Temazepam

Bewijsniveau: L5

Voorspelde indicaties: 1

Inhoudsopgave

Temazepam
Temazepam: Van wereldwijd gevestigd slaapmiddel tot slaapaandoening, inleiding en onderhoud van slaap

## Farmaceutisch beoordelingsrapport

Temazepam: Van wereldwijd gevestigd slaapmiddel tot slaapaandoening, inleiding en onderhoud van slaap

Samenvatting in één zin

Temazepam is een benzodiazepineslaapmiddel met tientallen jaren wereldwijd gebruik voor slapeloosheid, maar is momenteel niet in Nederland geregistreerd onder een CBG-MEB-goedkeuring. Het TxGNN-model voorspelt — en bevestigt sterk — de werkzaamheid ervan voor slaapaandoening, inleiding en onderhoud van slaap, met geen geregistreerde klinische onderzoeken maar 20 publikaties (inclusief minstens één fase III RCT) ter ondersteuning van deze richting. Opmerkelijk is dat TxGNN hier valideert een bekende indicatie in plaats van een nieuwe te identificeren, waardoor dit eigenlijk een markttoetredingsevaluatie voor het Nederlandse gezondheidsstelsel is.

Snel overzicht

Item	Inhoud
Originele indicatie	Niet geregistreerd in Nederland; wereldwijd gevestigd voor slapeloosheid / slaapaanvang en onderhoud
Voorspelde nieuwe indicatie	Slaapaandoening, inleiding en onderhoud van slaap
TxGNN-voorspellingsscore	99.82%
Bewijsniveau	L1 (meerdere afgeronde RCT’s inclusief ≥1 fase III)
NL-marktpositie	Niet op de markt
Aantal autorisaties	0
Aanbevolen besluit	Doorgaan met voorzorgsmaatregelen

Waarom is deze voorspelling redelijk?

Momenteel werden gedetailleerde gegevens over het werkingsmechanisme niet opgehaald uit DrugBank (een gegevensgat dat in dit Evidence Pack is opgemerkt). Op basis van goed gevestigde farmacologische kennis is temazepam een benzodiazepine met een korte tot intermediaire halfwaardetijd, behorend tot de klasse van positieve allosterische modulatoren van de GABA-A-receptor. Door de GABAerge remmende neurotransmissie in het centraal zenuwstelsel — in het bijzonder in slaapregulerende circuits van de hypothalamus en limbisch systeem — te versterken, vermindert het de slaaplatentie en nachtelijke ontwakeringen. De halfwaardetijd van ongeveer 8–20 uur maakt het vooral geschikt voor slapeloosheid bij slaaponderhoud in vergelijking met ultra-kortwerkende middelen zoals triazolam.

De voorspelde indicatie, “slaapaandoening, inleiding en onderhoud van slaap,” is de canonieke indicatie waarvoor temazepam regelgeving heeft in de Verenigde Staten (FDA), het Verenigd Koninkrijk, Australië en talrijke andere landen. De hoge betrouwbaarheidsscore van het TxGNN-model (99.82%, rang 501 van alle medicijn-ziektepaarcombinaties) is daarom niet verrassend: de kennisgraaf legt correct tientallen jaren klinische bewijsvoering vast die deze stof koppelt aan insomniafarmacotherapie.

De klinische relevantie voor Nederland is precies het ontbreken van een CBG-MEB-autorisatie. Of dit een bewust formulairumbeleid, historische marktterugtrekking of een niet ingediende regelgevingsaanvraag weerspiegelt, valt buiten het bereik van dit Evidence Pack en verdient onderzoek. In ieder geval is de bewijsbasis volwassen: van slaaplaboratoriumdosisonderzoeken in 1978 tot een multicenter fase III RCT in 2024 is temazepam consistent geëvalueerd voor deze indicatie.

Klinisch onderzoeksbewijs

Er werden geen klinische onderzoeken opgehaald uit ClinicalTrials.gov of ICTRP voor de zoekopdracht temazepam × slaapaandoening.

Op dit moment zijn geen gerelateerde klinische onderzoeken geregistreerd in ClinicalTrials.gov of ICTRP voor deze specifieke zoekopdracht. Opmerking: historische onderzoeken van vóór onlineregistratiesystemen (voor 2000) zouden niet in deze registries verschijnen; substantieel RCT-bewijs wordt vastgelegd in de literatuurtabel hieronder.

Literatuurbewijs

Geprioriteerd naar onderzoeksontwerp (RCT > systematische review/meta-analyse > review/richtlijn > klinische studie). Topping 10 van 20 opgehaalde publikaties.

PMID	Jaar	Type	Tijdschrift	Belangrijkste bevindingen
39304187	2024	Fase III RCT	Journal of Palliative Medicine	Driearmige dubbelblindde multicenterische RCT: Temazepam vs melatonine PR vs placebo voor slapeloosheid bij geavanceerde kanker (prevalentie 30–78%); evalueert direct de werkzaamheid en veiligheid van temazepam als farmacologisch slaapmiddel
39374004	2024	RCT	JAMA Internal Medicine	Gemaskeerde afbouw + CBTI vs standaardafbouw voor benzodiazepinereceptoragonist (BZRA) stopzetting; informeert veilige deprescriptieprotocollen voor temazepam bij ouderen
2859305	1985	RCT	Journal of Clinical Psychopharmacology	Multicenterische dubbelblindde crossover-studie: Temazepam 30 mg vs midazolam 15 mg vs placebo voor slapeloosheid bij slaaponderhoud; toont hypnagoge werkzaamheid aan met acceptabele nawerking
6149491	1984	RCT	Neuropsychobiology	Vergelijkende RCT van temazepam 40 mg vs flurazepam 30 mg: beide veroorzaakten significante verbeteringen in slaapkwaliteit en duur; temazepam vertoonde minder ochtendprestatievermindering
342551	1978	Klinische studie	Journal of Clinical Pharmacology	Slaaplaboratoriumevaluatie van temazepam 30 mg bij korte-, intermediaire- en langetermijntoepassing; fundamentele dosisoptimalisatiestudie die de standaarddosis van 30 mg vaststelt
33249496	2021	Systematische review / NMA	Sleep	Netwerkmetaanalyse vergelijkende slaaptrekkers voor slapeloosheid bij ouderen; positioneert temazepam relatief tot nieuwere middelen (z-drugs, orexinantagonisten) met betrekking tot werkzaamheid en veiligheidsprofiel
27998379	2017	Klinische praktijkrichtlijn	Journal of Clinical Sleep Medicine	AASM-richtlijn over farmacologische behandeling van chronische slapeloosheid bij volwassenen; evalueert temazepam als apart middel met geneesmiddelspecifieke bewijsevaluatie
30058034	2018	Review	Drugs & Aging	Farmacologische behandeling van slapeloosheid bij ouderen (prevalentie 57%); bespreekt benzodiazepines inclusief temazepam met risico-batenanalyse voor geriëmetrische populaties
27751669	2016	Review	Clinical Therapeutics	Veiligheids- en werkzaamsheidsoverzicht van slaapgeneesmiddelen bij ouderen, inclusief farmacokinetische veranderingen bij veroudering relevant voor temazepamaftiteling
1319429	1992	Review	Journal of Clinical Psychiatry	Historisch farmacologieoverzicht van benzodiazepineslaapmiddelen; toont temazepams opkomst als voorkeurmiddel met korte halfwaardetijd ter vervanging van flurazepam in de jaren 1980

Informatie Nederlandse markt

Temazepam heeft momenteel geen CBG-MEB-handelsgoedkeuring in Nederland. Er zijn geen geregistreerde RVG-nummers, geen goedgekeurde indicaties in dossier en geen actieve productvergunningen in de dataset.

RVG-nummer	Productnaam	Darreichingsvorm	Goedgekeurde indicatie
—	—	—	Geen autorisaties geregistreerd

Opmerking voor reviewers: Het ontbreken van een Nederlandse registratie weerspiegelt geen gebrek aan wereldwijd bewijs. Temazepam is geautoriseerd in de VS (DEA Schema IV), VK, Australië en andere landen onder merknamen zoals Restoril, Normison en Euhypnos. Een CBG-MEB-aanvraag of een verzoek om opname in het Nederlands nationaal formularium (Farmacotherapeutisch Kompas) zou een formeel handelsgoedkeuringsdossier vereisen.

Veiligheidsoverwegingen

Formele veiligheidsgegevens (SmPC-waarschuwingen, contra-indicaties, DDI-gegevens) werden niet opgehaald voor dit Evidence Pack. Het volgende is van toepassing:

Er waren geen SmPC-, PIL- of DDI-gegevens beschikbaar uit de bevraagde bronnen. Raadpleeg alstublieft de EMA/MHRA-productinformatie voor geautoriseerde temazepamproducten of de DrugBank-entry DB00231 voor een volledig veiligheidsprofiel.

Als klaswaarschuwing voor benzodiazepines dienen voorschrijvers en apotheken in Nederland zich bewust te zijn dat temazepam klasrisico’s meebrengt, waaronder afhankelijkheid en tolerantie (kritiek voor beheer van chronische slapeloosheid), CZS-depressie, risico op vallen en fracturen bij ouderen en potentieel voor rebound-slapeloosheid bij stopzetting — alles relevant voor de voorspelde indicatie en moet worden aangepakt in enige handelsgoedkeuring- of formulierebeoordeling.

Conclusie en vervolgstappen

Besluit: Doorgaan met voorzorgsmaatregelen

Motivering: De TxGNN-voorspelling wordt bevestigd door een robuuste en volwassen bewijsbasis (fase III RCT, meerdere eerdere RCT’s, systematische reviews en klinische richtlijnen), en de indicatie is het wereldwijd gevestigde primaire gebruik van temazepam — dit is geen speculatieve herbestemming maar eerder een markttoetredingsvraag voor Nederland. Het ontbreken van een CBG-MEB-autorisatie echter, gecombineerd met bekende benzodiazepineklassveiligheidsbedenking (afhankelijkheid, valrisico bij ouderen), rechtvaardigt een gestructureerde regelgevings- en klinische veiligheidsbeoordeling voordat enige formuliereaanbeveling wordt gedaan.

Om door te gaan, is het volgende nodig:

Regelgevendenklarering: Bepaal waarom temazepam geen Nederlandse/EMA-gecentraliseerde autorisatie heeft — historische terugtrekking, octrooiverlopen of nooit ingediend; beoordeel of een CBG-MEB MRP/DCP-aanvraag haalbaar is
SmPC-gegevensverzameling: Verkrijg en analyseer de SmPC van UK MHRA of Australische TGA voor waarschuwingen, contra-indicaties en DDI-gegevens (verhelping van DG001)
DrugBank MOA-gegevens: Haal formele gegevens over werkingsmechanisme, farmacokinetiek en toxiciteit op via DrugBank API (verhelping van DG002)
Nederlandse klinische context: Beoordeel Farmacotherapeutisch Kompas en NHG-standaard Slaapproblemen en slaapmiddelen om het huiden NL-voorschrijflandschap te begrijpen en of alternatieve middelen temazepam hebben vervangen
Veiligheidsplan oudere populatie: Gezien de nadruk in de meeste literatuur op geriëmetrische bedenking, is een risicobeheerplan dat zich richt op Beers Criteria-afstemming en deprescriptieprotocollen vereist
Classificatie gecontroleerde stof: Bevestig de planning onder de Opiumwet (Nederlandse Opiumwet) voor temazepam en de implicaties daarvan voor verstrekking en bewaking

Disclaimer

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.