Eplerenone
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Eplerenon: Van hypertensie naar pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie
Samenvatting in één zin
Eplerenon is een selectieve mineralocorticoïdreceptor-antagonist, oorspronkelijk gebruikt bij hypertensie. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie. Er zijn geen geregistreerde klinische studies en 13 publicaties gevonden; die laatste betreffen vrijwel uitsluitend preklinisch of indirect onderzoek, dus de onderbouwing is beperkt.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie (hypertensieve aandoeningen) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,50% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken (geen geldige vergunning) |
| Aantal vergunningen | 1 (ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Detailgegevens over het werkingsmechanisme ontbreken in de voor dit rapport verzamelde data. Uit de bekende literatuur is eplerenon een selectieve antagonist van de mineralocorticoïdreceptor (MR). De werkzaamheid bij hypertensie is vastgesteld en mechanistisch zou het ook bij pulmonale hypertensie van toepassing kunnen zijn.
De voorgestelde keten is: hypoxie → activatie van MR en aldosteronsynthese → vasculaire fibrose en remodellering. Preklinische studies laten zien dat chronische intermitterende hypoxie MR activeert en nier- en atriumremodellering bevordert, en dat eplerenon deze effecten bij ratten vermindert. Ook in modellen van pulmonale arteriële hypertensie (PAH) vermindert eplerenon pathologische remodellering van de longvaten. Aldosteron lijkt via hypoxiegevoelige routes bij te dragen aan pulmonale vasculaire fibrose.
Belangrijk: geen van de gevonden publicaties onderzoekt eplerenon direct bij pulmonale hypertensie door longziekte of hypoxie bij mensen. De hoge TxGNN-score is een computationele voorspelling en geen klinisch bewijs.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
Selectie van de meest relevante publicaties (geen RCT’s gevonden):
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 27230560 | 2016 | Klinische studie (indirect) | Pol Arch Med Wewn | Effect van eplerenon op ernst van obstructieve slaapapneu en arteriële stijfheid bij therapieresistente hypertensie |
| 41483355 | 2026 | Review/commentaar | Curr Hypertens Rep | Bespreekt aldosteronblokkade bij slaapapneu-gerelateerde hypertensie en zuurstofvoorziening |
| 15199296 | 2004 | Review | Curr Opin Nephrol Hypertens | Door glucocorticoïden gemedieerde MR-activatie en hypertensie |
| 35043674 | 2022 | Preklinisch (rat) | Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol | MR-antagonisten (eplerenon, spironolacton) bij gevestigde PAH in het SU5416-hypoxiemodel verbeteren interventriculaire afhankelijkheid |
| 29499691 | 2018 | Preklinisch | BMC Pulm Med | Eplerenon vermindert pathologische remodellering van longvaten bij PAH, meer dan van de rechterventrikel |
| 25001622 | 2014 | Preklinisch | Circulation | Hypoxie verhoogt StAR en stimuleert aldosteronsynthese in longarterie-endotheel, wat vasculaire fibrose bevordert |
| 27006450 | 2016 | Preklinisch | FASEB J | Aldosteron verhoogt Raptor (mTORC1) in gladde spiercellen van de longarterie en bevordert zo PAH |
| 35568141 | 2022 | Preklinisch (rat) | Cardiovasc Pathol | Eplerenon verbetert atriale remodellering door chronische intermitterende hypoxie |
| 35346763 | 2022 | Preklinisch (rat) | Exp Gerontol | Chronische intermitterende hypoxie veroorzaakt niervibrose via MR-activatie |
| 39707386 | 2024 | Preklinisch | Cell Commun Signal | Eplerenon vermindert door cirrose veroorzaakte veranderingen in glucose- en lipidenmetabolisme van hepatocyten; hypoxie kan MR activeren |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 119368//29963 | Inspra 25, filmomhulde tabletten 25 mg | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar |
Deze vergunning is ingetrokken; er is momenteel geen geldige CBG-MEB-vergunning voor eplerenon in de verzamelde data.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgrafiek (geen bijsluitertekst): leverziekte, galblaasziekte, diabetische nefropathie en verminderde nierfunctie.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 138 interacties gevonden. Voorbeelden van ernstige (major) interacties: aprepitant, clarithromycine, clotrimazol en kaliumpreparaten (kaliumcitraat, kaliumbicarbonaat, kaliumchloride; risico op hyperkaliëmie). Voorbeelden van matige interacties: corticosteroïden (hydrocortison, dexamethason, prednison, enz.), acetylsalicylzuur, bupropion, SGLT2-remmers (canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine) en miconazol.
Raadpleeg voor aanvullende veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs is vrijwel volledig preklinisch of indirect (L4) en er zijn geen klinische studies; de hoge TxGNN-score is slechts een modelvoorspelling.
- Er is geen geldige Nederlandse vergunning, en de veiligheidsgegevens uit de bijsluiter ontbreken, wat verdere beoordeling van de veiligheid blokkeert.
Voor vervolgstappen is nodig:
- Waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB verzamelen.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijv. uit DrugBank).
- Gerichte preklinische en klinische studies (eerst pilot- of fase 2-onderzoek) bij pulmonale hypertensie door longziekte/hypoxie.
- Een veiligheidsplan voor hyperkaliëmie en nierfunctie, gezien de interacties met kaliumpreparaten en de contra-indicaties bij nierfunctiestoornis.
- Beoordeling van de praktische haalbaarheid, omdat de vergunning is ingetrokken.
Opmerking over de overige voorspellingen: de andere voorspelde indicaties (pulmonale hypertensie met onduidelijk multifactorieel mechanisme, maligne renovasculaire hypertensie, maligne hypertensieve nierziekte en Braddock-syndroom) hebben geen klinische studies of literatuur (L5, Hold) en worden niet verder uitgewerkt.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.