Bendamustine
| Bewijsniveau: L1 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Bendamustine: Van folliculair lymfoom naar mantelcellymfoom
Samenvatting in één zin
Bendamustine is een alkylerend cytostaticum dat oorspronkelijk wordt gebruikt bij folliculair lymfoom, B-celneoplasmata, acute lymfatische leukemie en het Richter-syndroom. Het TxGNN-model voorspelt dat het effectief kan zijn bij mantelcellymfoom. Hiervoor zijn 40 klinische studies en 20 publicaties in de voor dit rapport verzamelde gegevens gevonden, waaronder meerdere fase 3-onderzoeken.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Folliculair lymfoom; neoplasma van rijpe B-cellen; acute lymfatische leukemie; Richter-syndroom (de Nederlandse vergunningstekst is niet beschikbaar) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Mantelcellymfoom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,63% |
| Bewijsniveau | L1 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registratie |
| Aantal vergunningen | 1 (0 geldig, 1 ingetrokken) |
| Aanbevolen beslissing | Doorgaan met waarborgen (Proceed with Guardrails) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Er zijn momenteel geen gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme beschikbaar. Op basis van bekende informatie is bendamustine een alkylerend middel met eigenschappen die lijken op die van purine-analogen. Het werkt cytotoxisch op delende B-celmaligniteiten, en de werkzaamheid bij folliculair lymfoom en andere rijpe B-celneoplasmata is aangetoond.
Mantelcellymfoom is een rijp B-celneoplasma dat nauw verwant is aan de oorspronkelijke indicaties. Bendamustine plus rituximab (BR) is een gevestigd basisregime. Het wordt in recente fase 3-studies gebruikt als vergelijkingsarm of combinatiepartner, onder meer met de BTK-remmers ibrutinib, acalabrutinib en orelabrutinib. Dit ondersteunt de aannemelijkheid van de voorspelling van het TxGNN-model.
Bewijs uit klinische studies
De tabel toont een selectie van de meest relevante studies bij mantelcellymfoom (van 40 gevonden studies).
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00991211 | Fase 3 | Afgerond | 549 | Eerstelijns BR versus R-CHOP bij indolent NHL en MCL; non-inferioriteit voor progressievrije overleving |
| NCT00877006 | Fase 3 | Afgerond | 447 | BRIGHT: BR versus R-CHOP/R-CVP bij onbehandeld indolent NHL of MCL |
| NCT01776840 | Fase 3 | Afgerond | 523 | Ibrutinib + BR versus placebo + BR bij nieuw gediagnosticeerd MCL (≥65 jaar) |
| NCT02972840 | Fase 3 | Actief, niet werven | 635 | Acalabrutinib + BR versus placebo + BR bij onbehandeld MCL |
| NCT06363994 | Fase 3 | Werft | 476 | Orelabrutinib + BR versus BR bij onbehandeld MCL |
| NCT06084936 | Fase 3 | Werft | 182 | Glofitamab versus keuze van de onderzoeker (BR of R-lenalidomide) bij recidief/refractair MCL |
| NCT00891839 | Fase 2 | Afgerond | 45 | BR bij recidief/refractair MCL; werkzaamheid en veiligheid |
| NCT04115631 | Fase 2 | Actief, niet werven | 360 | Gerandomiseerde vergelijking van BR met hoge-dosis cytarabine, met of zonder acalabrutinib |
| NCT01662050 | Fase 2 | Afgerond | 57 | R-BAC (rituximab, bendamustine, cytarabine) bij oudere MCL-patiënten; relevante hematologische toxiciteit |
| NCT03834688 | Fase 2 | Afgerond | 33 | Venetoclax + BR bij onbehandeld MCL boven 60 jaar |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 23433739 | 2013 | RCT (fase 3) | Lancet | BR niet-inferieur aan R-CHOP als eerstelijnsbehandeling bij indolent lymfoom en MCL |
| 35657079 | 2022 | RCT | N Engl J Med | Ibrutinib toegevoegd aan BR bij onbehandeld MCL |
| 40311141 | 2025 | RCT | J Clin Oncol | Acalabrutinib + BR bij onbehandeld MCL |
| 41052510 | 2025 | RCT (fase 2/3) | Lancet | ENRICH: ibrutinib-rituximab versus immunochemotherapie (R-CHOP of BR) bij patiënten ≥60 jaar |
| 32985902 | 2021 | RCT (studieprotocol) | Future Oncol | Fase 3 zanubrutinib + rituximab versus BR bij transplantatie-ongeschikte patiënten |
| 30811293 | 2019 | Cohort | J Clin Oncol | BRIGHT 5-jaars follow-up |
| 32126141 | 2020 | Fase 2 (gepoold) | Blood Adv | Rituximab/bendamustine gevolgd door rituximab/cytarabine bij transplantatie-geschikt MCL |
| 41132246 | 2025 | Richtlijn | HemaSphere | EHA-EU MCL-netwerkrichtlijnen voor diagnose en behandeling |
| 40975105 | 2025 | Fase 2 (single-arm) | Lancet Haematol | R-BAC gevolgd door venetoclax bij oudere patiënten met hoogrisico-MCL |
| 26755518 | 2016 | Review | J Clin Oncol | Overzicht van MCL, inclusief voordelen van bendamustine bij oudere patiënten |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 119787 | Bendamustine Fresenius Kabi 2,5 mg/ml poeder voor concentraat voor oplossing voor infusie | Poeder voor concentraat voor oplossing voor infusie | Niet beschikbaar (registratie doorgehaald) |
Voor het CBG-MEB is alleen deze ene, doorgehaalde registratie gevonden. Dit is relevant voor de beschikbaarheid in Nederland.
Cytotoxiciteit
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Cytotoxiciteitsclassificatie | Conventioneel cytotoxisch middel (alkylerend, met purine-analoge eigenschappen) |
| Myelosuppressierisico | Hoog (neutropenie, trombocytopenie en anemie komen voor in de gegevens over contra-indicaties) |
| Emetogeniciteitsclassificatie | Raadpleeg de SmPC |
| Te monitoren items | Bloedbeeld (CBC), lever- en nierfunctie |
| Bescherming bij hantering | Volg de richtlijnen voor het hanteren van cytotoxische geneesmiddelen |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties (uit de kennisgraaf, niet uit de productinformatie): leverfalen, nierziekte, leverziekte, galblaasziekte, pyoureter, trombocytopenie, neutropenie, agranulocytose, anemie en macrocytaire anemie.
- Geneesmiddelinteracties: in totaal 200 interacties gevonden. Van de weergegeven interacties zijn twee van ernstig niveau: deferipron en samarium (153Sm) lexidronam. Voorbeelden van matige interacties zijn omeprazol, esomeprazol, cimetidine, cafeïne, mercaptopurine, ticlopidine en chlooramfenicol.
De waarschuwingen en contra-indicaties uit de officiële productinformatie ontbreken. Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) en de bijsluiter voor volledige veiligheidsinformatie.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Doorgaan met waarborgen (Proceed with Guardrails)
Onderbouwing:
- Meerdere afgeronde fase 3-RCT’s (onder meer NCT00991211 en NCT00877006) en gerandomiseerde fase 3-studies met BR als basisregime ondersteunen het gebruik bij mantelcellymfoom sterk (bewijsniveau L1). BR is al een gevestigd regime in de klinische praktijk en in richtlijnen.
- De nationale beschikbaarheid is beperkt: de enige Nederlandse registratie is doorgehaald. Ook ontbreken de veiligheidsgegevens uit de productinformatie.
Hiervoor is nodig om verder te gaan:
- Het ontbrekende bewijs uit de productinformatie van het CBG-MEB (waarschuwingen en contra-indicaties) aanvullen en de veiligheid beoordelen.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen (bijvoorbeeld via DrugBank).
- Vaststellen welke bendamustine-producten momenteel in Nederland verkrijgbaar zijn, bijvoorbeeld via andere vergunningen, en of een nieuwe registratie of indicatie-uitbreiding nodig is.
- Een bewakingsplan voor myelosuppressie, infecties en lever- en nierfunctie opstellen, met aandacht voor de contra-indicaties uit de kennisgraaf en de geneesmiddelinteracties.
Overige voorspelde indicaties (kort)
| Voorspelde indicatie | Bewijsniveau | Aanbeveling | |—|—|—| | MALT-lymfoom | L2 | Doorgaan met waarborgen (fase 2-studie NCT01015248 met BR, n=60) | | Hodgkin-lymfoom | L3 | Onderzoeksvraag | | Burkitt-lymfoom van de dunne darm | L3 | Onderzoeksvraag | | MALT-lymfoom van de dunne darm | L3 | Onderzoeksvraag | | Chronische myeloïde leukemie, BCR-ABL1-positief | L4 | Afwachten (Hold) | | MALT-lymfoom van de borst | L4 | Afwachten (Hold) | | Tonsillair lymfoom | L4 | Afwachten (Hold) | | MALT-lymfoom van de schildklier | L5 | Afwachten (Hold) | | Relapsing-remitting multiple sclerose | L5 | Afwachten (Hold) |
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.