Miconazole
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 1 |
Inhoudsopgave
Miconazol: Van schimmelinfecties van de huid naar acne
Samenvatting in één zin
Miconazol is een imidazool-antischimmelmiddel dat oorspronkelijk wordt gebruikt voor schimmel- en gistinfecties van huid, nagels en vagina (zoals voetschimmel, ringworm en vulvovaginale candidiasis). Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij acne, maar op dit moment zijn er geen geregistreerde klinische studies en slechts 4 publicaties (waaronder één review, één kleine klinische studie, één studie over schimmelfolliculitis en één in-vitrostudie) die deze richting ondersteunen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Voetschimmel (tinea pedis), tinea corporis, huidcandidiasis, nagelschimmel, pityriasis versicolor, vulvovaginale candidiasis (volgens de kennisgraaf; de goedgekeurde indicatietekst van de Nederlandse registratie is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Acne |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,54% |
| Bewijsniveau | L3 (alleen review, kleine klinische studie en in-vitro-gegevens; geen RCT’s) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige registratie) |
| Aantal registraties | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Voor de data die voor dit rapport zijn samengesteld, is de werkingsmechanisme-informatie van miconazol niet beschikbaar. Op basis van algemene farmacologie is miconazol een imidazool-antischimmelmiddel dat het schimmelenzym CYP51 remt en daarmee de synthese van ergosterol, een essentieel bestanddeel van het celmembraan van schimmels, verstoort.
Er zijn meerdere redenen waarom dit relevant kan zijn voor acne:
- Antibacteriële werking: Azolen blijken in vitro actief tegen Cutibacterium (Propionibacterium) acnes, de bacterie die met acne wordt geassocieerd (PMID 20045949). Miconazol heeft ook gemelde activiteit tegen grampositieve bacteriën.
- Ontstekingsremmend effect: In de literatuur worden ontstekingsremmende effecten van miconazol bij huidaandoeningen beschreven (PMID 18627330).
- Mogelijke verwarring met schimmelfolliculitis: Malassezia (Pityrosporum)-folliculitis lijkt vaak op acne en wordt regelmatig verkeerd gediagnosticeerd. Azool-antischimmelmiddelen werken hier goed (PMID 8593718). Een deel van de waargenomen “acne-respons” kan dus berusten op behandeling van een verkeerd gediagnosticeerde schimmelfolliculitis.
De zeer hoge TxGNN-score is een computationele voorspelling en vervangt geen klinisch bewijs.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 18627330 | 2008 | Review | Expert Opinion on Pharmacotherapy | Overzicht van de uiteenlopende effecten van miconazol op huidaandoeningen; miconazolnitraat is een gevestigd imidazool-antischimmelmiddel |
| 15536660 | 2004 | Klinische studie (split-face, klein) | Skin Research and Technology | Beoordeling van milde ontstekingsacne rond de menstruatie (catameniale acne) bij jonge vrouwen; kleine studie, waarschijnlijk niet-pivotaal |
| 8593718 | 1995 | Klinische studie / behandelstudie | Clinical and Experimental Dermatology | Pityrosporum-folliculitis bij 62 patiënten in Saoedi-Arabië, vaak verkeerd gediagnosticeerd als acne vulgaris; geen echte acne vulgaris |
| 20045949 | 2010 | In-vitrostudie | Biological & Pharmaceutical Bulletin | In-vitro-activiteit van azool-antischimmelmiddelen tegen P. acnes geïsoleerd bij patiënten met acne vulgaris |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 109548//07461 | Daktarin nagellak 20 mg/ml, nagellak | Nagellak | Status: doorgehaald (geen geldige registratie) |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit kennisgraafrelaties, niet uit de officiële productinformatie): leverziekte en galblaasziekte.
- Geneesmiddelinteracties: In totaal zijn 870 interacties gevonden. Voorbeelden van matige interacties: paclitaxel, fentanyl, acalabrutinib, nifedipine, ethinylestradiol, alfentanil, alfuzosine, aliskiren, estradiol, alosetron, alprazolam, amiodaron, amitriptyline, amlodipine en hydrocodon. Voorbeelden van lichte interacties: dolutegravir, loratadine, amfotericine B en ambrisentan.
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter (PIL).
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing: Het bewijs voor acne bestaat uit een review, een kleine klinische studie en in-vitro-gegevens, zonder geregistreerde klinische studies of RCT’s. Daarnaast is de enige Nederlandse registratie doorgehaald, en ontbreken de officiële veiligheidsgegevens uit de productinformatie van het CBG-MEB, waardoor veiligheidsscreening nog niet kan plaatsvinden.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Waarschuwingen en contra-indicaties uit de productinformatie (SmPC) van het CBG-MEB ophalen en beoordelen
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld via DrugBank)
- Gecontroleerde klinische studies (RCT’s) bij echte acne vulgaris, met uitsluiting van Malassezia-folliculitis
- Beoordelen of een geschikte topicale toedieningsvorm in Nederland beschikbaar is, gezien de doorgehaalde registratie
- Onderzoek naar de verhouding tussen voordelen en risico’s, met aandacht voor leverziekte en de grote hoeveelheid geneesmiddelinteracties
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.