Methotrexate
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Methotrexaat: van acute lymfatische leukemie naar pulmonair blastoom
Samenvatting in het kort
Methotrexaat is een antifolaat (celdelingremmer) dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij onder meer acute lymfatische leukemie, non-Hodgkinlymfoom, reumatoïde artritis en psoriasis. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij pulmonair blastoom, een zeldzame longtumor. Voor deze voorspelling zijn geen klinische studies en geen publicaties gevonden. Het is dus een zuivere modelvoorspelling.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Acute lymfatische leukemie (overige oorspronkelijke indicaties: reumatoïde artritis, mycosis fungoides, psoriasis, non-Hodgkinlymfoom). Deze zijn afkomstig uit de kennisgraaf, want in de gegevens over de Nederlandse registratie ontbreekt indicatietekst. |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Pulmonair blastoom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,45% |
| Bewijsniveau | L5 (alleen modelvoorspelling) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal registraties | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen details over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van bekende informatie is methotrexaat een antimetaboliet uit de klasse van de antifolaten. De werkzaamheid bij hematologische maligniteiten, zoals leukemie en lymfoom, is aangetoond. Mechanistisch zou het kunnen werken bij snelgroeiende tumoren, omdat het de synthese van DNA-bouwstenen remt.
Pulmonair blastoom is een zeldzame, bifasische en agressieve longtumor. Een mogelijke link met de antifolaatwerking op snel delende tumorcellen is denkbaar. Die link is echter speculatief en wordt niet door gegevens ondersteund. De hoge score weerspiegelt vooral patronen in de kennisgraaf, niet bewezen klinische werkzaamheid.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
Er is momenteel geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Geregistreerde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 117707 (doorgehaald) | Methotrexaat Sigillata 30 mg = 0,75 ml, oplossing voor injectie in een voorgevulde spuit 40 mg/ml | Oplossing voor injectie (voorgevulde spuit) | Niet beschikbaar in de samengestelde gegevens |
Er is geen geldige registratie bij het CBG-MEB meer in de gegevens aangetroffen. Raadpleeg het CBG-MEB voor de actuele status van andere methotrexaatproducten.
Cytotoxiciteit
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Cytotoxiciteitsclassificatie | Conventioneel cytotoxisch (antimetaboliet, antifolaat) |
| Myelosuppressierisico | Matig tot hoog, afhankelijk van de dosis. Een lage hematologische waarde (leukopenie, trombocytopenie, anemie) komt ook voor in de contra-indicaties uit de kennisgraaf. |
| Emetogeniciteitsclassificatie | Laag tot matig, dosisafhankelijk |
| Controle-items | Volledig bloedbeeld, lever- en nierfunctie, longklachten |
| Hantering en bescherming | Volg de richtlijnen voor het hanteren van cytotoxische geneesmiddelen |
De bovenstaande classificaties zijn gebaseerd op algemene kennis over de geneesmiddelklasse. Raadpleeg de SmPC voor de exacte waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (afgeleid uit de kennisgraaf, niet uit de officiële bijsluitertekst): leverfalen, leverziekte, nierziekte, galblaasaandoening, maagzweer en andere zweren in het maagdarmkanaal, colitis ulcerosa, inflammatoire darmziekte, trombocytopenie, leukopenie, anemie (waaronder macrocytaire anemie), interstitiële longziekte, longfibrose (waaronder postinflammatoire longfibrose), stomatitis, middelenmisbruik/-afhankelijkheid, pyoureter en aandoeningen van het immuunsysteem.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 1.038 interacties gevonden. Voorbeelden van interacties met niveau Major zijn rabeprazol, amoxicilline en acetylsalicylzuur. Voorbeelden van interacties met niveau Moderate zijn doxycycline, tetracycline, clarithromycine, hydrocortison, dexamethason, mesalazine, pioglitazon en amfotericine B.
Officiële waarschuwingen en contra-indicaties uit de bijsluiter zijn niet beschikbaar. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter voor volledige veiligheidsinformatie.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Er is alleen een modelvoorspelling (L5), zonder klinische studies of publicaties voor pulmonair blastoom.
- De enige Nederlandse registratie is doorgehaald en veiligheidsinformatie uit de bijsluiter ontbreekt, wat een blokkerend gegevenstekort is.
Om verder te gaan is nodig:
- Preklinisch en mechanistisch onderzoek naar de gevoeligheid van pulmonair blastoom voor antifolaten
- Gegevens over het werkingsmechanisme van methotrexaat (DrugBank)
- Waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC en de bijsluiter van het CBG-MEB
- Actuele informatie over de marktstatus van methotrexaatproducten in Nederland
Opmerking over andere voorspellingen voor methotrexaat in dezelfde gegevens: rabdomyosarcoom heeft sterker bewijs (niveau L2, met onder meer een fase 2-studie naar hooggedoseerd methotrexaat bij kinderen), het Hodgkinlymfoom heeft niveau L3 en primair pulmonair lymfoom niveau L4. Deze kandidaten verdienen mogelijk een voorrangsbeoordeling boven pulmonair blastoom.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.