Diclofenac
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Diclofenac: Van artrose en actinische keratose naar juveniele idiopathische artritis
Samenvatting in één zin
Diclofenac is een niet-steroïde ontstekingsremmer (NSAID) die oorspronkelijk wordt gebruikt bij actinische keratose, reumatoïde artritis, artrose en spondylitis ankylopoetica. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij juveniele idiopathische artritis (de biologisch meest plausibele kandidaat van de tien voorspellingen), maar er zijn 0 klinische studies en 0 publicaties in de voor dit rapport samengestelde gegevens. Het bewijs berust dus uitsluitend op een modelvoorspelling.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Actinische keratose, reumatoïde artritis, artrose, spondylitis ankylopoetica (uit de kennisgraaf; geen geregistreerde indicatietekst beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Juveniele idiopathische artritis (rang 9 van de top 10; zie opmerking hieronder) |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,25% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken |
| Aantal vergunningen | 5 (alle ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold (voorlopig niet verder; hooguit als onderzoeksvraag) |
Opmerking: De voorspelling met de hoogste score is hypotrichosis simplex van de hoofdhuid (99,69%). Die heeft geen biologische onderbouwing. Daarom wordt in dit rapport juveniele idiopathische artritis (JIA) uitgewerkt, de enige voorspelling met een plausibel mechanistisch verband. Alle tien voorspellingen hebben bewijsniveau L5.
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn momenteel niet beschikbaar in de voor dit rapport samengestelde gegevens. Op basis van algemene kennis is diclofenac een niet-selectieve remmer van cyclo-oxygenase (COX-1 en COX-2), waardoor de prostaglandinesynthese afneemt. Dit werkt pijnstillend en ontstekingsremmend.
De werkzaamheid bij reumatoïde artritis en artrose is bekend. JIA is eveneens een chronische gewrichtsontsteking, dus symptoombestrijding met een NSAID is biologisch coherent. NSAID’s worden in de klinische praktijk bij JIA gebruikt. Deze beoordeling berust op voorkennis en niet op de aangeleverde gegevens. NSAID’s werken symptomatisch en niet ziekteveranderend.
De overige negen voorspellingen hebben geen aannemelijke link met COX-remming:
- Erfelijke haar- en huidaandoeningen (hypotrichosis simplex, congenitale hypotrichosis milia): monogene aandoeningen zonder verband met prostaglandineremming. De score weerspiegelt waarschijnlijk nabijheid in de graaf tot huidindicaties.
- Skeletdysplasieën (acromesomele dysplasie type Hunter-Thompson, pseudoachondroplasie, brachyolmie, brachyolmie-amelogenesis imperfecta-syndroom): genetische defecten in botgroei; hooguit symptomatische pijnstilling.
- Myosclerose: niet-inflammatoire pathologie.
- Diffuse alopecia areata: speculatief, omdat prostaglandinen een rol spelen in haarbiologie, maar het effect van COX-remming is niet bewezen.
- WHIM-syndroom: geen verband met COX-remming; hematologische veiligheid bij neutropenie is een aandachtspunt.
Bewijs uit klinische studies
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
Er is momenteel geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Informatie over de Nederlandse markt
Alle vijf vergunningen zijn ingetrokken; er is geen geldige vergunning. Doseringsvorm en goedgekeurde indicatie zijn niet beschikbaar in de gegevens.
| RVG-nummer | Productnaam | Status |
|---|---|---|
| RVG 107774//31377 | Voltaren Emulgel 1,16% gel (11,6 mg/g) | Ingetrokken |
| RVG 120046 | Diclofenac Na Dermapharm 3% gel | Ingetrokken |
| RVG 108991 | Kruidvat Diclofenac kalium 12,5 mg, filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
| RVG 113367 | Diclofenacnatrium/Misoprostol Aurobindo Retard 50/0,2 mg, tabletten met gereguleerde afgifte | Ingetrokken |
| RVG 113370 | Diclofenacnatrium/Misoprostol Aurobindo Retard 75/0,2 mg, tabletten met gereguleerde afgifte | Ingetrokken |
Veiligheidsoverwegingen
Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter voor veiligheidsinformatie. De bijsluiter van het CBG-MEB is niet verwerkt in de gegevens.
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (afkomstig uit TxGNN/PrimeKG, geen bijsluitertekst): hypertensie, leverfalen en leverziekte, galblaasaandoeningen, congestief hartfalen, maagzweer (ook actief), inflammatoire darmziekte, astma, diabetes mellitus, diabetische ketoacidose, stollingsstoornissen, beroerte en cerebrovasculaire aandoeningen, hartinfarct, hart- en vaatziekten, hemoglobinopathie, anemie, door geneesmiddelen veroorzaakt leverletsel, middelenmisbruik/-afhankelijkheid en keratitis.
- Geneesmiddelinteracties: 936 interacties gevonden. Voorbeelden uit de lijst:
- Matig: acetylsalicylzuur, metformine, hydrocortison, dexamethason, betamethason, budesonide, triamcinolon, mesalazine, balsalazide, aprepitant, glimepiride, glipizide, exenatide.
- Gering: famotidine, ranitidine, cimetidine.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Alle voorspellingen berusten uitsluitend op een grafmodel (bewijsniveau L5), zonder klinische studies of literatuur. Alleen JIA is mechanistisch plausibel en kan hooguit als onderzoeksvraag worden meegenomen. Daarnaast zijn alle Nederlandse vergunningen ingetrokken en ontbreken de veiligheidsgegevens uit de bijsluiter, wat de veiligheidsscreening blokkeert.
Om verder te gaan is nodig:
- Bijsluiter- en SmPC-gegevens van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) ophalen en verwerken.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld uit DrugBank).
- Bestaande pediatrische NSAID-gegevens bij JIA systematisch beoordelen, inclusief de veiligheid van diclofenac bij kinderen.
- Verduidelijken of een nieuwe handelsvergunning of een andere route nodig is, gezien de ingetrokken status.
- Voor de overige negen voorspellingen: geen verdere stappen zonder nieuw bewijs.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.