Methadone
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 7 |
Inhoudsopgave
Methadon: Van opioïdverslaving naar Tourette-syndroom
Samenvatting in één zin
Methadon is een synthetische opioïde. Voor dit rapport is geen geregistreerde oorspronkelijke indicatie beschikbaar in de Nederlandse vergunningsgegevens. Het TxGNN-model voorspelt dat methadon mogelijk werkzaam is bij het Tourette-syndroom. Dit wordt momenteel ondersteund door 0 klinische studies en 4 publicaties, waarvan er slechts één direct over methadon bij Tourette gaat (een oud, klein rapport uit 1992).
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Niet beschikbaar in de gegevens over de Nederlandse vergunning |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Tourette-syndroom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,76% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Status op de Nederlandse markt | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) vergunning |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport verzamelde data niet beschikbaar. Uit de algemene farmacologische kennis in de gegevens blijkt dat methadon een mu-opioïdagonist en een NMDA-receptorantagonist is. Modulatie van het opioïdsysteem beïnvloedt dopaminerge en striatale circuits, een plausibele route voor onderdrukking van tics.
Eén publicatie (PMID 1728167, 1992) beschrijft methadonbehandeling bij Tourette. Het lijkt een klein, ongecontroleerd rapport. Een overzichtsartikel (2007) meldt dat opiaten ook werkzaam kunnen zijn bij therapieresistente OCD en Tourette, maar dat betreft indirecte, deels preklinische ondersteuning. De hoge TxGNN-score is een computationele voorspelling en geen klinische validatie.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 1728167 | 1992 | Casusbeschrijving / kleine klinische studie | The American Journal of Psychiatry | Rapport over methadonbehandeling bij Tourette; klein en waarschijnlijk ongecontroleerd (geen samenvatting beschikbaar) |
| 17102981 | 2007 | Preklinisch / review | Psychopharmacology | Opiaten zijn ook werkzaam bij therapieresistente OCD en Tourette; verband met 5-HT2A-gerelateerd gedrag |
| 15247538 | 2004 | Review | Current Opinion in Neurology | Overzicht van niet-genetische oorzaken van chorea; slechts indirect relevant |
| 39086469 | 2024 | Review | Palliative Care and Social Practice | Nieuwe middelen voor neuropathische pijn bij kanker; slechts indirect relevant |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 118673 | Methadon HCl Apotex 50 mg, tabletten (doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Veiligheidsoverwegingen
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afkomstig uit de TxGNN-kennisgraaf PrimeKG, dus niet uit de tekst van de bijsluiter): onder meer lang-QT-syndroom, torsades de pointes, plotselinge hartstilstand, hartgeleidingsstoornissen, epilepsie, nier- en leverziekte, galblaasziekte, hypothyreoïdie, inflammatoire darmziekte, paralytische ileus, darmobstructie, ademhalingsfalen, astma, hypotensie, verhoogde intracraniële druk, benigne prostaathyperplasie, urethrastrictuur, middelenmisbruik en -afhankelijkheid.
Geneesmiddelinteracties: in totaal 292 interacties gevonden. Voorbeelden van ernstige (Major) interacties:
- Alvimopan
- Bupropion
- Morfine
- Dexamethason
- Claritromycine
- Cisapride
- Picosulfaat
- Polyethyleenglycol (3350 met elektrolyten)
Voorbeelden van matige interacties: famotidine, hyoscyamine, loperamide, aprepitant, atropine, bisacodyl, glycopyrronium, cimetidine.
Raadpleeg voor de officiële waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken), aangezien de gegevens uit de bijsluiter van het CBG-MEB niet beschikbaar waren.
Overige voorspelde indicaties (ter context)
| Voorspelde indicatie | Score | Bewijsniveau | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Nefrogeen syndroom van inadequate antidiurese | 99,73% | L5 | Geen bewijs; zwakke mechanistische onderbouwing (de oorzaak ligt in een V2-receptormutatie) |
| Trichotillomanie | 99,67% | L5 | Geen bewijs; opioïdantagonisten, niet agonisten, zijn onderzocht |
| Hoofdpijnaandoening | 99,35% | L5 | Literatuur wijst eerder tegen deze indicatie (o.a. medicatie-overgebruikshoofdpijn) |
| Manische bipolaire stoornis | 99,32% | L3 | Zwakke ondersteuning; één kleine studie uit 1982 en een review uit 2026 |
| Trigeminale autonome cefalalgie | 99,05% | L4 | Mogelijk schadelijk: methadon kan clusterhoofdpijn uitlokken of verergeren |
| Verkoudheid | 99,02% | L5 | Waarschijnlijk vals-positief; gevonden publicaties gaan over koudepijntests |
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Voor Tourette-syndroom bestaat slechts een klein, oud rapport (1992) en geen geregistreerde klinische studies. Het bewijs is niet verder gekomen dan een onderzoeksvraag (L4). Daarnaast is de enige Nederlandse vergunning doorgehaald en zijn de veiligheidsgegevens uit de bijsluiter niet beschikbaar.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Veiligheidsinformatie uit de bijsluiter van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties). Dit is een blokkerend gegevenstekort voor veiligheidsscreening.
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Een systematische literatuurstudie naar methadon bij Tourette, inclusief het rapport uit 1992 in volledige tekst.
- Beoordeling van de risico’s van methadon (QT-verlenging, ademhalingsdepressie, afhankelijkheid) in de doelgroep, waaronder kinderen en adolescenten.
- Een gecontroleerde klinische studie voordat een beslissing over gebruik wordt overwogen.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.