Gemcitabine
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Gemcitabine: Van eierstokkanker naar borstkanker (vrouwelijk mammacarcinoom)
Samenvatting in één zin
Gemcitabine is een cytostaticum (nucleosideanaloog) dat oorspronkelijk wordt gekoppeld aan de behandeling van eierstokkanker. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij vrouwelijk mammacarcinoom. Hiervoor zijn 3 Fase 3-studies, diverse Fase 2-studies en 20 publicaties gevonden in de data die voor dit rapport zijn samengesteld.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Eierstokkanker (en verwante ovariumtumoren). In de Nederlandse registratiegegevens is geen indicatietekst beschikbaar. |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Vrouwelijk mammacarcinoom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,98% |
| Bewijsniveau | L1 (zie toelichting hieronder) |
| Status op de Nederlandse markt | Alleen doorgehaald (geen geldige registratie) |
| Aantal handelsvergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Toelichting bewijsniveau: Fase 3-studies zijn aanwezig (NCT00006459, NCT00093795 en NCT00408408 zijn afgerond). De data bevatten echter geen gepubliceerde resultaten of eindpunten per studie. Het niveau L1 is daarom gebaseerd op het aantal en de fase van de studies en moet worden bevestigd door de primaire publicaties te beoordelen.
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gemcitabine is een nucleosideanaloog die de DNA-synthese remt en het enzym ribonucleotidereductase blokkeert. Dit antimetabolietmechanisme werkt vooral in snel delende solide tumoren, waaronder borstkanker. Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank zijn niet beschikbaar in de data die voor dit rapport zijn samengesteld. De bovenstaande beschrijving komt uit de mechanistische onderbouwing van de voorspelling.
Eierstokkanker en borstkanker zijn beide hormoongevoelige, epitheliale tumoren van vrouwelijke organen, en bij beide wordt cytostatische combinatietherapie gebruikt. In de klinische praktijk wordt gemcitabine al toegepast in combinatieregimes (bijvoorbeeld met paclitaxel) bij gemetastaseerde borstkanker. Dit sluit aan bij de voorspelling van het model.
Bewijs uit klinische studies
Hieronder staan de meest relevante studies voor borstkanker. De samenvattingen zijn beperkt tot wat in de registratiegegevens staat; resultaten zijn niet beschikbaar.
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00006459 | Fase 3 | Afgerond | Niet vermeld | Gemcitabine + paclitaxel versus paclitaxel bij inoperabele, lokaal recidiverende of gemetastaseerde borstkanker |
| NCT00093795 | Fase 3 | Afgerond | 4894 | Adjuvante vergelijking van drie chemotherapieschema’s bij node-positieve borstkanker, waaronder dose-dense AC gevolgd door paclitaxel + gemcitabine |
| NCT00408408 | Fase 3 | Onbekend | 1206 | Neoadjuvante therapie: toevoeging van capecitabine of gemcitabine aan docetaxel vóór AC, effect op pathologische complete respons |
| NCT00070278 | Fase 3 | Onbekend | 800 | Neoadjuvant epirubicine/cyclofosfamide gevolgd door paclitaxel ± gemcitabine bij vroege borstkanker met slechte prognose |
| NCT00039546 | Fase 3 | Onbekend | Niet vermeld | tAnGo: gemcitabine toegevoegd aan paclitaxel-bevattende, epirubicine-gebaseerde adjuvante chemotherapie bij ER/PgR-arme vroege borstkanker |
| NCT00006007 | Fase 2 | Afgerond | 59 | Pemetrexed + gemcitabine bij gemetastaseerde borstkanker |
| NCT00003540 | Fase 2 | Afgerond | 30 | Gemcitabine alleen bij gemetastaseerde borstkanker na doxorubicine en paclitaxel |
| NCT00110084 | Fase 2 | Afgerond | 50 | Nab-paclitaxel + gemcitabine bij gemetastaseerde borstkanker |
| NCT06027268 | Fase 2 | Actief, niet-wervend | 36 | Trilaciclib, pembrolizumab, gemcitabine en carboplatine bij triple-negatieve borstkanker |
| NCT07528768 | Fase 2 | Nog niet gestart | 750 | Gemcitabine versus paclitaxel bij triple-negatieve borstkanker bij vrouwen van Afrikaanse afkomst |
Bewijs uit de literatuur
Voor deze indicatie zijn vooral overzichtsartikelen gevonden; er zijn geen gerandomiseerde publicaties (RCT) in de selectie opgenomen.
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 15685819 | 2004 | Review | Oncology (Williston Park) | Gemcitabine en paclitaxel zijn actief bij gemetastaseerde borstkanker; responspercentage in fase II-studies 52% (114 van 221 patiënten) |
| 15685821 | 2004 | Review | Oncology (Williston Park) | Gemcitabine met platinaverbindingen geeft klinisch voordeel en hogere responspercentages bij gemetastaseerde borstkanker |
| 15685820 | 2004 | Review | Oncology (Williston Park) | Gemcitabine + docetaxel: verschillende werkingsmechanismen en deels niet-overlappende toxiciteit |
| 14768404 | 2003 | Review | Oncology (Williston Park) | Gemcitabine-, antracycline- en taxaancombinaties bij gevorderde borstkanker |
| 12138397 | 2002 | Review | Seminars in Oncology | Als monotherapie responspercentages van 16–37%; in combinaties nog hoger |
| 14754469 | 2004 | Review | Clinical Breast Cancer | Gemcitabine + trastuzumab bij HER2-positieve gemetastaseerde borstkanker; responspercentages van 12–42% bij gemcitabine alleen |
| 14754467 | 2004 | Review | Clinical Breast Cancer | Gemcitabine en taxanen als nieuwe standaardcombinatie bij borstkanker |
| 11252883 | 2001 | Review | Oncology (Williston Park) | Gemcitabine + vinorelbine bij gevorderde borstkanker |
| 12057045 | 2002 | Overzicht | Clinical Breast Cancer | Neoadjuvante gemcitabine bij borstkanker; gunstig toxiciteitsprofiel |
| 40779028 | 2025 | Fase 1-studie | Breast Cancer Res Treat | Carboplatine, gemcitabine en mifepriston bij gevorderde borstkanker en recidiverende epitheliale eierstokkanker |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Geregistreerde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 117786 | Gemcitabine SUN 2200 mg oplossing voor infusie | Niet vermeld | Niet vermeld (vergunning doorgehaald) |
Er is geen geldige vergunning voor een gemcitabinebevattend middel in de gebruikte gegevens. Het enige gevonden product is doorgehaald. Dit hoeft niet te betekenen dat gemcitabine in Nederland niet beschikbaar is, maar dat moet worden nagegaan in het CBG-MEB-register.
Cytotoxiciteit
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Cytotoxiciteitsclassificatie | Conventioneel cytotoxisch (nucleosideanaloog, antimetaboliet) |
| Risico op myelosuppressie | Raadpleeg de SmPC. De kennisgrafiek vermeldt trombocytopenie, leukopenie en anemie als aandoeningen waarbij voorzichtigheid geboden is. |
| Emetogeniciteitsclassificatie | Raadpleeg de SmPC |
| Te monitoren parameters | Bloedbeeld (volledig bloedbeeld), lever- en nierfunctie |
| Bescherming bij bereiding en toediening | Volg de geldende richtlijnen voor het hanteren van cytotoxische geneesmiddelen |
Veiligheidsoverwegingen
- Aandoeningen met een mogelijke contra-indicatie of waarschuwing (uit de kennisgrafiek, niet uit de bijsluiter): nierziekte, leverziekte, galblaasziekte, trombocytopenie, leukopenie, anemie (waaronder macrocytaire anemie), infectieziekten, interstitiële longziekte, pyoureter en hemolytisch-uremisch syndroom (waaronder het typische HUS). Deze lijst komt uit een kennisgrafiek en is geen vervanging van de officiële productinformatie.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 446 interacties gevonden. De meeste zijn niet geclassificeerd. Genoemd met classificatie: naltrexon (matig) en levofloxacine (gering). Overige genoemde geneesmiddelen zonder classificatie zijn onder meer prednison, morfine, metformine, simvastatine, omeprazol, pantoprazol, aprepitant en palonosetron.
- Bijwerkingen uit de literatuur: in de selectie staat een casusbeschrijving van gemcitabine-geïnduceerde retinopathie (PMID 28961673).
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC en de bijsluiter (PIL). De informatie uit de bijsluiter van CBG-MEB kon in de samengestelde gegevens niet worden verwerkt.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen)
Onderbouwing:
- Er zijn meerdere Fase 3-studies en uitgebreide Fase 2- en reviewliteratuur voor gemcitabine (meestal in combinatie met taxanen of platina) bij borstkanker. Het gebruik van gemcitabine bij borstkanker is daarmee klinisch plausibel. De resultaten van de Fase 3-studies ontbreken echter in de data. Daarnaast is er in Nederland geen geldige registratie in de gebruikte gegevens en ontbreken de veiligheidsgegevens uit de SmPC.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- De primaire resultaten van de Fase 3-studies (NCT00006459, NCT00093795, NCT00408408) opvragen en beoordelen op overleving en toxiciteit
- De SmPC/bijsluiter van gemcitabine ophalen bij CBG-MEB of EMA voor waarschuwingen en contra-indicaties (kritieke datalacune)
- De actuele registratiestatus van gemcitabine in Nederland controleren, omdat het enige gevonden product is doorgehaald
- De huidige Nederlandse (NABON) en Europese (ESMO) richtlijnen raadplegen voor de plaats van gemcitabine bij borstkanker, met name bij triple-negatieve ziekte
- Mechanistische gegevens (DrugBank) aanvullen
- Een veiligheidsmonitoringplan opstellen, met aandacht voor bloedbeeld en lever- en nierfunctie
Overige voorspelde indicaties (ter informatie)
Het model voorspelt nog negen andere indicaties met een hoge score. Het bewijs daarvoor is aanzienlijk zwakker:
| Voorspelde indicatie | Score | Bewijsniveau | Besluit | |——|——|——|——| | Mucineus adenocarcinoom van het rectum | 99,77% | L5 | Hold | | Mucineus adenocarcinoom van het colon | 99,76% | L4 | Hold | | Gemengd adenocarcinoom van het endometrium | 99,76% | L3 | Onderzoeksvraag | | Villoglandulair endometrioïd adenocarcinoom van het endometrium | 99,76% | L5 | Hold | | Mucineus adenocarcinoom van het endometrium | 99,75% | L3 | Onderzoeksvraag | | Mucineus adenocarcinoom van de cervix | 99,75% | L4 | Hold | | Mucineus adenocarcinoom van de galblaas | 99,75% | L4 | Hold | | Adenocarcinoom van de rete ovarii | 99,73% | L5 | Hold | | Mucinerijk endometrioïd adenocarcinoom van het endometrium | 99,73% | L5 | Hold |
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.