Chlordiazepoxide
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Chloordiazepoxide: Van angst en alcoholontwenning naar insomnia
Samenvatting in één oogopslag
Chloordiazepoxide is een benzodiazepine dat van oudsher wordt gebruikt bij angst en bij alcoholontwenning. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij insomnia. Er zijn geen geregistreerde klinische studies en slechts 5 publicaties, vooral overzichtsartikelen over de geneesmiddelklasse, die deze richting indirect ondersteunen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Angst (aanvullend volgens de kennisgraaf: alcoholontwenning, prikkelbare darmsyndroom, maagzweer en andere). Het vergunningsdossier bevat geen indicatietekst. |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Insomnia |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,998% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (vergunning ingetrokken) |
| Aantal vergunningen | 1 |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn voor dit rapport geen gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van bekende informatie is chloordiazepoxide een benzodiazepine dat de signalering via de GABA-A-receptor versterkt. Dit geeft sederende, slaapbevorderende en angstremmende effecten. De werkzaamheid bij angst en alcoholontwenning is gevestigd, en mechanistisch kan het van toepassing zijn op insomnia.
Angst en slapeloosheid hangen klinisch nauw samen en benzodiazepinen als klasse worden voor slaapstoornissen gebruikt. Het beschikbare bewijs is echter vrijwel uitsluitend op klasseniveau: overzichten, farmacokinetiek en veiligheid bij ouderen. Er zijn geen directe studies van chloordiazepoxide bij insomnia.
Er zijn ook praktische bezwaren. Chloordiazepoxide heeft een lange halfwaardetijd en actieve metabolieten, wat sufheid overdag, tolerantie en afhankelijkheid in de hand werkt, vooral bij ouderen. Kortwerkende alternatieven zijn daarvoor geschikter.
Bewijs uit klinische studies
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 23330992 | 2013 | Review | Expert Opin Drug Metab Toxicol | Overzicht van de farmacokinetiek van angstremmers; algemeen kader, geen insomniadata |
| 2883822 | 1986 | Review | Acta Psychiatr Scand Suppl | Oudere personen reageren sterker op benzodiazepinen; niet verklaard door plasmaconcentraties |
| 30680986 | 2019 | Dwarsdoorsnedeonderzoek | Med Glas (Zenica) | Potentieel ongeschikte medicatie bij Iraanse ouderen (Beers-criteria) |
| 4628683 | 1972 | Klinische studie | Curr Ther Res | Molindon vergeleken met chloordiazepoxide bij angstige poliklinische patiënten |
| 14085195 | 1963 | Klinische studie | Acta Psychiatr Scand | Een metaboliet van Librium bij angstneurosen en psychosomatische syndromen |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 56546 | Chloordiazepoxide Accord 25 mg, filmomhulde tabletten (status: doorgehaald) | Niet vermeld | Niet vermeld |
Er is geen geldige handelsvergunning meer: de enige vergunning is doorgehaald.
Veiligheidsoverwegingen
Voor chloordiazepoxide zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen waarschuwingen of contra-indicaties uit de productinformatie beschikbaar. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) voor de officiële veiligheidsinformatie.
Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productteksten): onder meer epilepsie, leveraandoeningen, nierziekte, porfyrie, open-hoekglaucoom, hypothyreoïdie, systemische lupus erythematodes, psychotische stoornissen, verlengd QT-syndroom/torsades de pointes en orthostatische hypotensie.
Geneesmiddelinteracties: 120 interacties gevonden. De belangrijkste:
- Ernstig (Major): morfine (inclusief liposomaal), vanwege risico op versterkte CNS- en ademhalingsdepressie.
- Matig (Moderate): bupropion, omeprazol, cimetidine, claritromycine, dronabinol, metoclopramide, nabilon, opium, sibutramine, teduglutide.
- Licht (Minor): onder meer antacida zoals aluminiumhydroxide, calciumcarbonaat en magnesiumzouten.
Algemene aandachtspunten voor deze klasse die in de literatuur terugkomen: sufheid overdag, tolerantie, afhankelijkheid en ontwenningsverschijnselen, en verhoogd risico bij ouderen.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Het bewijs voor insomnia is indirect (klasseniveau, L4), er zijn geen directe studies en het middel is in Nederland alleen nog doorgehaald geregistreerd. De lange werkingsduur en het afhankelijkheidsrisico maken het minder geschikt dan bestaande alternatieven.
Om verder te gaan is nodig:
- Productinformatie van het CBG-MEB (SmPC) met waarschuwingen en contra-indicaties; dit ontbreekt nu en blokkeert de veiligheidsscreening.
- Gegevens over het werkingsmechanisme uit DrugBank.
- Gerandomiseerde studies die chloordiazepoxide direct bij insomnia onderzoeken, ook ten opzichte van kortwerkende alternatieven.
- Een beoordeling van de marktrelevantie, gezien de doorgehaalde vergunning.
Overige voorspellingen: de andere negen voorspelde indicaties (waaronder cauda-equinasyndroom, ADHD van het onoplettende type, myofasciaal pijnsyndroom en misbruik van barbituraten) hebben bewijsniveau L4–L5 en eveneens de aanbeveling Hold. Voor sommige (ADHD, specifieke ontwikkelingsstoornis) wijst het beschikbare bewijs eerder op mogelijke cognitieve schade dan op voordeel.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.