Ethambutol
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Ethambutol: Van pulmonale tuberculose naar epiglottitis
Samenvatting in één zin
Ethambutol is een antimycobacterieel middel dat oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van pulmonale tuberculose. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij epiglottitis, maar hiervoor zijn geen klinische studies en slechts 1 publicatie (een retrospectieve patiëntenreeks over larynxtuberculose) beschikbaar. De voorspelling weerspiegelt waarschijnlijk vooral de bekende rol van ethambutol bij tuberculose van het strottenhoofd, en niet een echt nieuwe indicatie.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Pulmonale tuberculose |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Epiglottitis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,90% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (vergunning ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling plausibel?
Voor het werkingsmechanisme zijn in de voor dit rapport verzamelde data geen gegevens beschikbaar. Uit de algemene kennis over ethambutol: het remt arabinosyltransferase en daarmee de synthese van arabinogalactan in de celwand van mycobacteriën. Het middel is werkzaam tegen Mycobacterium tuberculosis en enkele niet-tuberculeuze mycobacteriën.
De link tussen de oorspronkelijke en de nieuwe indicatie is beperkt. Bij larynxtuberculose zijn de epiglottis en het strottenhoofd vaak aangedaan, en ethambutol maakt dan deel uit van de standaard meervoudige tuberculosebehandeling. Dit ondersteunt het gebruik bij tuberculeuze betrokkenheid van de epiglottis, maar niet bij epiglottitis in het algemeen. Epiglottitis is meestal bacterieel (bijvoorbeeld Haemophilus influenzae), en daartegen is ethambutol niet werkzaam. De hoge modelscore berust waarschijnlijk op de associatie met tuberculose, niet op een werkelijke nieuwe toepassing.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 2806495 | 1989 | Patiëntenreeks (retrospectief) | The European Respiratory Journal | 41 gevallen van larynxtuberculose (1975–1985). Alle patiënten hadden huidige of eerdere pulmonale tuberculose. De epiglottis was na de ware stembanden de meest aangedane plaats. Behandeling met isoniazide, rifampicine en ethambutol. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 117584//06445 | Myambutol 400 mg, filmomhulde tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (vergunning ingetrokken) |
Het enige geregistreerde product is niet meer op de markt. Er is momenteel dus geen geldige vergunning voor ethambutol als enkelvoudig middel in de gegevens van het CBG-MEB die voor dit rapport zijn samengesteld.
Overwegingen met betrekking tot veiligheid
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (geen productteksten): nierziekte, pyoureter, jicht, diabetische retinopathie, diabetisch cataract en neuritis optica. Deze komen uit de TxGNN-kennisgraaf en niet uit de SmPC; ze moeten aan de officiële productinformatie worden getoetst.
- Geneesmiddelinteracties: er zijn 134 interacties gevonden. Matige interacties zijn onder meer met metronidazol, picosulfaat, naltrexon, rosuvastatine, simvastatine, tinidazol en aluminiumhydroxide. Daarnaast zijn er interacties met onbekend niveau, onder meer met omeprazol, pantoprazol, lansoprazol, prednison, prednisolon en hydrocortison.
Raadpleeg voor de volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs bestaat uit één retrospectieve patiëntenreeks over larynxtuberculose; dit is gebruik van ethambutol bij tuberculose op een andere anatomische plaats, geen echte herpositionering. Epiglottitis door gangbare bacteriële verwekkers wordt niet door ethambutol gedekt.
- Daarnaast is de Nederlandse vergunning ingetrokken en ontbreken gegevens over waarschuwingen en contra-indicaties, waardoor veiligheidsscreening niet kan worden afgerond.
Om verder te gaan is nodig:
- De SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB ophalen en de waarschuwingen en contra-indicaties analyseren.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld via DrugBank).
- Vaststellen of de beoogde indicatie beperkt blijft tot tuberculeuze epiglottis/larynx (reeds onder standaard tuberculosebehandeling) of daadwerkelijk epiglottitis betreft.
- Beoordelen of een nieuwe handelsvergunning of een alternatieve toegangsroute nodig is, gezien de ingetrokken vergunning.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.