Bleomycin
| Bewijsniveau: L1 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
Bleomycine: Van Hodgkin-lymfoom naar reticulumcelsarcoom
Samenvatting in één zin
Bleomycine is een cytotoxisch glycopeptide-antibioticum dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij de behandeling van Hodgkin-lymfoom, non-Hodgkin-lymfoom en hoofd-halskanker. Het TxGNN-model voorspelt dat het werkzaam kan zijn bij reticulumcelsarcoom (een verouderde term voor diffuus grootcellig B-cellymfoom/non-Hodgkin-lymfoom). Hiervoor zijn 11 klinische studies en 20 publicaties beschikbaar. Dit ligt dicht bij een bestaande indicatie en is dus geen echte herpositionering.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hodgkin-lymfoom, non-Hodgkin-lymfoom, hoofd-halskanker (volgens de kennisgraaf; de Nederlandse registratietekst bevat geen indicatietekst) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Reticulumcelsarcoom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,15% |
| Bewijsniveau | L1 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal handelsvergunningen | 1 (doorgehaald) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn in de voor dit rapport samengestelde gegevens geen details over het werkingsmechanisme beschikbaar. Bekend is dat bleomycine een DNA-strengbrekend cytotoxisch glycopeptide is. Het werkt in lymfoom via DNA-schade in snel delende tumorcellen. De werkzaamheid bij Hodgkin-lymfoom en non-Hodgkin-lymfoom is bewezen, en mechanistisch kan het ook toepasbaar zijn bij reticulumcelsarcoom.
Reticulumcelsarcoom is een verouderde benaming voor diffuus grootcellig B-cellymfoom, een vorm van non-Hodgkin-lymfoom. Omdat bleomycine al in lymfoomschema’s wordt gebruikt, ligt deze voorspelling dicht bij een bestaande indicatie. Bleomycine zit in schema’s zoals PROMACE-CytaBOM, PMitCEBO en PVB (bij hiv-gerelateerd NHL). Oude klinische rapporten beschrijven ook gebruik bij reticuloses en reticulumcellymfoom.
Een belangrijke beperking is dat bleomycine in deze studies steeds één component van een combinatieschema is. De afzonderlijke bijdrage is daardoor niet te isoleren. Moderne schema’s (R-CHOP, DA-EPOCH-R) laten bleomycine meestal weg.
Bewijs uit klinische studies
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00003110 | Fase 2 | Afgerond | 5 | 72-uurs continue infusie met bleomycine als salvagetherapie bij aan aids gerelateerd en immunocompetent NHL; slechts 5 patiënten |
| NCT00002565 | Fase 3 | Afgerond | 61 | Gerandomiseerde vergelijking van alternerende triple-therapie met CHOP bij intermediair-gradig lymfoom; schema bevat bleomycine |
| NCT00002835 | Fase 3 | Afgerond | 116 | Vroege intensivering versus alternerende triple-therapie bij lymfoom met slechte prognose; bleomycine als onderdeel van combinatie |
| NCT00005867 | Fase 3 | Afgerond | 310 | CHOP versus PMitCEBO bij agressief NHL met goed risicoprofiel |
| NCT00003815 | Fase 3 | Onbekend | Niet vermeld | Hoge-dosis chemo/radiotherapie met autologe beenmergtransplantatie bij agressief NHL; rol van bleomycine indirect |
| NCT00002571 | Fase 2 | Afgerond | 52 | PROMACE-CytaBOM (bevat bleomycine) bij aan aids gerelateerd lymfoom |
| NCT00002524 | Fase 2 | Afgerond | 46 | Pilotstudie met combinatiechemotherapie bij aan aids gerelateerd lymfoom |
| NCT00002657 | Fase 2 | Afgerond | 20 | Aanpassing van immunosuppressie, interferon-alfa en PROMACE-CytaBOM bij lymfoproliferatie na harttransplantatie |
| NCT00032149 | Fase 1/2 | Onbekend | 30 | Pilotstudie PMitCEBO plus G-CSF bij hiv-gerelateerd lymfoom met goede prognose |
| NCT00031902 | Fase 1 | Onbekend | Niet vermeld | Rituximab plus PVB bij hiv-gerelateerd NHL |
De overige twee studies zijn minder relevant: NCT00983944 (fase 2, ingetrokken, 0 geïncludeerd; DA-EPOCH-R versus R-VACOP-B) en NCT00689845 (observationele studie bij primair mediastinaal B-cellymfoom).
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 4109401 | 1972 | Klinische studie | British Medical Journal | Bleomycine als monotherapie bij 54 patiënten met Hodgkin, 17 met lymfosarcoom, 22 met reticulumcelsarcoom en 7 met mycosis fungoides; 29% van de Hodgkin-patiënten kreeg remissie |
| 4107632 | 1971 | Klinische studie | Archives of Dermatology | Bleomycine bij mycosis fungoides en reticulumcellymfoom |
| 14962711 | 2004 | Analyse van gerandomiseerde studies | European Journal of Cancer | Langetermijnresultaten van CHVmP/BV (met bleomycine) bij agressief NHL in drie EORTC-studies (936 patiënten) |
| 24014242 | 2013 | Gepoolde analyse | Blood | Behandelfactoren bij hiv-geassocieerd NHL (1546 patiënten uit 19 prospectieve studies) |
| 27888880 | 2016 | Review | Hematology/Oncology Clinics of North America | Optimale behandeling van primair mediastinaal B-cellymfoom |
| 15202521 | 2003 | Review | Leukemia & Lymphoma | MACOP-B (met bleomycine) plus radiotherapie als mogelijk betere inductie bij primair mediastinaal B-cellymfoom |
| 15934513 | 2005 | Review | Oncology (Williston Park) | GELA-studies bij agressief lymfoom; standaard CHOP onvoldoende voor veel patiënten |
| 11785838 | 2002 | Overzicht | Recent Results in Cancer Research | Prognostische factoren bij hiv-geassocieerd NHL, o.a. m-BACOD |
| 6187214 | 1983 | Casusrapport | American Journal of Medicine | Fatale hyperpyrexie na bleomycine bij een lymfoompatiënt |
| 40030008 | 2025 | Post-hocanalyse fase 3 | Blood Advances | Interim-PET na 4 cycli voorspelt uitkomst bij primair mediastinaal B-cellymfoom (GAINED-studie, ACVBP met bleomycine of vindesine) |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 114717//105676 (doorgehaald) | Bleomycine 15000 IE (Ph. Eur.) Eureco-Pharma, poeder voor oplossing voor injectie | Poeder voor oplossing voor injectie | Niet vermeld |
Er is momenteel geen geldige handelsvergunning voor bleomycine in de samengestelde gegevens. Controleer de actuele status bij het CBG-MEB.
Cytotoxiciteit
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Cytotoxiciteitsclassificatie | Conventioneel cytotoxisch (glycopeptide-antibioticum, DNA-strengbrekend) |
| Myelosuppressierisico | Laag; in de literatuur wordt bleomycine beschreven als beenmergsparend |
| Emetogeniciteitsclassificatie | Raadpleeg de SmPC |
| Te monitoren items | Longfunctie (risico op longtoxiciteit), bloedbeeld, lever- en nierfunctie |
| Bescherming bij hantering | Volg de richtlijnen voor het hanteren van cytotoxische middelen |
Veiligheidsoverwegingen
- Longtoxiciteit: de literatuur beschrijft pneumonitis en longfibrose als dosisbeperkende bijwerking, met een hoger risico bij toenemende leeftijd en in combinatie met thoraxradiotherapie.
- Hyperpyrexie: een acute koortsreactie is beschreven, meestal na de eerste injectie. Daarom wordt een testdosis aanbevolen. Een fatale casus is gerapporteerd.
- Geneesmiddelinteracties: er zijn 258 interacties geregistreerd. De meeste hebben een onbekend niveau, onder meer met pantoprazol, omeprazol, ondansetron, prednison en morfine. Levofloxacine is geclassificeerd als licht (Minor).
Raadpleeg de SmPC voor volledige informatie over waarschuwingen en contra-indicaties.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails
Onderbouwing: Meerdere fase 2/3-studies met bleomycinebevattende schema’s ondersteunen het gebruik bij lymfoom. De bijdrage van bleomycine zelf is echter niet te isoleren, moderne schema’s laten het vaak weg en er is momenteel geen geldige Nederlandse registratie.
Om verder te gaan is nodig:
- Controle van de actuele registratiestatus en de SmPC bij het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties ontbreken in de samengestelde gegevens)
- Gegevens over het werkingsmechanisme
- Vergelijking met moderne standaardschema’s (R-CHOP, DA-EPOCH-R)
- Een plan voor monitoring van longtoxiciteit, met dosis- en leeftijdsgrenzen
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.