Colchicine
| Bewijsniveau: L4 | Voorspelde indicaties: 3 |
Inhoudsopgave
Colchicine: Van jicht naar Plasmodium falciparum malaria
Samenvatting in één zin
Colchicine is een plantaardig alkaloid met een lange geschiedenis van gebruik bij jicht en auto-inflammatoire aandoeningen — hoewel er momenteel geen registratie voor toelating op de Nederlandse markt is. Het TxGNN-model voorspelt dat het mogelijk effectief kan zijn tegen Plasmodium falciparum-malaria, met 0 klinische onderzoeken en 6 mechanistische publicaties die deze richting ondersteunen — allemaal op basis van vergelijkbare verbindingen in plaats van Colchicine zelf.
Opmerking: De op één na hoogst gerangschikte TxGNN-voorspelling — Familiale mediterrane koorts (FMK) — heeft aanzienlijk sterker bewijs (L1, 1 klinisch onderzoek, 20 publicaties) en een aanbeveling van Doorgaan met waarborgen. Clinici en formulariumbijdragers kunnen er goed aan doen die indicatie prioritair voor verdere evaluatie uit te kiezen.
Snelle overzicht
| Item | Inhoud |
|---|---|
| Oorspronkelijke indicatie | Niet gespecificeerd in NL regelgevingsgegevens (gevestigde historisch gebruik: jicht, familiale mediterrane koorts) |
| Voorspelde nieuwe indicatie | Plasmodium falciparum-malaria |
| TxGNN-voorspellingsscore | 99,60% |
| Bewijsniveau | L4 |
| NL-markeringsstatus | Niet geregistreerd |
| Aantal toelatingingen | 0 |
| Aanbevolen besluit | Stil leggen |
Waarom is deze voorspelling redelijk?
Colchicine bindt aan β-tubulinedimeren en remt polymerisatie van microtubuli. Dit verstoort de vorming van de mitotische spil (blokkeert celdelingen) en bemoeilijkt neutrofiele chemotaxis en degranulatie. Deze eigenschappen ondersteunen de werkzaamheid ervan bij jichtaanvallen en auto-inflammatoire aandoeningen zoals FMK en pericarditis.
Plasmodium falciparum bezit zijn eigen β-tubuline (pfβ-tubuline), een essentieel structureel onderdeel gedurende de intra-erythrocytaire levenscyclus van de parasiet. Verschillende tubulinebindende verbindingen — waaronder tubulozolen en curcumine — hebben activiteit tegen P. falciparum in vitro aangetoond, wat de biologische grondslag voor TxGNN’s voorspelling vormt. Colchicine, als een prototypisch tubulinebindend middel, wordt algoritmisch gegroepeerd met deze mechanistische klasse.
De mechanistische parallel kent echter belangrijke beperkingen. Parasitaire β-tubuline verschilt van mammalische tubuline op functioneel belangrijke residuen, wat vragen oproept over selectiviteit en therapeutisch venster. Kritiek is dat geen van de geïdentificeerde literatuurstudies Colchicine rechtstreeks bestudeert — alle zes publicaties betreffen structureel verschillende verbindingen. De extreem nauwe therapeutische breedte van Colchicine (therapeutische en toxische doses overlappen significant) bemoeilijkt verder elke infectieziekte-toepassing. De huidige voorspelling is daarom het best te karakteriseren als een mechanistische analogie-hypothese in plaats van bewijs-gebaseerde herbestemming.
Bewijs uit klinische onderzoeken
Er zijn momenteel geen gerelateerde klinische onderzoeken geregistreerd.
Literatuurbewijs
| PMID | Jaar | Type | Tijdschrift | Belangrijkste bevindingen |
|---|---|---|---|---|
| 2670249 | 1989 | In vitro screening | Cell Biology International Reports | Negen tubulinebindende verbindingen getest tegen P. falciparum in vitro; parasitaire tubuline verschilt van mammalisch eiwit op moleculair niveau; tubulozol-T toonde beloften |
| 2221861 | 1990 | In vitro mechanistisch | Antimicrobial Agents and Chemotherapy | Tubulozolen remmen eiwitbiosynthese in P. falciparum; Colcemid (een tubulinebindend middel gerelateerd aan Colchicine) toonde een soortgelijk remmend profiel |
| 23505424 | 2013 | In vitro mechanistisch | PLoS ONE | Curcumine bindt tubuline en verstoort P. falciparum-microtubuli-structuur; ondersteunt het concept dat tubuline-gerichte middelen de malariaparasiet kunnen beïnvloeden |
| 7511206 | 1994 | In vitro mechanistisch | Molecular and Cellular Biology | pfmdr1-gecodeerd eiwit Pgh1 tot expressie gebracht in CHO-cellen verhoogt chloroquine-gevoeligheid; mechanistische context voor P. falciparum-geneesmiddelresistentie |
| 6362934 | 1984 | Klinische observatie | Clinical and Experimental Immunology | 82% van acute malariapatïënten vertoonde antistoffen tegen intermediaire filamenten; suggereert cytoskeletale betrokkenheid in gastheer-parasiet-interactie |
Voorzichtigheid bij relevantie: Geen publicatie onderzoekt Colchicine rechtstreeks tegen P. falciparum. Alle studies betreffen verbindingen met overlappende maar verschillende mechanismen.
Informatie over de Nederlandse markt
Colchicine heeft geen vergunning voor toelating (RVG-nummer) van het CBG-MEB (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen). Er zijn geen geregistreerde geneesmiddelen die kunnen worden vermeld.
Voor voorschrijvers in Nederland: Colchicine kan beschikbaar zijn via ziekenhuisapotheekmengoeien of invoegprocedures onder artikel 3(1) van Richtlijn 2001/83/EG. Clinici moeten het relevante SmPC van een EMA-goedgekeurde bron raadplegen (bijvoorbeeld voor het EMA-goedgekeurde product Colchicine Rottapharm, indien van toepassing) of contact opnemen met CBG-MEB voor de huidige regelgevingsstatus.
Veiligheidsoverwegingen
Veiligheidsgegevens (belangrijke waarschuwingen, contra-indicaties en geneesmiddelinteractieverslag) zijn niet beschikbaar in het huidige Evidence Pack.
Raadpleeg de SmPC (Samenvatting van de Productkenmerken) voor volledige veiligheidsinformatie.
Bekende klinische veiligheidssignalen van belang (op basis van gevestigde farmacologische kennis, ter verificatie tegen de SmPC):
- Nauwe therapeutische breedte: Het verschil tussen therapeutische en toxische doses is klein; overdosering kan fataal zijn.
- Nieren- en leverbeschadiging: Colchicine wordt renaal uitgescheiden en hepatisch gemetaboliseerd (CYP3A4, P-glycoproteïne); dosisreductie is vereist bij orgaanbeschadiging.
- Geneesmiddelinteracties: Sterke CYP3A4-remmers (bijvoorbeeld clarithromycine, cyclosporine) kunnen Colchicine-plasmawaarden en toxiciteitrisico aanzienlijk verhogen.
- Hematologische toxiciteit: Beenmergsuppressie, leukopenie en agranulocytose gerapporteerd bij langdurig gebruik.
Conclusie en vervolgstappen
Besluit: Stil leggen
Grondslag: Het TxGNN-model identificeert een mechanistisch aannemelijke tubuline-verstoringsweg van toepassing op P. falciparum, maar al het ondersteunende bewijs is afkomstig van structureel verschillende verbindingen — niet Colchicine zelf. Met nul klinische onderzoeken, geen directe in vitro P. falciparum-gegevens, een nauwe therapeutische breedte en geen Nederlands regelgevingsvoetafdruk is er onvoldoende bewijs om deze indicatie verder uit te werken.
Om verder te gaan is het volgende nodig:
- Directe preklinische validatie: In vitro gevoeligheidstesten van Colchicine tegen P. falciparum-stammen (bijvoorbeeld 3D7, Dd2), inclusief IC₅₀-bepaling
- Selectiviteitsbeoordeling: Vergelijkende bindingsaffiniteit van Colchicine voor pfβ-tubuline versus menselijke β-tubuline om selectieve toxiciteit te beoordelen
- Farmacokinetische modellering: Bepaal of therapeutische concentraties in erythrocyten kunnen worden bereikt zonder systemische toxiciteit
- Volledige MOA-gegevens: Verkrijg volledige mechanisme-van-actie-gegevens via DrugBank API (momenteel vermeld als gegevensgat — DG002)
- Veiligheidsprofiel van SmPC: Download en parseer de toepasselijke SmPC om de veiligheidstier in te vullen (DG001)
- Overweging van FMK-indicatie: De rang-2-voorspelling (familiale mediterrane koorts, autosomaal dominant) heeft L1-bewijs en een aanbeveling van Doorgaan met waarborgen — dit vertegenwoordigt een meer uitvoerbare kortetermijnprioriteit voor de Nederlandse klinische context
Rapport gegenereerd: 2026-05-01 | Gegevensstop: 2026-05-01 | Evidence Pack v4 | Kandidaat-ID: TW-DB01394-multi Dit rapport is bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Alle kandidaten voor geneesmiddelherherstemming vereisen klinische validatie vóór enige therapeutische toepassing.
Disclaimer
Deze inhoud is uitsluitend bedoeld voor onderzoeksdoeleinden en vormt geen medisch advies. Klinische validatie is vereist vóór elke klinische toepassing.