 40926299 | 2025 | Consensusverklaring | British Journal of Haematology | Taiwanese consensus over diagnose en behandeling van pulmonale chronische GVHD |
| 14766663 | 2004 | Commentaar | American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine | Montelukast bij RSV-bronchiolitis |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 119166//23164 | Singulair 10 mg, filmomhulde tabletten (status: doorgehaald) | Filmomhulde tablet | – |
Er is één vergunning, en die is doorgehaald. Er is dus geen geldige registratie bij het CBG-MEB in de beschikbare gegevens. De regionale beschikbaarheid moet worden bevestigd.
Veiligheidsoverwegingen
- Neuropsychiatrische bijwerkingen (uit de literatuur): systematische reviews en cohortstudies beschrijven neuropsychiatrische gebeurtenissen bij montelukast (PMID 37758273, PMID 36948487, PMID 39836401). De Amerikaanse FDA heeft in 2020 een boxed warning toegevoegd. Voorlichting en monitoring zijn nodig, met name bij kinderen.
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen tekst uit de bijsluiter): angststoornis, neurotische stoornis, dysthyme stoornis, angst, hypereosinofiel syndroom en cutane vasculitis.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 673 interacties gevonden. Matige interacties zijn onder meer dexamethason, metronidazol, miconazol, nateglinide, nitisinon en troglitazon.
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Er is één afgeronde fase 3-studie (RSV-bronchiolitis bij kinderen). De resultaten zijn niet beschikbaar in de gegevens, dus de werkzaamheid is niet bevestigd. Het bewijs is verspreid over verschillende, niet onderling vergelijkbare deelgebieden en bestaat overwegend uit kleine studies.
- Er is geen geldige Nederlandse registratie, en gegevens uit de SmPC ontbreken.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Een afbakening van de gewenste subindicatie (bronchiolitis bij zuigelingen, wheezing na bronchiolitis, eosinofiele bronchitis of BOS), omdat de pathofysiologie verschilt.
- De resultaten van NCT00076973 en de conclusies van de Cochrane-review (PMID 25773054).
- De SmPC en bijsluiter van het CBG-MEB voor waarschuwingen en contra-indicaties, en bevestiging van de regionale beschikbaarheid.
- Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Een plan voor monitoring van neuropsychiatrische bijwerkingen, met name bij kinderen.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.