Midazolam
| Bewijsniveau: L3 | Voorspelde indicaties: 1 |
Inhoudsopgave
Midazolam: Van angst naar slapeloosheid (insomnia)
Samenvatting in één oogopslag
Midazolam is een kortwerkend benzodiazepine dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij angst. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij slapeloosheid (insomnia). Er zijn 2 geregistreerde klinische studies (waarvan slechts 1 indirect relevant) en 10 publicaties (waaronder enkele oudere gerandomiseerde studies met midazolam bij slapeloosheid) in de data die voor dit rapport is samengesteld.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Angst (volgens de kennisgraaf van TxGNN; de Nederlandse registraties bevatten geen indicatietekst) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Slapeloosheid (insomnia) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,74% |
| Bewijsniveau | L3 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken registraties |
| Aantal registraties | 2 (beide ingetrokken) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme ontbreken in de data die voor dit rapport is samengesteld. Op basis van de klassefarmacologie is midazolam een kortwerkend benzodiazepine dat als positieve allosterische modulator op GABA-A-receptoren werkt. Dit versterkt de remmende neurotransmissie en geeft een sedatief-hypnotisch effect. Deze koppeling is afgeleid uit klassekennis en niet uit het aangeleverde dossier.
Angst en slapeloosheid hebben een overlappende pathofysiologie (hyperarousal) en worden beide met GABA-erge middelen behandeld. Andere benzodiazepinen met hypnotische werking (zoals flurazepam en triazolam) zijn al voor slapeloosheid in gebruik, dus een biologische link is plausibel. De korte halfwaardetijd kan helpen bij het inslapen, maar kan het doorslapen beperken.
De hoge TxGNN-score is een computationele voorspelling en geldt niet als klinisch bewijs.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT02142595 | Fase 4 | Afgerond | 111 | Dexmedetomidine versus midazolam tijdens sedatie bij prostaatresectie (TURP): vergelijking van postoperatieve slaapkwaliteit. Midazolam is hier comparator; indirect bewijs (perioperatief, geen primaire insomnia). |
| NCT00886314 | Niet van toepassing | Onbekend | 80 | Clowndokters versus sedatieve premedicatie bij kinderen vóór een operatie, gericht op preoperatieve angst. Niet relevant voor slapeloosheid. |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 2121802 | 1990 | RCT | J Clin Psychopharmacol | Gerandomiseerde dubbelblinde multicenterstudie naar slaap, prestaties en plasmaspiegels bij chronische slapeloosheid tijdens 14 dagen flurazepam of midazolam. |
| 2229461 | 1990 | RCT | J Clin Psychopharmacol | Samenvatting van dezelfde multicenterstudie (flurazepam versus midazolam bij chronische slapeloosheid). |
| 6120704 | 1981 | RCT | Arzneimittel-Forschung | Dosisbepalingsstudie met oraal midazolam (10–30 mg) bij 75 gehospitaliseerde patiënten met milde tot matige slapeloosheid. |
| 6138072 | 1983 | Klinische studie | Br J Clin Pharmacol | Midazolam 15 mg versus Vesparax bij 30 vrouwen met slapeloosheid door neuromusculaire ziekte: beide effectief, midazolam beter verdragen en zonder een “hangover”. |
| 2883820 | 1986 | Review | Acta Psychiatr Scand Suppl | Overzicht van het klinisch gebruik van hypnotica en de behoefte aan verschillende middelen. |
| 17988972 | 2007 | Review | Orv Hetil | Overzicht van slapeloosheid en cerebrale hypoperfusie; geen specifiek bewijs voor midazolam. |
| 36615100 | 2022 | Klinische studie | J Clin Med | Pilotstudie met lemborexant bij slapeloosheid en delirium; midazolam niet het onderzochte middel. |
De overige gevonden publicaties (preklinische zolpidemstudie, casuïstiek en een COVID-19-palliatieve zorgbeschrijving) zijn niet relevant voor deze indicatie en zijn weggelaten. De studies zijn oud (1981–1990), klein en gebruikten secundaire slapeloosheid of heterogene populaties.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 110837 | Midazolam Sandoz 5 mg/ml, oplossing voor injectie (ingetrokken) | Niet vermeld | Niet vermeld |
| RVG 112883 | Midazolam Orpha 15 mg, filmomhulde tabletten (ingetrokken) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Beide registraties bij het CBG-MEB zijn ingetrokken; er is geen geldige registratie als monopreparaat.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties (uit de kennisgraaf, niet uit de bijsluitertekst): chronische obstructieve longziekte (COPD, waaronder ernstige vroeg beginnende vorm), levercirrose, geslotenkamerhoekglaucoom, chronische nierziekte, chronisch nierfalen en terminaal nierfalen.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 216 interacties gevonden. Voorbeelden met matig niveau: ranitidine, bupropion, aprepitant, morfine, omeprazol, cimetidine, claritromycine, dronabinol, metoclopramide, miconazol en clotrimazol. Minder belangrijk: dexamethason, betamethason, magnesiumoxide, aluminiumhydroxide en calciumcarbonaat. Let vooral op CYP3A4-remmers en andere centraal dempende middelen.
- Klasse-gerelateerde risico’s (klassekennis): tolerantie, afhankelijkheid, rebound-slapeloosheid en verminderde functie de volgende dag.
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen de SmPC en bijsluiter (CBG-MEB), aangezien de officiële waarschuwingen en contra-indicaties niet in de samengestelde data aanwezig zijn.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs bestaat uit oude, kleine studies uit de jaren 1980–1990 en indirecte gegevens; de hoge modelscore is geen klinisch bewijs. Daarnaast zijn alle Nederlandse registraties ingetrokken en ontbreken de officiële veiligheidsgegevens, waardoor de veiligheidsscreening niet kan worden afgerond.
Om verder te gaan is nodig:
- Bijsluiter-/SmPC-gegevens (waarschuwingen en contra-indicaties) van het CBG-MEB
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Beoordeling ten opzichte van reeds beschikbare hypnotica, inclusief tolerantie- en afhankelijkheidsrisico
- Analyse van de praktische haalbaarheid gezien de ingetrokken registraties en de beschikbare toedieningswegen
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.