Fosinopril
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Fosinopril: Van hypertensie naar maligne hypertensieve nierziekte
Samenvatting in één zin
Fosinopril is een ACE-remmer die oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van hoge bloeddruk (hypertensie). Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij maligne hypertensieve nierziekte. Hiervoor zijn in de voor dit rapport verzamelde gegevens geen klinische studies en geen relevante publicaties gevonden, dus de voorspelling berust alleen op het model.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie (hypertensieve aandoening) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Maligne hypertensieve nierziekte |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,87% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Status op de Nederlandse markt | Alleen doorgehaald (geen geldige handelsvergunning) |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme van fosinopril ontbreken in de voor dit rapport verzamelde gegevens. Fosinopril is echter bekend als ACE-remmer (angiotensine-converterend enzym) en de werkzaamheid bij hypertensie is vastgesteld. Mechanistisch kan het werkzaam zijn bij maligne hypertensieve nierziekte, omdat deze aandoening in belangrijke mate wordt gedreven door activatie van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS).
Maligne hypertensieve nierziekte (hypertensieve nefrosclerose met versnelde hypertensie) ligt dicht bij de al erkende indicatie hypertensie. Het gaat daarom eerder om een uitbreiding van de bestaande indicatie dan om echte herpositionering. Ook de overige voorspellingen met een hoge score zijn RAAS-gerelateerd:
- Maligne renovasculaire hypertensie (99,87%): biologisch plausibel, maar ACE-remmers vragen hier voorzichtigheid vanwege het risico op acute achteruitgang van de nierfunctie bij bilaterale nierarteriestenose of stenose bij een solitaire nier.
- Pulmonale hypertensie (99,87%), zowel de variant met onduidelijk multifactorieel mechanisme als die door longziekte of hypoxie: een theoretische RAAS-rol bij vaatremodellering, maar ACE-remmers hebben geen aangetoonde werkzaamheid en systemische vaatverwijding kan hypotensie geven.
- Braddock-syndroom (99,81%): zeer zeldzaam, geen duidelijk mechanistisch verband. De hoge score is waarschijnlijk een artefact van de kennisgraaf en moet als weinig betrouwbaar worden beschouwd.
Evidentie uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Evidentie uit de literatuur
Voor de hoogst scorende voorspelling (maligne hypertensieve nierziekte) is momenteel geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Voor de vierde voorspelling (pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie) zijn twee publicaties gevonden. Geen van beide ondersteunt de voorspelling:
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 31105790 | 2019 | Preklinisch (muiscellen/genexpressie) | Experimental and Therapeutic Medicine | Bioinformatische analyse van doelgenen in mesangiumcellen van muizen bij diabetische nefropathie; betreft de nier, niet de long. Niet relevant als ondersteuning. |
| 9923037 | 1998 | Casusbeschrijving (bijwerking) | Revue des Maladies Respiratoires | Hypoxische eosinofiele pneumonie bij twee patiënten die enalapril of fosinopril kregen; een mogelijk veiligheidssignaal voor de long. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie | Status |
|---|---|---|---|---|
| RVG 105777 | Fosinoprilnatrium Aurobindo 20 mg, tabletten | Tablet | Niet vermeld in de beschikbare gegevens | Doorgehaald |
| RVG 105685 | Fosinoprilnatrium/Hydrochloorthiazide Aurobindo 20/12,5 mg, tabletten | Tablet | Niet vermeld in de beschikbare gegevens | Doorgehaald |
Beide vergunningen (CBG-MEB) zijn doorgehaald, waardoor er momenteel geen geldig product op de Nederlandse markt is. Dit beperkt de praktische haalbaarheid van ontwikkeling.
Veiligheidsoverwegingen
Voor waarschuwingen en contra-indicaties uit de productinformatie zijn geen gegevens beschikbaar. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter voor de officiële veiligheidsinformatie.
Mogelijke contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit relaties tussen geneesmiddel en ziekte, niet uit de officiële productteksten):
- Nier- en leveraandoeningen, waaronder hepatische encefalopathie/coma
- Angio-oedeem, inclusief erfelijk en door RAAS-remmers veroorzaakt angio-oedeem
- Pancreatitis en galblaasaandoeningen
- Systemische lupus erythematodes en andere bindweefselziekten
- Diabetes mellitus en diabetische ketoacidose
- Kaliumtekort
- Neutropenie en agranulocytose
- Aortastenose en andere aortaklepaandoeningen
- Hypotensie
- Hyperparathyreoïdie en botziekten (waaronder osteitis fibrosa)
- Pyureter
- Hyperurikemie
Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 222 interacties gevonden. De belangrijkste zijn:
- Ernstig (Major): kaliumbicarbonaat en kaliumcitraat (risico op hyperkaliëmie)
- Matig (Moderate): onder meer acetylsalicylzuur, corticosteroïden (hydrocortison, dexamethason, betamethason, budesonide, triamcinolon), antidiabetica (metformine, gliptines, gliflozines, chloorpropamide), morfine, bupropion en dronabinol
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling berust uitsluitend op het TxGNN-model (bewijsniveau L5), zonder klinische studies of ondersteunende literatuur. De indicatie ligt bovendien dicht bij de bestaande hypertensie-indicatie, en beide Nederlandse vergunningen zijn doorgehaald.
- De voorspelde indicatie maligne renovasculaire hypertensie vraagt extra veiligheidsbeoordeling vanwege het risico op nierfunctieverlies. Bij pulmonale hypertensie is er een mogelijk longveiligheidssignaal.
Om verder te gaan is nodig:
- Gegevens over het werkingsmechanisme (bijvoorbeeld uit DrugBank)
- De waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB, als voorwaarde voor een veiligheidsscreening
- Gericht literatuuronderzoek en trialregistratie voor maligne hypertensieve nierziekte
- Een beoordeling van de regelgevende en commerciële haalbaarheid, gezien de doorgehaalde vergunningen
- Een afzonderlijke veiligheidsevaluatie voor renovasculaire hypertensie en pulmonale hypertensie
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.