Methylprednisolone
| Bewijsniveau: L3 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Methylprednisolon: Van auto-immuunziekten naar alopecia areata
Samenvatting in één zin
Methylprednisolon is een corticosteroïde dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij onder meer auto-immuunziekten, de ziekte van Crohn, bijnierinsufficiëntie en acute lymfatische leukemie. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij alopecia areata (pleksgewijs haarverlies). Daarvoor zijn in de voor dit rapport verzamelde gegevens 1 klinische studie en 20 publicaties gevonden.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Auto-immuunziekten (o.a. ziekte van Crohn, bijnierinsufficiëntie, acute lymfatische leukemie) volgens de kennisgraaf; de goedgekeurde indicatietekst van de Nederlandse vergunning is niet beschikbaar |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Alopecia areata |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,99% |
| Bewijsniveau | L3 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (vergunning ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Alopecia areata is een auto-immuunziekte waarbij T-cellen de haarfollikel aanvallen, doordat het “immuunprivilege” van de follikel wegvalt. Methylprednisolon in hoge pulsdoses remt de aanmaak van cytokinen, de activatie van T-cellen en de verplaatsing van lymfocyten. Daarmee kan het de auto-immuunaanval op de follikel dempen. Gegevens over het precieze werkingsmechanisme uit DrugBank zijn niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde gegevens.
Dit past bij de bestaande toepassingen van het middel bij auto-immuun- en ontstekingsziekten. Alopecia areata is zelf ook een auto-immuunziekte, dus de overlap in onderliggend mechanisme is logisch.
Er zijn wel beperkingen. Het haarverlies komt vaak terug na stoppen van de behandeling, en hoge steroïddoses geven risico op bijnieronderdrukking, gewichtstoename, botverlies en stofwisselingsproblemen. Het bewijs bestaat uit één fase 4-studie (opzet onbekend, geen resultaten beschikbaar), meerdere retrospectieve studies, patiëntenseries en overzichtsartikelen. Daarom is het niveau beperkt tot L3 in afwachting van gecontroleerde gegevens.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Aantal deelnemers | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT01167946 | Fase 4 | Afgerond | 42 | Orale megapuls-methylprednisolon bij ernstige, therapieresistente alopecia areata. Hogere doses en frequentere pulsen dan eerder onderzocht. Randomisatie, blindering en resultaten zijn niet bekend. |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 32270396 | 2020 | Systematische review | Dermatology and Therapy | Ciclosporine met en zonder systemische corticosteroïden bij alopecia areata |
| 37992355 | 2023 | Review | Dermatology Practical & Conceptual | Werkzaamheid, terugkeerpercentages en bijwerkingen van corticosteroïd-pulstherapie |
| 28378336 | 2017 | Review | International Journal of Dermatology | Overzicht van behandelopties bij alopecia totalis en universalis |
| 36461625 | 2023 | Review | Pediatric Dermatology | Dosering en bijwerkingen van pulstherapie bij kinderen |
| 25566921 | 2015 | Klinische studie | Indian J Dermatol Venereol Leprol | Intraveneuze methylprednisolon-pulstherapie bij ernstige alopecia areata |
| 9777767 | 1998 | Open prospectieve studie (45 patiënten) | J Am Acad Dermatol | Pulstherapie bij ernstige alopecia areata met recent haarverlies |
| 12746668 | 2003 | Open prospectieve studie (66 patiënten) | Ann Dermatol Venereol | Maandelijks herhaalde intraveneuze pulsen bij ernstige alopecia areata |
| 22426909 | 2012 | Klinische studie | Saudi Med J | Orale megapuls-methylprednisolon bij therapieresistente alopecia areata |
| 21592197 | 2011 | Cohortstudie | J Dermatol | Prognostische factoren voor respons op pulstherapie (70 patiënten) |
| 35986630 | 2022 | Retrospectief cohort | Dermatologic Therapy | Methylprednisolon alleen versus met methotrexaat bij uitgebreide alopecia areata (26 patiënten) |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 116594 | Methylprednisolon Eurogenerics 16 mg tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar |
Deze vergunning is doorgehaald. Er is dus momenteel geen geldige vergunning voor een methylprednisolon-monopreparaat in de voor dit rapport verzamelde gegevens. Controleer de actuele status bij het CBG-MEB.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen bijsluitertekst): onder meer hypertensie, epilepsie, hyperglykemie, congestief hartfalen, herpes-simplexkeratitis, mazelen, ureumcyclusstoornissen (zoals citrullinemie en hyperargininemie) en diverse vormen van hypofysedeficiëntie en hypogonadotroop hypogonadisme.
- Geneesmiddelinteracties: 1.670 interacties geregistreerd. Belangrijke voorbeelden:
- Ernstig (Major): bupropion en claritromycine.
- Matig (Moderate): diabetesmiddelen (metformine, pioglitazon, acarbose, alogliptine, saxagliptine, canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine, dulaglutide, albiglutide, chloorpropamide), amfotericine B, aprepitant, acetylsalicylzuur, bisacodyl en picosulfaat.
- Licht (Minor): zinksulfaat.
- Algemene risico’s van hoge steroïddoses: bijnierfunctieonderdrukking, gewichtstoename, botverlies en stofwisselingseffecten (genoemd in de onderbouwing van de voorspelling).
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen)
Onderbouwing:
- Er is een afgeronde fase 4-studie en veel klinische ervaring met pulstherapie bij alopecia areata, maar vrijwel alles is open-label of retrospectief. Daarnaast is de terugkeer van haarverlies na stoppen een bekend knelpunt.
Om verder te gaan is nodig:
- Gecontroleerde gegevens (resultaten en opzet van NCT01167946, bij voorkeur gerandomiseerde studies).
- Bijsluitertekst met waarschuwingen en contra-indicaties van het CBG-MEB.
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Opheldering van de vergunningsstatus en beschikbare toedieningsvormen in Nederland (de enige vergunning is doorgehaald).
- Een veiligheidsmonitoringsplan voor herhaalde hoge doses, met aandacht voor bijnierfunctie, bloeddruk, glucose en botgezondheid.
- Een afweging ten opzichte van alternatieven zoals JAK-remmers.
Overige voorspellingen (kort)
De overige negen voorspellingen hebben bewijsniveau L5 (alleen modelvoorspelling) en krijgen de beslissing Hold, met uitzondering van idiopathisch steroïdgevoelig nefrotisch syndroom (L3, onderzoeksvraag). Daarvoor ontbreken geregistreerde studies. De literatuur gaat vooral over pulstherapie bij steroïdresistente ziekte en over algemene overzichten. Bovendien is prednison/prednisolon al standaardzorg.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.