Eletriptan
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 4 |
Inhoudsopgave
Eletriptan: Van migraine naar migraine met hersenstamaura
Samenvatting in één zin
Eletriptan is een selectieve 5-HT1B/1D-receptoragonist (triptan), oorspronkelijk gebruikt voor de acute behandeling van migraine. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij migraine met hersenstamaura, een subtype van migraine. Hiervoor zijn geen geregistreerde klinische studies en 18 publicaties gevonden in de data die voor dit rapport zijn samengesteld. Deze publicaties gaan vooral over migraine in het algemeen, niet over dit specifieke subtype.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Migraine (met of zonder aura) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Migraine met hersenstamaura |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,99% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal handelsvergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Opmerking: de oorspronkelijke indicatie is afgeleid uit de kennisgraaf van TxGNN, omdat de indicatietekst van de Nederlandse vergunning niet beschikbaar is.
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Eletriptan is een selectieve agonist van de 5-HT1B/1D-receptor. Gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme ontbreken in de data die voor dit rapport zijn samengesteld. Op basis van de bekende farmacologie werkt de stof via activering van deze receptoren, wat leidt tot vasoconstrictie van craniale bloedvaten en remming van de trigeminovasculaire activatie en CGRP-afgifte.
Migraine met hersenstamaura is een subtype van migraine. De onderliggende pathofysiologie is gedeeld met de oorspronkelijke indicatie, waardoor een mechanistisch verband aannemelijk is. Het gaat echter in wezen om dezelfde ziektefamilie en niet om echte herpositionering.
Er zijn belangrijke kanttekeningen. Triptanen worden van oudsher voorzichtig gebruikt of vermeden bij hersenstamaura (voorheen basilaire migraine) vanwege theoretische vasculaire risico’s. Er zijn geen subtypespecifieke gegevens. Eén studie (PMID 15469451) toont dat eletriptan geen voordeel geeft wanneer het tijdens de aurafase wordt ingenomen, en een casusbeschrijving (PMID 25155004) meldt een myocardinfarct na gebruik van eletriptan.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
Selectie van de meest relevante publicaties (RCT > review > casusbeschrijving):
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 15469451 | 2004 | RCT | Eur J Neurol | Eletriptan 80 mg, ingenomen tijdens de aurafase, had geen effect op de hoofdpijn |
| 11844898 | 2002 | RCT | Eur Neurol | Eletriptan 40 en 80 mg vergeleken met ergotamine plus cafeïne en placebo bij acute migraine |
| 12807526 | 2003 | RCT | Cephalalgia | Eletriptan bij patiënten (met en zonder aura, n = 446) met eerdere slechte respons of intolerantie voor sumatriptan |
| 15958097 | 2005 | RCT | Eur J Neurol | Single-blind studie (42 patiënten) naar vijf triptanen, waaronder eletriptan 40 mg, versus placebo |
| 25600718 | 2015 | Review | Headache | Bijgewerkte beoordeling van het bewijs voor acute migrainetherapieën door de American Headache Society |
| 11687056 | 2001 | Review | Cochrane Database Syst Rev | Beoordeling van eletriptan bij acute migraine (latere versie is ingetrokken, zie PMID 17636718) |
| 12498013 | 2002 | Review | Curr Opin Investig Drugs | Overzicht van eletriptan als 5-HT1B/1D-agonist, met hogere receptoraffiniteit dan sumatriptan |
| 21028917 | 2010 | Review | Paediatr Drugs | Gebruik van triptanen bij migraine bij kinderen |
| 25155004 | 2014 | Casusbeschrijving | Rev Port Cardiol | Myocardinfarct enkele uren na inname van eletriptan bij een 53-jarige man met cardiovasculaire voorgeschiedenis |
| 11050304 | 2000 | Preklinisch | Eur J Pharmacol | Vergelijking van de vasoconstrictieve effecten van eletriptan en sumatriptan op humane geïsoleerde bloedvaten |
Geen van deze publicaties onderzoekt specifiek migraine met hersenstamaura.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 120564//26579 | Relpax 40, filmomhulde tabletten 40 mg | Filmomhulde tablet | Niet beschikbaar (registratie doorgehaald) |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afgeleid uit relaties in de TxGNN-kennisgraaf, niet uit de bijsluitertekst): onder meer hypertensie, coronaire hartziekte, myocardinfarct, beroerte en TIA, hersenischemie, perifeer vaatlijden, ziekte van Raynaud, angina van Prinzmetal, ischemische darmziekte, ernstige leverziekte/leverfalen, diabetes mellitus, serotoninesyndroom en hemiplegische migraine (familiair of sporadisch).
- Geneesmiddeleninteracties: in totaal 105 interacties gevonden. Voorbeelden van ernstige (Major) interacties zijn clarithromycine, lorcaserine, dolasetron, dexfenfluramine, fenfluramine, granisetron, ondansetron, palonosetron en sibutramine. Matige interacties zijn onder meer aprepitant, morfine, cimetidine, clotrimazol en miconazol.
- Casusrapport: myocardinfarct na gebruik van eletriptan (PMID 25155004).
Raadpleeg voor volledige veiligheidsinformatie de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter (PIL).
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs is beperkt tot een modelvoorspelling en algemene migraineliteratuur (L4), zonder klinische studies of gegevens voor het subtype hersenstamaura. Daarbij komen een theoretisch vasculair risico, een studie zonder effect tijdens de aurafase en een casusrapport van een myocardinfarct. De Nederlandse registratie is bovendien doorgehaald.
Om verder te gaan is nodig:
- Subtypespecifieke klinische gegevens voor migraine met hersenstamaura
- Een beoordeling van het cardiovasculaire en cerebrovasculaire risico in deze patiëntengroep
- Gegevens over het werkingsmechanisme (DrugBank)
- De Nederlandse SmPC en bijsluiter via het CBG-MEB voor waarschuwingen en contra-indicaties
- Opheldering van de status van de ingetrokken registratie van Relpax en de beschikbaarheid van alternatieve eletriptanproducten in Nederland
De overige voorspelde indicaties (atrophoderma vermiculata, ulerythema ophryogenesis en sciatische neuropathie) hebben bewijsniveau L5, zonder studies of literatuur en zonder aannemelijk mechanistisch verband, en worden geadviseerd als “Hold”.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.