Anastrozole
| Bewijsniveau: L1 | Voorspelde indicaties: 6 |
Inhoudsopgave
- Anastrozole
- Anastrozol: Van borstkanker (geregistreerde indicatie) naar borstcarcinoom bij vrouwen (voorspelde indicatie)
Anastrozol: Van borstkanker (geregistreerde indicatie) naar borstcarcinoom bij vrouwen (voorspelde indicatie)
Samenvatting in één zin
Anastrozol is een niet-steroïdale aromataseremmer die wordt gebruikt bij hormoonreceptorpositieve borstkanker bij postmenopauzale vrouwen. Het TxGNN-model voorspelt effectiviteit bij vrouwelijk borstcarcinoom, met 30 klinische studies en 20 publicaties in de voor dit rapport samengestelde data. Het gaat hier om een bestaand, erkend gebruik en niet om een echte herbestemming. De basisindicatie ontbreekt in de gegevens over de Nederlandse vergunning.
Snel overzicht
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Niet beschikbaar in de vergunningsgegevens (de indicatietekst van RVG 114432 is leeg); uit de literatuur: hormoonreceptorpositieve borstkanker |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Vrouwelijk borstcarcinoom |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,68% |
| Bewijsniveau | L1 |
| Marktstatus in Nederland | Alleen doorgehaalde (ingetrokken) registraties |
| Aantal vergunningen | 1 (geen geldige vergunning) |
| Aanbevolen beslissing | Proceed with Guardrails (doorgaan met waarborgen) |
Waarom is deze voorspelling aannemelijk?
Gegevens over het werkingsmechanisme zijn in de samengestelde data niet beschikbaar. Op basis van algemene kennis blokkeert anastrozol het enzym aromatase, waardoor androgenen niet meer in oestrogenen worden omgezet. Hierdoor daalt het circulerende oestrogeen bij postmenopauzale vrouwen. Dit richt zich direct op de oestrogeengedreven groei van hormoonreceptorpositieve borstkanker.
De voorspelling komt dus overeen met de bekende biologie. Omdat de oorspronkelijke indicatie in de data ontbreekt, lijkt het om een lacune in de basisannotatie te gaan. Het is geen nieuw herbestemmingskandidaat.
De overige voorspelde indicaties (neuroblastoom, ganglioneuroblastoom, monocytaire leukemie, een zeldzaam syndroom met wervelafwijkingen en een retroperitoneaal neoplasma) hebben geen of nauwelijks bewijs en geen aannemelijk mechanisme. De hoge scores weerspiegelen waarschijnlijk nabijheid in de kennisgraaf. Voor deze indicaties is de beslissing Hold.
Bewijs uit klinische studies
De tabel toont de 10 meest relevante studies (voorrang voor fase 3, direct relevant voor anastrozol).
| Studienummer | Fase | Status | Inclusie | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00784680 | Fase 3 | Afgerond | 308 | Gerandomiseerd, dubbelblind: anastrozol, tamoxifen of combinatie; kwaliteit van leven als adjuvante behandeling |
| NCT00327769 | Fase 3 | Afgerond | 234 | Fulvestrant 250 mg vs anastrozol als tweedelijnsbehandeling bij gevorderde ER-positieve borstkanker |
| NCT00301457 | Fase 3 | Afgerond | 1914 | 6 vs 3 jaar anastrozol na 2-3 jaar tamoxifen; ziektevrije overleving |
| NCT00300508 | Fase 3 | Afgerond | 856 | 3 jaar extra anastrozol vs geen behandeling na 5 jaar adjuvante hormoontherapie |
| NCT00143390 | Fase 3 | Afgerond | 298 | Exemestaan vs anastrozol als eerstelijns hormoontherapie bij gevorderde/recidiverende borstkanker |
| NCT03425838 | Fase 3 | Actief, niet rekruterend | 1050 | SONIA-studie: aromataseremmer plus CDK4/6-remmer in eerste vs tweede lijn |
| NCT02246621 | Fase 3 | Actief, niet rekruterend | 493 | Niet-steroïdale aromataseremmer (anastrozol of letrozol) plus abemaciclib vs placebo bij gevorderde HR+/HER2- borstkanker |
| NCT00256217 | Fase 2 | Afgerond | 42 | Chemopreventie met anastrozol bij DCIS en vroege invasieve borstkanker |
| NCT04272801 | Fase 2 | Actief, niet rekruterend | 84 | Preoperatief endocriene therapie bij oudere vrouwen om beslissingen over radiotherapie te onderbouwen |
| NCT00784940 | Fase 3 | Afgerond | 308 | Effect van anastrozol, tamoxifen of combinatie op botdichtheid en botmetabolisme |
Bewijs uit de literatuur
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 15639680 | 2005 | RCT | Lancet | ATAC-studie (n=9366): anastrozol verlengde de ziektevrije overleving significant ten opzichte van tamoxifen na 5 jaar adjuvante behandeling |
| 31839281 | 2020 | RCT | Lancet | IBIS-II: langetermijnresultaten van anastrozol versus placebo voor preventie van borstkanker bij hoogrisicovrouwen |
| 27908454 | 2016 | RCT | Lancet | FALCON: fulvestrant 500 mg vs anastrozol 1 mg bij gevorderde HR+ borstkanker (fase 3) |
| 41632158 | 2025 | Cohortstudie | JAMA Network Open | Vergelijking van uitkomsten van anastrozol, letrozol en exemestaan bij postmenopauzale borstkanker |
| 31615937 | 2020 | Klinische studie (biomarkers) | Clin Cancer Res | neoMONARCH: abemaciclib plus anastrozol in neoadjuvante setting, sterke celcyclusremming en immuunactivatie |
| 20923259 | 2010 | Review | Expert Opin Drug Saf | Overzicht: anastrozol is werkzamer dan tamoxifen in adjuvante studies |
| 16439860 | 2006 | Review | Oncology | Rol van anastrozol van gevorderde tot vroege ziekte en preventie |
| 28614542 | 2017 | Review | Rev Assoc Med Bras | Literatuuroverzicht over anastrozol bij chemopreventie en behandeling |
| 34667110 | 2022 | Laboratorium/translationeel | Mol Cancer Ther | Anastrozol reguleert vetzuursynthase in borstkanker |
| 17033446 | 2006 | Casusbeschrijving | Eur J Gastroenterol Hepatol | Eerste gemelde geval van anastrozol-geïnduceerde hepatotoxiciteit |
Informatie over de Nederlandse markt
| RVG-nummer | Productnaam | Toedieningsvorm | Goedgekeurde indicatie |
|---|---|---|---|
| RVG 114432 (doorgehaald) | Anastrozol 1 mg Focus, filmomhulde tabletten | Niet vermeld in de data | Niet vermeld in de data |
Voor anastrozol zijn in de samengestelde data alleen doorgehaalde registraties bij het CBG-MEB aangetroffen. Geldige vergunningen zijn niet vastgesteld. Controleer de actuele status op de website van het CBG-MEB.
Cytotoxiciteit
| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Classificatie | Hormonale antineoplastische therapie (niet-steroïdale aromataseremmer), geen conventioneel cytotoxisch middel |
| Myelosuppressierisico | Raadpleeg de SmPC (waarschuwingen en voorzorgen) |
| Emetogeniciteit | Raadpleeg de SmPC (waarschuwingen en voorzorgen) |
| Controle-items | Raadpleeg de SmPC; uit de literatuur is leverfunctiebewaking relevant (casus van hepatotoxiciteit) en botdichtheid bij langdurig gebruik |
| Bescherming bij hantering | Raadpleeg de SmPC en de lokale richtlijnen |
Veiligheidsoverwegingen
- Contra-indicaties volgens de kennisgraaf (geen productteksten): myocardischemie en coronaire hartziekte. Dit zijn signalen uit een kennisgraaf en nog geen bevestigde contra-indicaties uit de SmPC.
- Geneesmiddelinteracties: 206 mogelijke interacties gevonden, zonder ernstniveau. Voorbeelden: bupropion, pantoprazol, glimepiride, morfine, metformine, omeprazol, rosiglitazon, simvastatine, prednison en acetylsalicylzuur.
- Aanvullende signalen uit studies: effecten op botdichtheid en spierdichtheid (NCT00421447, NCT00784940) en op endotheelfunctie (NCT00719966) zijn onderzocht.
Raadpleeg voor volledige waarschuwingen en contra-indicaties de SmPC.
Conclusie en vervolgstappen
Beslissing: Proceed with Guardrails
Onderbouwing:
- Meerdere afgeronde fase 3-studies en grote RCT’s (ATAC, IBIS-II, FALCON) ondersteunen anastrozol bij hormoonreceptorpositieve borstkanker (bewijsniveau L1). Het betreft echter een bestaande indicatie. In Nederland zijn alleen doorgehaalde registraties gevonden, en de veiligheidsgegevens uit de SmPC ontbreken.
- De overige voorspelde indicaties (neuroblastoom, ganglioneuroblastoom, monocytaire leukemie, retroperitoneaal neoplasma en het zeldzame syndroom) hebben geen of onvoldoende bewijs: Hold.
Om verder te gaan is nodig:
- Actuele vergunningsstatus en indicatietekst bij het CBG-MEB verifiëren (SmPC en bijsluiter ophalen).
- Waarschuwingen en contra-indicaties uit de SmPC aanvullen; dit is een blokkerende lacune voor de veiligheidsscreening.
- Gegevens over het werkingsmechanisme aanvullen vanuit DrugBank.
- Beoordelen van de signalen voor myocardischemie en coronaire hartziekte, en van de interacties zonder ernstniveau.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.