Losartan
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 8 |
Inhoudsopgave
Losartan: Van hypertensie naar maligne renovasculaire hypertensie
Samenvatting in één zin
Losartan is een angiotensine-II-receptorblokker (AT1-blokker) die oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie en diabetische nefropathie. Het TxGNN-model voorspelt dat losartan mogelijk werkzaam is bij maligne renovasculaire hypertensie, maar op dit moment zijn er 0 klinische studies en slechts 2 publicaties (een casusbeschrijving en een methodologisch artikel over een rattenmodel) die deze richting ondersteunen. Het bewijs is dus zeer beperkt.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie en diabetische nefropathie (afkomstig uit de kennisgraaf; in de Nederlandse registratiegegevens is geen indicatietekst beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Maligne renovasculaire hypertensie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,73% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige registraties) |
| Aantal registraties | 3 (alle doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport verzamelde gegevens geen gedetailleerde gegevens beschikbaar. Wel is bekend dat losartan de AT1-receptor blokkeert. Activatie van het renine-angiotensinesysteem en door angiotensine II gedreven vaatvernauwing spelen een centrale rol bij renovasculaire hypertensie. Dit mechanisme overlapt met de reeds bekende indicatie hypertensie, waardoor de voorspelling farmacologisch plausibel is.
Er is een belangrijke kanttekening: ARB’s brengen een bekend risico met zich mee bij bilaterale nierarteriestenose (acuut nierfalen). De veiligheid bij precies deze patiëntengroep is dus een serieuze zorg. Directe klinische evidentie ontbreekt.
Andere voorspelde indicaties met enige literatuur zijn onder meer maligne hypertensieve nierziekte (alleen een dierstudie), pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie (vooral indirect en preklinisch bewijs) en hersenaandoening van de kleine vaten (indirect bewijs). Voor de overige voorspellingen (o.a. Braddock-syndroom, Prinzmetal-angina) is geen bewijs gevonden.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 10667645 | 2000 | Casusbeschrijving | Angiology | Patiënt met arteriitis van Takayasu, maligne hypertensie door nierarteriestenose, refractair voor conventionele behandeling. Enalapril plus losartan verbeterde de bloeddruk zonder verslechtering van de nierfunctie. |
| 22294399 | 2009 | Methodologisch overzicht (preklinisch) | Current Protocols in Pharmacology | Beschrijft rattenmodellen (o.a. Goldblatt) voor het meten van antihypertensieve werking; geen losartan-specifieke bevindingen. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 119247=33626 | Losartankalium 100 mg Focus, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (doorgehaald) |
| RVG 118350//23597 | Fortzaar 100 mg/25 mg, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (doorgehaald) |
| RVG 111604 | Losartankalium/HCT ratiopharm 100/12,5 mg, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (doorgehaald) |
Alle drie de registraties bij het CBG-MEB zijn doorgehaald; er is geen geldige registratie in de verzamelde gegevens.
Veiligheidsoverwegingen
De SmPC-gegevens (waarschuwingen en contra-indicaties) zijn niet beschikbaar in de voor dit rapport verzamelde gegevens. Raadpleeg de SmPC voor volledige veiligheidsinformatie.
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productteksten): pancreatitis, leverziekte, galblaasziekte, systemische lupus erythematosus (ook pediatrisch), kaliumtekort, diabetes mellitus, diabetische ketoacidose, hyperurikemie, hypotensie, hyperparathyreoïdie, osteitis fibrosa, hepatische coma/encefalopathie, neonatale geelzucht, anurie, jicht, hypercalciëmie, nefrocalcinose, fosformetabolismestoornissen, nierarterieobstructie en verminderde nierfunctie. Deze lijst moet worden getoetst aan de officiële SmPC. Opvallend is dat nierarterieobstructie hier is opgenomen; dit is relevant voor de voorgestelde indicatie.
Geneesmiddelinteracties: er zijn 301 interacties gevonden. Voorbeelden van belangrijke (Major) interacties:
- Kaliumcitraat
- Kaliumbicarbonaat
(risico op hyperkaliëmie). Daarnaast zijn er veel matige interacties, onder andere met corticosteroïden (hydrocortison, dexamethason, betametason, budesonide, triamcinolon), SGLT2-remmers (canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine), insulines, acetylsalicylzuur, morfine, bupropion en aprepitant.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het mechanisme is plausibel, maar het bewijs bestaat slechts uit één casusbeschrijving en een preklinisch methodologisch artikel (L4), zonder klinische studies.
- Het veiligheidsrisico bij bilaterale nierarteriestenose (acuut nierfalen) en het ontbreken van geldige Nederlandse registraties pleiten voor terughoudendheid.
Om verder te gaan is nodig:
- Het ophalen en analyseren van de SmPC (waarschuwingen en contra-indicaties) via het CBG-MEB; dit blokkeert momenteel de veiligheidsscreening
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank
- Klinische studies of systematische literatuur naar losartan bij renovasculaire hypertensie, inclusief een veiligheidsanalyse bij nierarteriestenose
- Duidelijkheid over de registratiestatus: alle drie de Nederlandse registraties zijn doorgehaald
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.