Bisoprolol
| Bewijsniveau: L5 | Voorspelde indicaties: 5 |
Inhoudsopgave
Bisoprolol: Van hypertensie naar maligne hypertensieve nierziekte
Samenvatting in één zin
Bisoprolol is een selectieve bètablokker die oorspronkelijk wordt gebruikt voor de behandeling van hypertensie. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk werkzaam is bij maligne hypertensieve nierziekte. Voor deze voorspelling zijn geen klinische studies en geen publicaties gevonden, dus het bewijs is uitsluitend gebaseerd op het model.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Hypertensie (hypertensieve aandoening) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Maligne hypertensieve nierziekte |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,94% |
| Bewijsniveau | L5 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen ingetrokken registraties |
| Aantal vergunningen | 6 (alle ingetrokken) |
| Aanbevolen besluit | Hold |
Opmerking: de oorspronkelijke indicatie is afgeleid uit de kennisgraaf van TxGNN, omdat de goedgekeurde indicatietekst in de vergunningsgegevens ontbreekt.
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Voor de werkingsmechanisme-gegevens van bisoprolol zijn in de voor dit rapport verzamelde data geen details beschikbaar. Bekend is dat bisoprolol een selectieve bèta-1-adrenerge blokker is, geregistreerd voor hypertensie. Maligne hypertensieve nierziekte is een ernstige complicatie van hoge bloeddruk waarbij de nieren worden aangetast. Een bloeddrukverlagend effect en onderdrukking van de reninevrijgifte via bèta-1-blokkade zijn daarom theoretisch aannemelijk.
Er zijn echter belangrijke kanttekeningen. De hoge score (0,999) is een modeluitkomst. Acute maligne hypertensie wordt doorgaans behandeld met parenterale middelen en orale bètablokkers zijn geen eerste keuze. Daarnaast hebben de eerste twee voorspellingen (nierziekte en renovasculaire hypertensie) exact dezelfde score, wat erop wijst dat ze niet onafhankelijk zijn.
Overige voorspelde indicaties (allemaal Hold):
| Voorspelde indicatie | Score | Bewijsniveau | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Maligne renovasculaire hypertensie | 99,94% | L5 | Theoretische link via verminderde reninevrijgifte; geen studies |
| Pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie | 99,93% | L4 | Alleen indirecte literatuur (hartfalen, preklinisch); geen studies bij pulmonale hypertensie |
| Pulmonale hypertensie met onduidelijk multifactorieel mechanisme | 99,93% | L5 | Andere pathofysiologie dan systemische hypertensie; bètablokkade kan schadelijk zijn |
| Braddock-syndroom | 99,91% | L5 | Geen aannemelijke mechanistische link |
Klinisch trialbewijs
Momenteel zijn er geen gerelateerde klinische studies geregistreerd voor de belangrijkste voorspelde indicatie.
Literatuurbewijs
Voor de belangrijkste voorspelde indicatie (maligne hypertensieve nierziekte) is momenteel geen gerelateerde literatuur beschikbaar. Voor de derde voorspelling (pulmonale hypertensie door longziekte en/of hypoxie) is wel indirecte literatuur gevonden. Deze is hieronder weergegeven, omdat het de enige publicaties in de data zijn:
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 23506636 | 2013 | Klinische vergelijkende studie | Int J Cardiol | CARNEBI: vergelijking van carvedilol, nebivolol en bisoprolol bij matig hartfalen |
| 19789971 | 2009 | Review | Cardiovasc Drugs Ther | Effecten van bètablokkers op de longfunctie bij hartfalen |
| 18845967 | 2008 | Fysiologische studie | Med Sci Sports Exerc | Bètablokkade en bijdrage van metabo-chemoreflex aan inspanningscapaciteit |
| 23706341 | 2013 | Observationele fysiologische studie | J Am Soc Echocardiogr | Linkerventrikeladaptatie bij acute hypoxie, met en zonder bèta-1-remming |
| 32363697 | 2020 | Preklinisch | Fundam Clin Pharmacol | Bisoprolol beschermt hartcellen tegen ischemie-reperfusieschade via PI3K/AKT/GSK3β |
| 27687650 | 2016 | In-vitrostudie | Nan Fang Yi Ke Da Xue Xue Bao | Effect van bisoprolol-voorbehandeling op hypoxie/reoxygenatieschade in H9c2-cardiomyocyten |
| 39088923 | 2024 | Preklinisch (dier) | Int Immunopharmacol | Diosmine plus bisoprolol verminderen door kobaltchloride geïnduceerde cardiotoxiciteit |
| 12887136 | 2003 | Casusbeschrijving | Hypertens Res | Twee gevallen van feochromocytoom bij tetralogie van Fallot |
Geen van deze studies onderzoekt bisoprolol bij patiënten met pulmonale hypertensie.
Informatie over de Nederlandse markt
Alle zes de vergunningen zijn ingetrokken. Dosisvorm en goedgekeurde indicatietekst zijn in de beschikbare gegevens niet vermeld.
| RVG-nummer | Productnaam | Status |
|---|---|---|
| RVG 118313 | Byblok 10 mg, filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
| RVG 108404 | Bisoprololfumaraat/Hydrochloorthiazide Mylan 10/6,25 mg, filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
| RVG 116528 | Bipressil 10 mg/5 mg filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
| RVG 108395 | Bisoprololfumaraat/Hydrochloorthiazide Mylan 10/25 mg, filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
| RVG 116529 | Bipressil 10 mg/10 mg filmomhulde tabletten | Ingetrokken |
Een zesde vergunning (RVG 108402, Bisoprololfumaraat/Hydrochloorthiazide Mylan 5/6,25 mg) is eveneens ingetrokken. Volgens de gegevens van het CBG-MEB is er op dit moment geen geldige registratie in Nederland.
Veiligheidsoverwegingen
De bijsluiter- en SmPC-informatie van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) is niet beschikbaar in de verzamelde gegevens. Raadpleeg de SmPC voor volledige veiligheidsinformatie.
Contra-indicaties uit de kennisgraaf (geen productteksten): de kennisgraaf van TxGNN koppelt bisoprolol aan onder meer de volgende aandoeningen, die als aandachtspunten kunnen dienen:
- Astma (intrinsiek en allergisch)
- Diabetes mellitus en diabetische ketoacidose
- Nier- en leverziekte, hepatische encefalopathie en hepatisch coma
- Anurie
- Jicht en hyperurikemie
- Hypercalciëmie, hyperparathyreoïdie, kaliumtekort en fosformetabolismestoornissen
- Psoriasis
- Systemische lupus erythematosus
- Myasthenia gravis
- Pancreatitis en galblaasziekte
- Angst- en neurotische stoornissen, dysthymie
Geneesmiddelinteracties: in totaal zijn 269 interacties gevonden. Voorbeelden van matige interacties: epinefrine, hydrocortison, dexamethason, betamethason, triamcinolon, budesonide, morfine, bupropion, atropine, hyoscyamine, methscopolamine, acetohexamide en diverse calciumzouten. Een voorbeeld van een lichte interactie is acetylsalicylzuur.
Specifieke aandachtspunten bij de voorspelde indicaties: bij pulmonale hypertensie kan bètablokkade het hartminuutvolume en de inspanningscapaciteit verminderen.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Hold
Onderbouwing:
- De voorspelling berust uitsluitend op een modelscore (bewijsniveau L5), zonder klinische studies of directe literatuur. Bovendien is er momenteel geen geldige Nederlandse registratie voor bisoprolol, en is het veiligheidsprofiel niet volledig beoordeeld.
Om verder te gaan is nodig:
- Bijsluiter-/SmPC-gegevens van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties), nodig voor de veiligheidsscreening
- Gegevens over het werkingsmechanisme, bijvoorbeeld uit DrugBank
- Directe klinische of observationele gegevens over bisoprolol bij maligne hypertensieve nierziekte
- Beoordeling of orale bètablokkade past in de standaardzorg voor deze indicatie, gezien het gebruik van parenterale middelen bij acute maligne hypertensie
- Verduidelijking van de registratiestatus en toedieningsroutes
- Voor de pulmonale hypertensie-voorspellingen: specifieke veiligheidsevaluatie, gezien het risico van bètablokkade bij deze patiënten
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.