Esomeprazole
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 3 |
Inhoudsopgave
Esomeprazol: Van maagzuurgerelateerde aandoeningen naar duodenogastrische reflux
Samenvatting in één oogopslag
Esomeprazol is een protonpompremmer die oorspronkelijk wordt gebruikt bij maagzuurgerelateerde aandoeningen zoals maagzweer- en twaalfvingerigedarmzweerziekte en reflux (GERD). Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij duodenogastrische reflux (terugvloei van galhoudende darminhoud naar de maag). Voor deze specifieke voorspelling zijn geen klinische studies en slechts 1 algemeen overzichtsartikel beschikbaar. De onderbouwing is dus zwak.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Maagzweer- en twaalfvingerigedarmzweerziekte (peptic ulcer disease), gastro-oesofageale refluxziekte, oesofagitis, Zollinger-Ellison-syndroom (op basis van het kennisnetwerk van TxGNN; de geregistreerde indicatieteksten van de Nederlandse vergunningen zijn niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Duodenogastrische reflux |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,53% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Status Nederlandse markt | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registraties |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn voor dit rapport niet beschikbaar. Op basis van algemene farmacologische kennis remt esomeprazol, als protonpompremmer, de H+/K+-ATPase in de pariëtale cellen van de maag. Dat onderdrukt de zuurproductie sterk en langdurig. Dit verklaart de werkzaamheid bij zweren en refluxziekte.
Duodenogastrische reflux wordt vooral veroorzaakt door terugvloei van duodenale inhoud (waaronder gal) naar de maag. Zuuronderdrukking kan de bijbehorende slijmvliesirritatie en klachten mogelijk verlichten. Het pakt echter niet de onderliggende oorzaak aan, zoals een motiliteitsstoornis of een disfunctie van de pylorus. Het verband is dus indirect. De hoge TxGNN-score weerspiegelt waarschijnlijk vooral de nabijheid van deze aandoening tot zuurgerelateerde ziekten in het kennisnetwerk, en niet een aangetoond direct effect.
Klinisch bewijs uit studies
Momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 18679668 | 2008 | Review | European Journal of Clinical Pharmacology | Algemeen overzicht van het klinisch gebruik en de farmacokinetiek van protonpompremmers: eerste keus bij maagzweer, H. pylori-infectie, GERD, NSAID-gerelateerde maag-darmletsels en Zollinger-Ellison-syndroom. Geen specifieke gegevens over duodenogastrische reflux. |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Status |
|---|---|---|---|
| RVG 118254 | Esomeprazol SUN Pharma 40 mg | Poeder voor oplossing voor injectie en infusie | Doorgehaald |
| RVG 107240 | Esobax 40 mg | Maagsapresistente tabletten | Doorgehaald |
Beide registraties bij het CBG-MEB zijn doorgehaald. Beschikbaarheid en registratiestatus van esomeprazol-producten in Nederland moeten daarom apart worden gecontroleerd, bijvoorbeeld bij producten die via de EMA of onder andere RVG-nummers zijn toegelaten.
Veiligheidsoverwegingen
- Aandoeningen met een mogelijke contra-indicatie (afgeleid uit het kennisnetwerk, niet uit de officiële productinformatie): leverfalen, osteoporose, postmenopauzale osteoporose, botbreuk en chronische atrofische gastritis.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 231 interacties geregistreerd. Voorbeelden van ernstige (Major) interacties zijn acalabrutinib en atazanavir. Voorbeelden van matige (Moderate) interacties zijn hydrochloorthiazide, atorvastatine, fenofibraat, amfotericine B, amikacine, amfetamine, bendamustine, bosutinib en bumetanide. Daarnaast zijn er enkele lichte interacties, zoals acetylsalicylzuur en cyanocobalamine. Ook clopidogrel (via CYP2C19) vraagt aandacht bij screening.
- Langetermijnrisico’s van protonpompremmers: hypomagnesiëmie, botbreuken en Clostridioides difficile-infectie.
Raadpleeg voor de volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter (PIL).
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling berust vrijwel uitsluitend op een modelscore. Er zijn geen specifieke klinische studies en slechts één algemeen overzichtsartikel. Het mechanistische verband is indirect, omdat zuuronderdrukking de onderliggende oorzaak van galreflux niet wegneemt.
- Daarnaast zijn de Nederlandse registraties doorgehaald.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Gericht literatuuronderzoek of klinische studies naar PPI-gebruik bij duodenogastrische reflux.
- Gegevens over het werkingsmechanisme en een analyse van het verband met de oorspronkelijke indicaties.
- Controle van de registratiestatus en beschikbaarheid in Nederland (CBG-MEB/EMA) en beoordeling van de SmPC-waarschuwingen en contra-indicaties.
- Een screening van geneesmiddelinteracties voor de beoogde patiëntenpopulatie.
Opmerking: voor een andere voorspelde indicatie, twaalfvingerigedarmzweer (duodenal ulcer) (TxGNN-score 99,40%), is veel sterker bewijs beschikbaar: meerdere afgeronde fase 3-studies en gerandomiseerde studies (bewijsniveau L1, aanbeveling “Proceed with Guardrails”). Dit is echter vrijwel een bestaande indicatie en geen echte herpositionering. Voor deze indicatie is een afzonderlijk rapport zinvol.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.