Chloroquine
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 4 |
Inhoudsopgave
- Chloroquine
- Chloroquine: Van reumatoïde artritis naar RF-positieve polyarticulaire juveniele idiopathische artritis
Chloroquine: Van reumatoïde artritis naar RF-positieve polyarticulaire juveniele idiopathische artritis
Samenvatting in één alinea
Chloroquine is een bekend middel dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij malaria, reumatoïde artritis en lupus erythematodes. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij RF-positieve polyarticulaire juveniele idiopathische artritis (JIA). Er zijn geen geregistreerde klinische studies en slechts 1 publicatie (een cohortstudie over een ander middel, leflunomide) voor deze specifieke indicatie, dus het bewijs is uitsluitend op modelvoorspelling en indirecte literatuur gebaseerd.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Reumatoïde artritis, systemische lupus erythematodes, malaria (op basis van de kennisgraaf; in de Nederlandse vergunning is geen indicatietekst beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | RF-positieve polyarticulaire juveniele idiopathische artritis |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,41% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn momenteel geen gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme beschikbaar in de samengestelde data. Op basis van bekende informatie is chloroquine een antimalariamiddel waarvan de werkzaamheid bij reumatoïde artritis en lupus is vastgesteld. Het wordt toegeschreven aan immuunmodulerende effecten: remming van lysosomale functie, van antigeenverwerking en van Toll-like-receptorsignalering. Dit is een algemene farmacologische aanname en geen gegeven uit de data.
RF-positieve polyarticulaire JIA lijkt klinisch en immunologisch sterk op seropositieve reumatoïde artritis bij volwassenen. Dat maakt biologische plausibiliteit aannemelijk en verklaart de hoge TxGNN-score (0,994). Er is echter geen direct pediatrisch bewijs in de beschikbare gegevens.
Andere hoog scorende voorspellingen in dezelfde analyse zijn juveniele chronische polyartritis (oude term voor JIA, 99,32%), juveniele idiopathische artritis (99,22%) en reumatoïde nodulosis (99,33%). Voor de laatste is er alleen een losse link met RA en geen aanwijzing dat chloroquine de aandoening behandelt.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 24334641 | 2014 | Cohort | The Journal of Rheumatology | Langdurige praktijkervaring met leflunomide bij JIA; betreft niet chloroquine, dus slechts indirecte context |
Aanvullend, bij de bredere JIA-voorspelling (geen directe bevestiging van werkzaamheid):
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 18021335 | 2007 | Cohort | Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics | Farmacokinetiek van methotrexaat bij JIA-patiënten met methotrexaat alleen of plus chloroquine |
| 2047820 | 1991 | Review | Schweizerische medizinische Wochenschrift | Behandelstrategie bij juveniele chronische artritis, waaronder chloroquine als ziektemodificerend middel |
| 7409700 | 1980 | Review | Fortschritte der Medizin | Medicamenteuze behandeling van juveniele reumatoïde artritis, inclusief werkingen en bijwerkingen van chloroquine |
| 4608161 | 1974 | Niet geclassificeerd | Scandinavian Journal of Rheumatology | Dosering van antimalariamiddelen bij kinderen met JIA en SLE, met bepaling van serumspiegels |
| 9523387 | 1998 | Casusbeschrijving | Revue du Rhumatisme | Derdegraads atrioventriculair blok onder chloroquinetherapie bij een patiënte met JIA in de voorgeschiedenis (veiligheidssignaal) |
| 1450810 | 1992 | Niet geclassificeerd | British Journal of Rheumatology | Door chloroquine veroorzaakte vitiligo bij een patiënt met juveniele reumatoïde artritis |
Er zijn geen gerandomiseerde studies gevonden. De meeste publicaties zijn oud, beschrijvend of gaan over andere middelen.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 106659 | A-CQ 100 Chloroquine 100 mg, tabletten | Niet beschikbaar | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
Chloroquine heeft in Nederland geen geldige vergunning meer (CBG-MEB: alleen doorgehaalde vergunningen).
Veiligheidsoverwegingen
Voor chloroquine zijn geen SmPC-gegevens in de samengestelde data opgenomen. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) voor volledige veiligheidsinformatie.
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productteksten): onder andere epilepsie, porfyrie, lever- en galblaasaandoeningen, oogziekten (waaronder retinopathie, gezichtsstoornissen en blindheid), gehoorstoornissen, psoriasis, neutropenie, agranulocytose, leukopenie, anemie, G6PD-deficiëntie en middelenmisbruik.
- Geneesmiddelinteracties: 693 interacties geregistreerd. Voorbeelden van ernstige (Major) interacties zijn agalsidase bèta, bupropion, cisapride, claritromycine, dolasetron en granisetron. Matige interacties zijn onder meer famotidine, loperamide, aprepitant, metronidazol, cimetidine, antacida (aluminiumhydroxide, calciumcarbonaat), en diverse bloedsuikerverlagende middelen (glimepiride, glipizide, glibenclamide, chloorpropamide, insuline).
- Signalen uit de literatuur: een casusbeschrijving van volledig hartblok onder chloroquine en een geval van vitiligo. Retinale en cardiale toxiciteit zijn bij langdurig gebruik bij kinderen bijzonder relevant.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De hoge modelscore berust op de nabijheid van RA in het ziektenetwerk. Er zijn geen klinische studies en geen directe pediatrische gegevens; het bewijsniveau is L4. Daarnaast is chloroquine in Nederland niet meer vergund, is de veiligheidsinformatie onvolledig en is hydroxychloroquine het gebruikelijkere analoog.
Om verder te gaan is nodig:
- Gegevens over het werkingsmechanisme (bijv. via DrugBank)
- De SmPC/bijsluiter van het CBG-MEB voor waarschuwingen en contra-indicaties (blokkerend voor de veiligheidsscreening)
- Een systematische literatuurselectie op chloroquine bij JIA, met vergelijking met hydroxychloroquine
- Een pediatrisch veiligheidsplan (oogonderzoek, ECG, bloedbeeld) en beoordeling van de regelgevende route, gezien de ingetrokken vergunning
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.