Midodrine
| Bewijsniveau: L2 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Midodrine: Van orthostatische hypotensie naar hypotensieve aandoening
Samenvatting in één zin
Midodrine is een perifere alfa-1-adrenerge agonist die oorspronkelijk wordt gebruikt bij orthostatische hypotensie, het posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS) en multipele systeematrofie. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij hypotensieve aandoeningen (de best onderbouwde voorspelling van de 10 gegenereerde voorspellingen), met 1 klinische studie (fase 2, afgerond) en 19 publicaties die deze richting ondersteunen. Let op: de TxGNN-voorspelling zelf is hier grotendeels een bevestiging van een bekend gebruik, en geen volledig nieuwe indicatie.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Orthostatische hypotensie, POTS, multipele systeematrofie (volgens de kennisgraaf; geen geregistreerde indicatietekst beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Hypotensieve aandoening (hypotensive disorder) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,90% |
| Evidentieniveau | L2 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken registraties |
| Aantal vergunningen | 1 (ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Detailgegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport samengestelde data niet beschikbaar. Op basis van algemene farmacologische kennis en de literatuur is midodrine een prodrug: de actieve metaboliet, desglymidodrine, is een perifere alfa-1-agonist die de vaattonus en de bloeddruk verhoogt.
Dit mechanisme sluit direct aan bij hypotensieve aandoeningen. De oorspronkelijke indicaties (orthostatische hypotensie, POTS, MSA) zijn autonome aandoeningen met onvoldoende vasoconstrictie bij staan. De voorspelde indicatie ligt daar dicht bij, en het overzichtsartikel van McTavish & Goa (1989) beschrijft het gebruik bij orthostatische hypotensie en secundaire hypotensieve aandoeningen. Richtlijnen en overzichtsartikelen (o.a. AHA-wetenschappelijke verklaring 2024) ondersteunen de plaats van het middel in de behandeling.
Kanttekening: de overige negen voorspellingen (o.a. ADHD, sinoatriale ziekte, monogene obesitas, variabel proteasegevoelige prionopathie) hebben geen of nauwelijks ondersteunende evidentie en geen plausibel mechanistisch verband. Ze zijn op “Hold” gezet en worden hieronder niet verder uitgewerkt.
Klinisch trialbewijs
| Trialnummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT02893553 | Fase 2 | Afgerond | 21 | Effect van normaliseren van de bloeddruk op de cerebrale doorbloeding bij hypotensieve personen met een dwarslaesie. Direct relevant voor hypotensie, maar kleine steekproef, specifieke populatie en geen fase 3-werkzaamheidsstudie. |
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 38205630 | 2024 | Richtlijn/wetenschappelijke verklaring | Hypertension | AHA-verklaring over orthostatische hypotensie bij volwassenen met hypertensie |
| 37978969 | 2024 | Richtlijn (practice update) | Gastroenterology | AGA-update over vasoactieve middelen en albumine bij cirrose |
| 36075500 | 2022 | Richtlijn (practice update) | Clin Gastroenterol Hepatol | AGA-update over acuut nierletsel bij cirrose |
| 25644760 | 2015 | RCT | Hepatology | Terlipressine plus albumine versus midodrine en octreotide plus albumine bij hepatorenaal syndroom |
| 38123372 | 2024 | Review (standpunt van experts) | Revue Neurologique | Overzicht en standpunt over orthostatische hypotensie |
| 41941194 | 2026 | Review | JAMA Internal Medicine | Behandeling van orthostatische hypotensie, inclusief supine hypertensie en postprandiale hypotensie |
| 35029940 | 2022 | Review | American Family Physician | Praktische benadering van orthostatische hypotensie |
| 31996627 | 2020 | Review | Continuum | Behandeling van orthostatische hypotensie, met nadruk op neurogene vorm |
| 32979782 | 2020 | Review | Auton Neurosci | Farmacologische behandeling van orthostatische hypotensie |
| 2480881 | 1989 | Review | Drugs | Farmacologische eigenschappen en therapeutisch gebruik van midodrine bij orthostatische en secundaire hypotensie |
Er zijn nog 9 aanvullende publicaties gevonden (o.a. een casus over midodrine bij end-stage hartfalen, PMID 32581003).
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 118685//16514 | Gutron 5 mg, tabletten | Niet vermeld | Niet vermeld (registratie ingetrokken) |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen bijsluitertekst): feochromocytoom (bijnier en sympathisch paraganglioom), kanker van de twaalfvingerige darm, dunne darm, hart en bijnier, thyreotoxicose, hyperthyreoïdie en de ziekte van Graves. Deze moeten aan de SmPC worden getoetst.
- Geneesmiddelinteracties: 94 bekende interacties. Voorbeelden van matige interacties: epinefrine, efedrine, bupropion, fentermine, sibutramine, lorcaserine, diethylpropion, mazindol, isometheptene, trospium en rolapitant. Voorbeelden van lichte interacties: ranitidine, cimetidine en metformine.
- Klasse-gerelateerde aandachtspunten: supine hypertensie en reflexbradycardie (relevant bij geleidingsstoornissen).
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails
Onderbouwing:
- Er is een direct farmacologisch verband en een afgeronde fase 2-studie, ondersteund door richtlijnen en overzichtsartikelen. Het bewijs is echter vooral indirect, het betreft grotendeels een reeds bekend gebruik, en de enige Nederlandse registratie is ingetrokken.
Hiervoor is nodig:
- Gegevens uit de SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB over waarschuwingen en contra-indicaties (blokkerende datalacune voor veiligheidsscreening)
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Opheldering van de beschikbaarheid en regelgevende status in Nederland (ingetrokken registratie, ontbrekende indicatietekst en toedieningsvorm)
- Fase 3-bewijs of aanvullende gerandomiseerde studies voor de specifieke hypotensieve indicaties
- Een monitoringplan voor supine hypertensie en interacties met sympathicomimetica
- De overige negen voorspellingen blijven op “Hold” totdat er mechanistische en klinische onderbouwing is.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.