Buprenorphine
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
Buprenorfine: Van opioïdafhankelijkheid naar acute intermitterende porfyrie
Samenvatting in één zin
Buprenorfine is een partiële mu-opioïdagonist die oorspronkelijk wordt gebruikt bij de behandeling van opioïdafhankelijkheid en andere stoffengerelateerde afhankelijkheid. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij acute intermitterende porfyrie, maar hiervoor is geen enkele klinische studie en slechts 1 publicatie (een casusbeschrijving over anesthesie uit 1993) beschikbaar. De voorspelling is daarmee vrijwel uitsluitend op het model gebaseerd.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Opioïdafhankelijkheid, stoffengerelateerde afhankelijkheid, morfineafhankelijkheid (volgens de kennisgraaf van TxGNN; de goedgekeurde indicatietekst van de vergunningen is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Acute intermitterende porfyrie |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,41% |
| Bewijsniveau | L4 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaald (geen geldige vergunning) |
| Aantal vergunningen | 2 (beide doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Hold |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen details over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van algemene kennis is buprenorfine een partiële agonist van de mu-opioïdreceptor met antagonistische eigenschappen aan de kappa-receptor. De werkzaamheid bij opioïdafhankelijkheid is bewezen.
Een geloofwaardige mechanistische relatie tussen deze werking en acute intermitterende porfyrie ontbreekt. Opioïden worden soms gebruikt voor symptomatische pijnbestrijding tijdens een acute porfyrieaanval, maar dat is geen behandeling van de ziekte zelf en geen reden voor herpositionering. De enige gevonden publicatie betreft de keuze van anesthetica bij een patiënte met porfyrie, niet de behandeling van de aandoening. Of buprenorfine veilig is bij porfyrie (porfyrinogeniciteit), blijkt niet uit de beschikbare gegevens.
De hoge score (0,994) is een modelvoorspelling zonder klinische onderbouwing.
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd.
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 8301837 | 1993 | Casusbeschrijving | Masui (Japanse anesthesiologie) | Anesthesiologische begeleiding van een 40-jarige patiënte met vermoedelijke acute intermitterende porfyrie die een radicale hysterectomie onderging; betreft perioperatieve medicatiekeuze, geen behandeling van de ziekte |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 114442//11872 | Temgesic 0,2 mg, tabletten voor sublinguaal gebruik | Sublinguale tablet (volgens productnaam) | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
| RVG 120053 | Buprenorfine Sandoz 70 microgram/uur, pleister voor transdermaal gebruik | Transdermale pleister (volgens productnaam) | Niet beschikbaar (vergunning doorgehaald) |
Beide vergunningen zijn doorgehaald; er is momenteel geen geldige vergunning voor een eenzijdig buprenorfinepreparaat in de samengestelde gegevens.
Aandachtspunten voor de veiligheid
Uit de bijsluiter- of SmPC-tekst van het CBG-MEB zijn geen waarschuwingen of contra-indicaties beschikbaar. Raadpleeg de SmPC voor volledige veiligheidsinformatie.
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (niet uit de productinformatie): de kennisgraaf van TxGNN noemt onder meer lange-QT-syndroom en torsades de pointes, orthostatische hypotensie, ernstige COPD en ademhalingsfalen, lever- en galblaasaandoeningen, chronische hepatitis B en C, bijnierschorsinsufficiëntie (ziekte van Addison), hypothyreoïdie, paralytische ileus en darmobstructie, goedaardige prostaathyperplasie, urethrastrictuur, intracraniële hypertensie (pseudotumor cerebri), en drugsafhankelijkheid/stoffengerelateerde stoornissen. Dit zijn signalen uit een kennisgraaf en geen officiële tekst.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 296 interacties gevonden. Voorbeelden van ernstige (major) interacties: alvimopan, bupropion, morfine, cisapride en dolasetron. Voorbeelden van matige interacties: famotidine, loperamide, aprepitant, dexamethason, claritromycine en cimetidine.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Hold
Onderbouwing:
- Er zijn geen klinische studies en slechts één casusbeschrijving die geen therapeutische werking aantoont. Een mechanistische rationale ontbreekt en de veiligheid bij porfyrie is niet vastgesteld. Daarnaast heeft Nederland momenteel geen geldige vergunning voor een eenzijdig buprenorfinepreparaat.
Om verder te gaan is nodig:
- Aanvullende gegevens over het werkingsmechanisme (bijvoorbeeld uit DrugBank).
- De waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC van het CBG-MEB, nodig voor de veiligheidsscreening.
- Beoordeling van de porfyrinogeniciteit van buprenorfine bij patiënten met acute porfyrie.
- Preklinisch of klinisch onderzoek dat een werking bij acute intermitterende porfyrie ondersteunt.
Opmerking: de overige voorspelde indicaties (lingofaciaal-buccale dyskinesie, chronische tic-stoornis, continue spike-waves tijdens slaap, goedaardige rilaanvallen, extrapiramidale bewegingsstoornissen) hebben eveneens het advies Hold. Ze hebben bewijsniveau L4 of L5, zonder klinische studies.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.