Fosfomycin
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Fosfomycine: van urineweginfectie naar gonokokkenurethritis
Samenvatting in één oogopslag
Fosfomycine is een antibioticum dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij urineweginfecties. Het TxGNN-model voorspelt dat het ook werkzaam kan zijn bij gonokokkenurethritis (een door gonorroe veroorzaakte ontsteking van de urinebuis). Hiervoor zijn geen geregistreerde klinische studies, maar wel 6 publicaties, waaronder 1 gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) uit 2016.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Urineweginfectie (afkomstig uit de kennisgraaf van TxGNN; de goedgekeurde indicatietekst van de Nederlandse registratie is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Gonokokkenurethritis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,99% |
| Bewijsniveau | L2 (één RCT; fase en uitkomsten niet geverifieerd, zie hieronder) |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal registraties | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Fosfomycine remelt het enzym MurA (UDP-N-acetylglucosamine-enolpyruvyltransferase). Daarmee blokkeert het de eerste specifieke stap van de peptidoglycaansynthese, een onderdeel van de bacteriële celwand. Het effect is bactericide. Dit mechanisme is aannemelijk actief tegen Neisseria gonorrhoeae, de verwekker van gonorroe.
Zowel urineweginfecties als gonokokkenurethritis zijn bacteriële infecties van de urinewegen. Fosfomycine bereikt hoge concentraties in de urine, wat past bij beide aandoeningen. Daarnaast neemt de resistentie van gonokokken tegen standaardmiddelen toe, waardoor er belangstelling is voor alternatieven.
Er is een kanttekening. Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport verzamelde data niet als aparte bron beschikbaar. De bovenstaande mechanistische toelichting is gebaseerd op de algemeen bekende werking van fosfomycine.
Klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 27064136 | 2016 | RCT (open) | Clinical Microbiology and Infection | Fosfomycinetrometamol 3 g oraal op dag 1, 3 en 5 bij mannen met ongecompliceerde gonokokkenurethritis; 152 mannen geïncludeerd, 126 voltooiden de studie, 60 in de fosfomycinegroep. De uitkomsten staan niet in de beschikbare samenvatting. |
| 832528 | 1977 | Patiëntenreeks | Chemotherapy | 70 patiënten met acute of subacute gonokokkenurethritis kregen intramusculair fosfomycine. Bij 4 g verdeeld over meerdere giften waren er 11 van 12 genezen (92%). Bij een eenmalige dosis van 4 g waren er 37 van 43 genezen (86%). |
| 832523 | 1977 | Klinisch-bacteriologische evaluatie | Chemotherapy | Bacteriologische beoordeling van fosfomycine bij 959 patiënten met uiteenlopende infecties, waaronder gonokokkenurethritis. |
| 19593988 | 2009 | Overzichtsartikel | Zhonghua Nan Ke Xue | Diagnostiek en behandeling van genitourinaire infecties met niet-gonokokkenneisseria bij mannen (indirect verband). |
| 35820778 | 2023 | Secundaire analyse | Sexually Transmitted Infections | Spontane klaring van asymptomatische gonorroe in de NABOGO-studie; niet specifiek voor fosfomycine. |
| 17878816 | 2007 | Casusbeschrijving | Journal Français d’Ophtalmologie | Gonokokkenconjunctivitis met hoornvliesabces bij een volwassene; indirect verband. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Status |
|---|---|---|---|
| RVG 120135//13066 | Monuril 3000, granulaat voor drank 3 g | Granulaat voor drank | Doorgehaald |
De goedgekeurde indicatietekst is niet beschikbaar. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) via het CBG-MEB.
Veiligheidsaspecten
Voor fosfomycine zijn in de verzamelde data geen waarschuwingen of contra-indicaties uit de officiële productinformatie beschikbaar. Raadpleeg de SmPC voor volledige veiligheidsinformatie.
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf van TxGNN (geen officiële bijsluitertekst): nierziekte, pyoureter, Clostridium difficile-colitis en perinatale necrotiserende enterocolitis.
- Geneesmiddelinteracties (3 gevonden):
| Interagerend middel | Niveau |
|---|---|
| Balsalazide | Matig |
| Picosulfaatzuur | Matig |
| Metoclopramide | Gering |
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- Er is één RCT uit 2016 en oudere klinische data uit 1977 met hoge genezingspercentages. De fase en de uitkomsten van de RCT zijn echter niet geverifieerd, er zijn geen geregistreerde studies, en de enige Nederlandse registratie is doorgehaald.
- De veiligheidsinformatie uit de officiële productinformatie ontbreekt (essentiële gegevens), waardoor een veiligheidsbeoordeling nu niet mogelijk is.
Om verder te gaan is nodig:
- Het ophalen en beoordelen van de SmPC en bijsluiter via het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties).
- Volledige beoordeling van de RCT uit 2016 (PMID 27064136): opzet, vergelijkingsgroep, genezingspercentages en bijwerkingen.
- Actuele gegevens over gevoeligheid van N. gonorrhoeae voor fosfomycine in Nederland en de huidige richtlijnen voor gonorroe.
- Duidelijkheid over beschikbaarheid: een nieuwe registratie of import is nodig, aangezien er alleen een doorgehaalde registratie is.
- Aanvullende gegevens over het werkingsmechanisme en de farmacokinetiek in het urogenitale weefsel.
Aanvullende opmerking: onder de overige voorspellingen heeft pyelitis (nierbekkenontsteking) het sterkste bewijs (niveau L1, waaronder de ZEUS-studie van fase 2/3 met intraveneus fosfomycine). Dit ligt echter dicht bij de oorspronkelijke indicatie en is geen echt nieuwe herpositionering. Voor Ureaplasma-urethritis is werkzaamheid mechanistisch onwaarschijnlijk, omdat Ureaplasma geen celwand heeft.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.