Lamivudine
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Lamivudine: Van hiv/hepatitis B naar simian immunodeficiëntievirus-infectie
Samenvatting in één zin
Lamivudine is een nucleoside-reversetranscriptaseremmer (NRTI) die oorspronkelijk wordt gebruikt voor chronische hepatitis B-virusinfectie en hiv-infectie/aids. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn tegen simian immunodeficiëntievirus (SIV)-infectie, maar er zijn geen geregistreerde klinische studies en alleen diergebonden literatuur (primaten) die deze richting indirect ondersteunt. Het gaat hier dus niet om een nieuwe menselijke indicatie, maar om een voorspelling die vooral de biologische verwantschap tussen SIV en hiv weerspiegelt.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Chronische hepatitis B-virusinfectie, hiv-infectie, aids (volgens de kennisgraaf; in de beschikbare registratiegegevens is geen indicatietekst opgenomen) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Simian immunodeficiëntievirus-infectie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,93% |
| Bewijsniveau | L4 (alleen preklinisch/mechanistisch) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal registraties | 1 (0 geldig, 1 doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Lamivudine remt het reversetranscriptase-enzym van lentivirussen en van het hepatitis B-virus. SIV is nauw verwant aan hiv en de doelwit-enzymen zijn grotendeels geconserveerd. Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn voor dit rapport niet beschikbaar; de mechanistische onderbouwing berust op de bekende werking van de NRTI-klasse.
De literatuur bevat onderzoek bij makaken waarin combinatietherapie met lamivudine de virale belasting onderdrukte of overdracht na blootstelling voorkwam. Ook is de M184V-resistentiemutatie (die lamivudineresistentie geeft) in SIV-reversetranscriptase onderzocht. Dit zijn indirecte, preklinische gegevens uit een diermodel.
De zeer hoge TxGNN-score weerspiegelt waarschijnlijk vooral de biologische gelijkenis van SIV en hiv, niet een echt herbestemmingssignaal. Lamivudine is al goedgekeurd voor hiv; SIV-infectie is geen menselijke ziekte en heeft daarom beperkte klinische relevantie voor de Nederlandse gezondheidszorg.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
De hieronder genoemde publicaties zijn vrijwel allemaal preklinisch; er zijn geen gerandomiseerde studies bij mensen.
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 19240457 | 2009 | Preklinisch (makaak) | AIDS | Postexpositieprofylaxe met zidovudine, lamivudine en indinavir na vaginale SIV-blootstelling |
| 15919889 | 2005 | Preklinisch (makaak) | J Virol | Efavirenz, lamivudine en tenofovir onderdrukten de virale belasting bij RT-SHIV-geïnfecteerde resusapen |
| 16973590 | 2006 | Preklinisch (makaak) | J Virol | Snelle virale afname bij SIV-geïnfecteerde makaken onder viervoudige antiretrovirale therapie |
| 12021341 | 2002 | Preklinisch | J Virol | M184V-mutatie ontstond binnen 5 weken onder lamivudine of emtricitabine bij pasgeboren makaken; verminderde virale fitness |
| 12502828 | 2003 | Preklinisch | J Virol | Reversie van de M184V-mutatie in SIV wordt geselecteerd door tenofovir, ook bij aanwezigheid van lamivudine |
| 31658118 | 2020 | Review | Curr Opin HIV AIDS | Islatravir bij hiv-1 (niet specifiek voor lamivudine) |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 112000 | Lamivudine Sandoz 300 mg, filmomhulde tabletten (doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Veiligheidsoverwegingen
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit de TxGNN-kennisgraaf, niet uit de productinformatie): lever- en nieraandoeningen (o.a. leverfalen, leververvetting, niet-alcoholische steatohepatitis), pancreatitis, galblaasaandoeningen, spier- en myopathie-aandoeningen (o.a. myositis, dermatomyositis, familiaire periodieke paralyse), neutropenie, agranulocytose, anemie, hypertriglyceridemie, obesitas, melkzuuracidose en pyureter.
Geneesmiddeleninteracties: in totaal zijn 189 interacties gevonden. Matig van niveau zijn onder meer lactitol, mannitol, naltrexon, orlistat en sorbitol. Andere genoemde middelen met onbekend niveau zijn onder meer metformine, cimetidine, amfotericine B, vancomycine, morfine, omeprazol, pantoprazol en lansoprazol.
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie (waarschuwingen en contra-indicaties) de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter via het CBG-MEB.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs is beperkt tot diermodellen (L4) zonder klinische studies; SIV-infectie is geen menselijke ziekte en lamivudine is al goedgekeurd voor hiv. De enige Nederlandse registratie is doorgehaald.
Om verder te gaan is nodig:
- De SmPC-waarschuwingen en -contra-indicaties van het CBG-MEB (blokkerende datalacune voor de veiligheidsscreening)
- Gegevens over het werkingsmechanisme (bijv. via DrugBank)
- Een beoordeling of er een relevante humane of diergeneeskundige toepassing bestaat
Overige voorspelde indicaties (kort)
| Voorspelde indicatie | Score | Bewijsniveau | Besluit | Toelichting | |——|——|——|——|——| | Feline verworven immuundeficiëntiesyndroom | 99,93% | L4 | Hold | Alleen veterinaire studies; beperkte relevantie voor mensen | | Neurodevelopmental disorder met ataxische gang, afwezige spraak en verminderde corticale witte stof | 99,93% | L5 | Hold | Alleen modelvoorspelling; geen aannemelijk mechanisme | | Verouderde term voor familiaire gecombineerde hyperlipidemie | 99,63% | L5 | Hold | Verouderde ziektenaam, geen bewijs | | Chronische hepatitis C-virusinfectie | 99,11% | L4 | Hold | HCV gebruikt geen reversetranscriptase; literatuur betreft algemene hepatitisreviews; directwerkende antivirale middelen zijn standaardzorg |
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.