Captopril
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 4 |
Inhoudsopgave
Captopril: Van hypertensie naar maligne renovasculaire hypertensie
Samenvatting in één zin
Captopril is een ACE-remmer die oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie en diabetische nefropathie. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij maligne renovasculaire hypertensie. Er zijn geen geregistreerde klinische studies en 20 publicaties (vooral reviews, casuïstiek en diagnostische toepassingen) die deze richting indirect ondersteunen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie (hypertensieve aandoeningen) en diabetische nefropathie (afkomstig uit de kennisgraaf; de tekst van de indicatie in de Nederlandse vergunning is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Maligne renovasculaire hypertensie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,28% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Status op de Nederlandse markt | Alleen doorgehaalde (geschrapte) vergunning |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn in de voor dit rapport verzamelde gegevens geen details over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van algemene kennis is captopril een ACE-remmer die de vorming van angiotensine II vermindert. De werkzaamheid bij hypertensie is vastgesteld en mechanistisch kan dit van toepassing zijn op maligne renovasculaire hypertensie.
Renovasculaire hypertensie wordt aangedreven door activatie van het renine-angiotensinesysteem (RAS). Bij de maligne vorm zijn renine en angiotensine II sterk verhoogd. Het mechanisme is dus biologisch coherent. Captopril wordt bovendien diagnostisch gebruikt (captopril-renografie) bij renovasculaire aandoeningen. Een rapport uit 1984 beschrijft het gebruik van captopril bij stabiele en maligne hypertensie, maar dit is een niet-gerandomiseerd, niet-Engelstalig rapport uit de beginperiode van ACE-remmers.
Deze indicatie ligt dicht bij het reeds goedgekeurde gebruik bij hypertensie en is daarom eerder een uitbreiding van een bestaande indicatie dan echte herpositionering. Voorzichtigheid is geboden: ACE-remmers kunnen acuut nierfalen uitlokken bij bilaterale nierarteriestenose of stenose in een solitaire nier, zodat nauwgezette nierbewaking nodig is.
Overige voorspelde indicaties (alleen modelvoorspelling of zwakke ondersteuning):
- Maligne hypertensieve nierziekte (score 99,28%, L5): geen studies en geen literatuur.
- Pulmonale hypertensie met onduidelijk multifactorieel mechanisme (score 99,15%, L5): geen studies en geen literatuur. ACE-remmers zijn geen standaardtherapie bij pulmonale arteriële hypertensie en er is risico op systemische hypotensie.
- Pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie (score 99,15%, L5): alleen preklinische en indirecte mechanistische gegevens, het meeste is niet relevant voor captopril bij pulmonale hypertensie.
Klinisch studiebewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
Selectie voor maligne renovasculaire hypertensie (geen RCT’s beschikbaar):
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 6145432 | 1984 | Klinisch rapport (niet-RCT) | Biulleten’ Vsesoiuznogo kardiologicheskogo nauchnogo tsentra AMN SSSR | Gebruik van captopril bij arteriële hypertensie met stabiel en maligne verloop (geen samenvatting beschikbaar) |
| 8070421 | 1994 | Review | Endocrinol Metab Clin North Am | Renine-producerende tumoren: bij ACE-remmerbehandeling daalt de bloeddruk |
| 232024 | 1979 | Klinisch onderzoek | Clin Sci (Lond) | Reactieve stijging van plasmarenine na angiotensineblokkade (o.a. captopril) identificeert renovasculaire hypertensie bij 43 van de 44 patiënten |
| 3894732 | 1985 | Review | Jpn J Med | Pathofysiologie en uitkomst van hypertensie; waarde van tests bij diagnose van renovasculaire hypertensie |
| 7955304 | 1994 | Review | Cleve Clin J Med | Niet-invasieve screening op renovasculaire aandoeningen |
| 1572120 | 1992 | Casuïstiek | Clin Nucl Med | Afwijkende captopril-renografie bij maligne hypertensie zonder renovasculaire hypertensie (fout-positief) |
| 11334320 | 2001 | Casuïstiek en review | Clin Nephrol | Renovasculaire hypertensie bij neurofibromatose; renineactiviteit na captopril |
| 10955932 | 2000 | Case-serie | Pediatr Nephrol | Nierarteriestenose en hypertensie bij kinderen met neurofibromatose; captopriltest gebruikt |
| 3326101 | 1987 | Klinisch rapport | J UOEH | Werkzaamheid van captopril bij refractaire hypertensie in de kindertijd |
| 10477101 | 1999 | Casuïstiek | Eur J Radiol | Negatieve captopril-renografie bij renine-gemedieerde hypertensie (page-nier, reninoom) |
De meeste publicaties betreffen diagnostisch gebruik van captopril (renografie, reninetests) of casuïstiek; directe therapeutische evidentie voor maligne renovasculaire hypertensie ontbreekt.
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 106267 | Captopril/Hydrochloorthiazide Teva 50/25 mg, tabletten (doorgehaald) | Tablet | Niet beschikbaar |
Veiligheidsoverwegingen
De gegevens uit de bijsluiter van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) zijn niet beschikbaar. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) voor veiligheidsinformatie.
Aanvullend, uit de kennisgraaf (geen bijsluitertekst):
- Mogelijke contra-indicaties/aandoeningen met voorzichtigheid: nierziekte, leverziekte, pancreatitis, galblaasziekte, angio-oedeem (waaronder erfelijk en door RAAS-remmers veroorzaakt), systemische lupus erythematodes, bindweefselziekte, kaliumtekort, diabetes mellitus en diabetische ketoacidose, neutropenie en agranulocytose, aortastenose/aortaklepaandoeningen, hypotensie, hyperparathyreoïdie, hepatische encefalopathie en botziekte.
- Geneesmiddelinteracties: 289 interacties gevonden. Voorbeelden van matige interacties: corticosteroïden (hydrocortison, dexamethason, betamethason, triamcinolon, budesonide), antidiabetica (metformine, alogliptine, canagliflozine, dapagliflozine, empagliflozine, exenatide), acetylsalicylzuur, morfine, bupropion en dronabinol. Minder belangrijk: aluminiumhydroxide en calciumcarbonaat.
- Zwangerschap: de literatuur beschrijft foetale effecten van ACE-remmers.
- Nierfunctie: risico op acuut nierfalen bij bilaterale nierarteriestenose of stenose in een solitaire nier.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling is mechanistisch plausibel, maar er zijn geen klinische studies en de literatuur is overwegend diagnostisch of casuïstisch (bewijsniveau L4). Daarnaast is de enige Nederlandse vergunning doorgehaald en ontbreken de bijsluitergegevens over veiligheid, waardoor de veiligheidsscreening niet kan worden afgerond.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- De bijsluiter/SmPC van het CBG-MEB downloaden en analyseren (waarschuwingen en contra-indicaties; blokkerende gegevenslacune).
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijv. via DrugBank).
- Beoordelen of een geldige vergunning of actueel product met captopril in Nederland beschikbaar is.
- Systematische literatuurselectie op therapeutische studies bij maligne renovasculaire hypertensie, en bij voorkeur gecontroleerde klinische studies.
- Een nierbewakingsplan opstellen voor patiënten met nierarteriestenose.
- De overige voorspelde indicaties (maligne hypertensieve nierziekte en beide vormen van pulmonale hypertensie) blijven op Hold totdat er klinische of gepubliceerde evidentie is.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.