Lidocaine
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Lidocaïne: Van dermatitis en neuralgie naar punctate epitheliale keratoconjunctivitis
Samenvatting in één alinea
Lidocaïne is een lokaal anestheticum (natriumkanaalblokker) dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij onder meer dermatitis, neuralgie (waaronder postherpetische neuralgie), hemorroïden en parasitaire huidaandoeningen zoals scabiës en luisbesmettingen. Het TxGNN-model voorspelt dat lidocaïne mogelijk werkzaam is bij punctate epitheliale keratoconjunctivitis. Hiervoor zijn geen klinische studies en geen publicaties gevonden; de voorspelling berust uitsluitend op een computermodel.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Dermatitis, neuralgie, hemorroïden, scabiës en andere (afkomstig uit de kennisgraaf; in de Nederlandse registraties is geen indicatietekst beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Punctate epitheliale keratoconjunctivitis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,99% |
| Bewijsniveau | L5 (alleen modelvoorspelling) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registraties |
| Aantal handelsvergunningen | 4 (alle doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling (on)aannemelijk?
Over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen details beschikbaar. Lidocaïne is echter bekend als natriumkanaalblokker met een lokaal verdovende werking op sensorische zenuwen. Een symptomatisch pijnstillend effect op de zenuwen van hoornvlies en bindvlies is daarom denkbaar.
De oorspronkelijke indicaties (neuralgie, pijn en jeuk bij huidaandoeningen) draaien om symptoomverlichting via zenuwblokkade. Voor punctate epitheliale keratoconjunctivitis is er geen ziektemodificerend mechanisme aangetoond. Bovendien kunnen lokale anesthetica de genezing van het hoornvliesepitheel verstoren, wat een veiligheidsrisico vormt. De hoge modelscore is dus een rekenkundige voorspelling en geen klinisch bewijs.
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd voor deze voorspelde indicatie.
Literatuurbewijs
Momenteel is er geen gerelateerde literatuur beschikbaar voor deze voorspelde indicatie.
Andere voorspelde indicaties (ter context)
Het model voorspelt ook andere indicaties. Geen daarvan wordt door bewijs voor werkzaamheid ondersteund:
| Rang | Voorspelde indicatie | Score | Bewijsniveau | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| 2 | Papillaire conjunctivitis | 99,98% | L5 | Geen studies; lidocaïne werkt niet op de onderliggende ontsteking |
| 3 | Rosacea-conjunctivitis | 99,92% | L5 | Geen duidelijk mechanistisch verband |
| 4 | Expositiekeratitis | 99,87% | L5 | Verdoving onderdrukt de knipperreflex en kan de aandoening verergeren |
| 5 | Atopische conjunctivitis | 99,86% | L4 | Alleen preklinische studie over zenuw-slijmbekercelinteractie (PMID 37819721); geen klinische gegevens |
| 6 | Conjunctivale aandoening | 99,84% | L3 | Studies betreffen verdoving bij pterygiumchirurgie, niet behandeling van de aandoening zelf |
| 7 | Nefrotisch syndroom | 99,83% | L4 | Literatuur gaat over farmacokinetiek en veiligheid (verhoogde vrije fractie, methemoglobinemie) |
| 8 | Dierziekte (niet-humaan) | 99,82% | L5 | Betreft een veiligheidsmelding (insulten bij makaken), geen werkzaamheid |
| 9 | Tinea corporis | 99,82% | L5 | Lidocaïne heeft geen antifungale werking |
| 10 | Steroïdresistent idiopathisch nefrotisch syndroom | 99,79% | L5 | Geen bewijs of mechanistisch verband |
Van deze alternatieven is atopische conjunctivitis (rang 5) het enige met een preklinisch mechanistisch aanknopingspunt; het is een onderzoeksvraag, geen kandidaat voor klinische toepassing.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 118972//07831 | Xylocaine 100 mg/ml spray | Spray | Status: doorgehaald |
| RVG 115128 | Lidocaïne/Prilocaïne Teva 25 + 25 mg/g crème | Crème | Status: doorgehaald |
| RVG 115964//11015 | Emla, hydrofiele crème 5% | Crème | Status: doorgehaald |
| RVG 109762 | Pliaglis 70 mg/g + 70 mg/g crème | Crème | Status: doorgehaald |
Alle vier de registraties bij het CBG-MEB zijn doorgehaald. Er zijn in de gegevens geen indicatieteksten opgenomen.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (geen productinformatietekst; ter indicatie): hypertensie, leverfalen, cirrose, leverziekte, epilepsie, nierziekte, bijnierschorsinsufficiëntie/ziekte van Addison, hypothyreoïdie, openhoekglaucoom, herpes-simplexkeratitis, waterpokken/gordelroos, atopisch eczeem, osteoporose, psychotische stoornissen, schimmelinfecties, kaliumtekort en gastritis. Deze lijst is niet afkomstig van een officiële SmPC en moet daaraan worden getoetst.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 1257 interacties gevonden. Voorbeelden:
- Ernstig (Major): bupropion
- Matig (Moderate): aprepitant, cimetidine, liposomaal morfine, obeticholzuur, polyethyleenglycol met elektrolyten, picosulfaat, natriumsulfaat
- Licht (Minor): dexamethason, kanamycine, neomycine, omeprazol, streptomycine, troglitazon
- Aanvullende signalen uit de literatuur: neuropsychiatrische en cardiale bijwerkingen bij systemisch gebruik (PMID 19250287); methemoglobinemie bij gelijktijdig gebruik van meerdere middelen (PMID 41995267); verhoogde vrije fractie bij hypoalbuminemie.
- Lokale oogheelkundige anesthesie kan het genezen van het hoornvlies belemmeren.
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling voor punctate epitheliale keratoconjunctivitis berust uitsluitend op een modelscore (L5), zonder klinische studies of literatuur. Het mechanisme biedt hooguit symptoomverlichting, en lokale anesthesie kan het hoornvlies juist schaden. Daarnaast zijn alle Nederlandse registraties doorgehaald.
Om verder te gaan is nodig:
- Het ophalen en beoordelen van de officiële SmPC/bijsluiter via het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties ontbreken nu; dit blokkeert de veiligheidsscreening)
- Gegevens over het werkingsmechanisme (bijvoorbeeld uit DrugBank)
- Preklinisch of klinisch bewijs dat lidocaïne bij deze oogaandoening veilig is en de genezing van het hoornvlies niet remt
- Een beoordeling van toedieningsroute en formulering (oogheelkundig preparaat) en van de huidige beschikbaarheid in Nederland
- Eventueel vervolgonderzoek naar atopische conjunctivitis als aparte onderzoeksvraag
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.