Desogestrel
| Bewijsniveau: L2 | Voorspelde indicaties: 10 |
Inhoudsopgave
Desogestrel: Van hormonale anticonceptie naar amenorroe
Samenvatting in één zin
Desogestrel is een progestageen van de derde generatie, veel gebruikt als component van gecombineerde orale anticonceptiva (COC) en als progestageen-alleen pil (POP) voor hormonale anticonceptie. Het TxGNN-model voorspelt dat het effectief kan zijn voor amenorroe, met 2 klinische proeven en 16 publicaties die momenteel deze richting ondersteunen.
Snel overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Originele indicatie | Geen NL-registratie bekend; bekend klinisch gebruik als hormonaal anticonceptivum |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Amenorroe |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99.96% |
| Bewijsniveau | L2 |
| Status op de Nederlandse markt | Niet op de markt gebracht |
| Aantal autorisaties | 0 |
| Aanbevolen besluit | Doorgaan met voorzorgsmaatregelen |
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Momenteel is gedetailleerde data over het werkingsmechanisme niet beschikbaar van de DrugBank-entry. Op basis van bekende farmacologische informatie is Desogestrel een progestageen van de derde generatie dat de hypothalamo-hypofysair-ovariële as (HHOA) onderdrukt, het endometrium stabiliseert en de LH/FSH-pulsfrequentie moduleert. Dit werkingsmechanisme is direct relevant voor de regulatie van de menstruele cyclus en het management van amenorroe — inclusief functionele hypothalamische amenorroe (FHA) en anovulatoire toestanden geassocieerd met hyperandrogenie.
Klinische onderzoeken hebben aangetoond dat COC-formuleringen met Desogestrel de menstruele cyclus herstellen en reguleren bij adolescentmeisjes met oligomenorroe en ovariële hyperandrogenie (PMID 2956138, 2976224). Farmacodynamische onderzoeken (PMID 3161265) evalueerden specifiek de lage androgenie van Desogestrel in de context van aandoeningen zoals PCOS, die vaak gepaard gaat met amenorroe. De verlaging van LH, FSH, androstenedion en testosteron gezien met Desogestrel-gebaseerde COC-gebruik is mechanistisch consistent met cyclusherstel.
De voltooide Fase 3-proef NCT00946192 onderzoekt rechtstreeks de vetgemedieerde modulatie van reproductieve en endocriene functie bij jonge atleten met FHA — een populatie waarbij progestageen-interventie centraal staat in het proefontwerp. Samen bieden het HHOA-regelende mechanisme, de klinische gegevens in anovulatoire populaties en deze Fase 3-bewijsbasis een coherente en plausibele rationale voor de TxGNN-voorspelling.
Klinische proefgegevens
| Proefnummer | Fase | Status | Inschrijving | Voornaamste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| NCT00946192 | Fase 3 | Voltooid | 121 | Onderzoekt vetgemedieerde modulatie van reproductieve en endocriene functie bij jonge atleten die gestopt zijn met menstrueren; evalueert of transdermaal of oraal oestrogeen de botdichtheid herstelt bij oestrogeendeficiënte atleten met amenorroe — progestageen-interventieontwerp is sterk afgestemd op het HHOA-modulerend mechanisme van Desogestrel |
| NCT01588873 | Fase 4 | Onbekend | 42 | Vergelijkt effecten van 59-weken orale COC versus hormonale vaginale ring op androgeen-afscheiding, insuline/glucose-metabolisme, lipidenprofiel, SHBG en hs-CRP bij vrouwen met PCOS — behandelt indirect menstruele cyclus-regelingsendpoints; onbekende proefstatus beperkt bewijsbetrouwbaarheid |
Literatuurgegevens
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Voornaamste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 35261299 | 2022 | Prospectieve cohortstudie | Gynecological Endocrinology | Desogestrel 75 µg POP toont slechte cycluscontrole inclusief amenorroe bij cardiovasculair risico vrouwen; vergelijkt bloedingsprofielen versus drospirenoon-alleen pil over negen cycli |
| 21249657 | 2011 | Cochrane systematische review (Update) | Cochrane Database | Bijgewerkte SR die bloedingspatroonveranderingen onderzoekt — inclusief amenorroe-risico — met 20 µg versus >20 µg oestrogeen COC’s; behandelt rechtstreeks cycluscontrole in desogestrel-bevattende formuleringen |
| 18843653 | 2008 | Cochrane systematische review | Cochrane Database | Systematische review die de impact van progressieve verlaging van oestrogeendosis in COC’s op anticonceptieve effectiviteit, veiligheid en bloedingspatronen inclusief amenorroe beoordeelt |
| 8218004 | 1993 | Vergelijkende RCT | Br J Obstet Gynaecol | Directe vergelijking van desogestrel 150 µg met 20 µg versus 30 µg ethinylöestradiol voor cycluscontrole, betrouwbaarheid en bijwerkingen; direct relevant voor menstruele regulatie met Desogestrel |
| 3161265 | 1985 | Farmacodynamische studie | Acta Obstet Gynecol Scand Suppl | Evalueert androgenie van gestagenen met specifieke focus op Desogestrel; merkt op PCOS-achtige presentatie met amenorroe en karakteriseert Desogestrels endocriene modulatie via radioimmunoassay |
| 11725730 | 2001 | Klinische studie | J Reprod Med | Evalueert of afnemende oestrogeendoses in OC’s botverlies beïnvloeden bij hypothalamische amenorroe — behandelt rechtstreeks OC-gebruik in amenorroeïsche populatie |
| 8447356 | 1993 | Klinische observatie | Am J Obstet Gynecol | Beoordeelt verdraaagzaamheid van desogestrel/ethinylöestradiol COC; benadrukt niet-anticonceptieve voordelen inclusief vermindering van dysmenorroe en verbetering van menstruele cyclusregelmatigheid |
| 23221134 | 2012 | Klinische studie | Georgian Med News | Onderzoekt pathogenetisch management van menstruele stoornissen van centrale oorsprong inclusief oligomenorroe en amenorroe bij 159 onvruchtbare vrouwen; vergelijkt elektroencefalografie-geleide versus standaard hormonale therapie |
| 1436906 | 1992 | Narratieve review | Obstet Gynecol Surv | Overzicht van desogestrel als progestageen van de derde generatie afgeleid van levonorgestrel; beoordeelt effectiviteit, farmacokinetiek en cycluscontrole-eigenschappen bij lagere doseringen |
| 8324604 | 1993 | Narratieve review | Br Med Bull | Beoordeelt COC-veiligheid en effectiviteit met lessen uit grote cohortstudies en case-control studies; bespreekt niet-anticonceptieve voordelen inclusief menstruele cyclusregulatie |
Nederlandse marktinformatie
Desogestrel heeft momenteel geen handelsautorisaties van CBG-MEB in Nederland. Er zijn geen geregistreerde producten of goedgekeurde indicaties in dit dataset opgenomen.
Regelgevingsopmerking: Desogestrel-bevattende producten (bijv. Cerazette® 75 µg progestageen-alleen pil, Mercilon®/Marvelon® gecombineerde OC) zijn wijd geautoriseerd in lidstaten van de Europese Unie, via EMA centraal procedure of nationale registratie. De huidige registratiestatus voor Nederland dient rechtstreeks bij CBG-MEB te worden geverifieerd voordat enige klinische toepassing plaatsvindt.
Veiligheidsconsideraties
Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de productkenmerken) voor veiligheidsinformatie.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Doorgaan met voorzorgsmaatregelen
Rationale: De TxGNN-voorspelling voor Desogestrel bij amenorroe heeft sterke mechanistische plausibiliteit — de HHOA-onderdrukkende en anti-androgeen progestageen-activiteit van het geneesmiddel richt zich rechtstreeks op de endocriene dysregulatie die ten grondslag ligt aan de meeste amenorroe-subtypen. Het L2-bewijsniveau is verankerd door één voltooide Fase 3-proef (NCT00946192, n=121), ondersteund door een Cochrane systematische review, een vergelijkende RCT en farmacodynamische onderzoeken. Het merendeel van het klinische bewijs is echter afkomstig van Desogestrel gebruikt binnen een COC (gecombineerd met ethinylöestradiol) in plaats van als stand-alone POP, en Desogestrel is momenteel niet geregistreerd in Nederland.
Om door te gaan is het volgende nodig:
- Huidige CBG-MEB / EMA-registratiestatus voor Desogestrelproducten in Nederland verifiëren (Cerazette®, Mercilon®, Marvelon®) en relevante SmPC’s verkrijgen
- DrugBank MOA-gegevens ophalen (herstel volgens DG002) ter aanvulling van mechanistische analyse en ter ondersteuning van regelgevingsindiening
- TFDA/EMA SmPC verkrijgen om contra-indicaties en belangrijke waarschuwingen uit te extraheren (herstel volgens DG001)
- Verduidelijken of het herbestemmingsdoel Desogestrel als monotherapie (POP 75 µg) of in combinatie (COC) is, gezien het huidige bewijs vooral op COC gebaseerd is
- Een prospectieve studie of register ontwerpen die specifiek amenorroe-eindpunten met Desogestrel-monotherapie onderzoekt, aangezien momenteel geen dergelijke gerichte proef bestaat
- De regelgevingsroute voor label-uitbreiding ter inclusie van amenorroe als nieuwe indicatie beoordelen, in coördinatie met CBG-MEB
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.