Clonidine
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Clonidine: van hypertensie naar faciodigitogenitaal syndroom
Samenvatting in het kort
Clonidine is een centraal werkende alfa-2-adrenerge agonist. Het wordt van oudsher gebruikt bij hoge bloeddruk, open-hoekglaucoom en ADHD. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam zou kunnen zijn bij faciodigitogenitaal syndroom, een zeldzame erfelijke ontwikkelingsstoornis. Er zijn geen klinische studies en geen publicaties die deze voorspelling ondersteunen, dus het is een voorspelling op basis van het model alleen.
Quick Overview
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie, open-hoekglaucoom, ADHD (afkomstig uit de kennisgraaf, niet uit de Nederlandse productinformatie) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Faciodigitogenitaal syndroom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,999% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken registraties |
| Aantal handelsvergunningen | 1 (ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling (on)aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme van clonidine ontbreken in de voor dit rapport verzamelde data. Uit de farmacologie is bekend dat clonidine alfa-2-adrenerge receptoren stimuleert. Daardoor daalt de noradrenerge activiteit en de sympathische tonus. Dat verklaart het effect bij hypertensie en ook bij hyperactiviteit en impulsiviteit.
Faciodigitogenitaal syndroom is een zeldzame genetische aandoening van skelet en urogenitaal stelsel. Er is geen aannemelijk mechanisme waarmee alfa-2-agonisme de onderliggende pathologie zou beïnvloeden. De zeer hoge score (~0,99999) komt uit patronen in de kennisgraaf en is geen aanwijzing voor klinische werkzaamheid. De relatie tussen de oorspronkelijke en de voorspelde indicatie is niet nader onderzocht.
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Momenteel is er geen gerelateerde literatuur beschikbaar.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 120087//06055 | Catapresan, oplossing voor injectie 0,150 mg/ml | Oplossing voor injectie (volgens productnaam) | Niet vermeld; registratie ingetrokken |
Er is geen geldige handelsvergunning meer bij het CBG-MEB. Het product is dus op dit moment niet via deze registratie beschikbaar.
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties uit de kennisgraaf (geen bijsluitertekst, dus indicatief):
- Hart en bloedvaten: hypotensie, myocardinfarct, coronaire trombose, myocardischemie, plotse hartstilstand, geleidingsstoornissen van het hart.
- Stofwisseling en nier: diabetes mellitus type 1 en 2, diabetische ketoacidose, jicht, hypercalciëmie, nefrocalcinose, kaliumtekort, fosfaatstofwisselingsstoornissen, anurie.
- Overig: leverfalen, pancreatitis, systemische lupus erythematosus, ademhalingsfalen, bloedstollingsstoornissen, hemoglobinopathie, dermatitis, angststoornis, neurotische stoornis, dysthyme stoornis.
- Geneesmiddelinteracties: er zijn 274 interacties gevonden. De weergegeven voorbeelden zijn allemaal van matig niveau.
- Corticosteroïden: hydrocortison, dexamethason, betamethason, triamcinolon, budesonide.
- Antidiabetica: insulines, glimepiride, glipizide, glibenclamide, chloorpropamide, acetohexamide, canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine, ertugliflozine.
- Overig: bupropion, morfine, dronabinol.
Voor volledige veiligheidsinformatie moet de SmPC worden geraadpleegd. Voor dit rapport was de officiële productinformatie van het CBG-MEB niet beschikbaar.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling voor faciodigitogenitaal syndroom berust alleen op het model (L5).
- Er zijn geen studies of publicaties en er is geen plausibel mechanisme.
- De enige Nederlandse registratie is ingetrokken.
Om verder te kunnen, is nodig:
- Productinformatie (SmPC en bijsluiter) van het CBG-MEB, voor waarschuwingen en contra-indicaties.
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Een biologische motivatie voor een effect bij deze aandoening, bijvoorbeeld preklinisch onderzoek.
Andere voorspellingen in de data met meer onderbouwing:
- Tourette-syndroom (score 99,98%, L3, advies Proceed with Guardrails): twee fase 4-studies (NCT00152750 en NCT00370838), een Europese richtlijn uit 2022 en een netwerk-meta-analyse uit 2023. Clonidine is hier al een erkende behandeloptie. Let op bloeddruk, hartfrequentie en sedatie, en stop niet abrupt vanwege rebound-hypertensie.
- Obesitas-gerelateerde hypertensie en ontsteking, migraineprofylaxe en acute manie (alle L3, Research Question): het bewijs is beperkt, indirect of verouderd. Bij manie is de enige geregistreerde studie voortijdig beëindigd met 5 deelnemers.
Deze alternatieve indicaties verdienen een eigen beoordeling, los van dit rapport.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.